banner ad
banner ad

มันฝรั่ง

| October 13, 2014

มันฝรั่ง

สถานการณ์มันฝรั่ง มีเนื้อที่เพาะปลูกมันฝรั่งปี 2559 มีเนื้อที่ปลูก 39,887 ไร่ ผลผลิต 119,778 ตัน คาดว่าปี 2560 ผลผลิตจะเพิ่มขึ้น 122,300 ตัน พื้นที่ปลูกภาคเหนือได้แก่ จังหวัดเชียงราย เชียงใหม่ พะเยา ลำปาง ลำพูน เพชรบูรณ์ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ได้แก่ จังหวัดสกลนคร เลย นครพนม การตลาดมันฝรั่งทอดกรอบประเทศไทยเป็นผู้ผลิตมันฝรั่งทอดอันดับหนึ่งในเอเซีย ตะวันออกเฉียงใต้ บริษัทแปรรูปมันฝรั่งได้แก่ บ.เป๊ปซี่โคล่า(ไทย)เทรดดิ้ง จำกัด, บริษัทเบอร์ลี่ยุคเกอรฟู้ด จำกัด, และบริษัท ยูนิแชมป์ จำกัด การนำเข้าหัวพันธุ์จากต่างประเทศได้แก่ ประเทศออสเตรเลีย สก๊อตแลนด์ แคนนาดา เนเธอร์แลนด์ และสหรัฐอเมริกา ราคาที่เกษตรกรขายได้ 11.31 บาทต่อกิโลกรัม (ราคามันฝรั่งโรงงาน)

หัวพันธุ์มันฝรั่งที่ปลูกในประเทศไทยแบ่งตามลักษณะการใช้งาน

มันฝรั่งเพื่อการบริโภค เป็นมันฝรั่งที่ปลูกเพื่อนำหัวมันฝรั่งไปปรุงอาหารเพื่อการบริโภค ได้แก่

1. พันธุ์สปุนต้า เป็นพันธุ์ค่อนข้างเบา ให้ผลผลิตสูง หัวใหญ่และยาว ตาที่หัวตื้น เนื้อในสีเหลืองอ่อน ใบมากพอสมควร ต้านทานต่อความแห้งแล้งได้ดี ต้านทานโรคใบไหม้ดีพอสมควร เป็นโรคใบม้วนได้ง่าย แต่ต้านทานต่อเชื้อไวรัสและโรควอร์ทได้ดี เนื้อในเมื่อต้มแล้วแน่น และนอกจากนั้นยังมีสีเนื้อในสม่ำเสมอด้วย พันธุ์นี้นำเข้ามาจากประเทศเนเธอร์แลนด์

2. พันธุ์บินท์เจา (Bintje) เป็นพันธุ์ที่เหมาะสมสำหรับการบริโภคสดและสามารถแปรรูปได้ด้วย นำเข้าจากประเทศเนเธอร์แลนด์ ตั้งแต่ปี 2494 เป็นพันธุ์เบาปานกลาง ?เจริญเติบโตเร็ว

2. พันธุ์เคนนีเบค (Kennebec) เป็นพันธุ์ดั้งเดิมของสหรัฐอเมริกา แต่ปัจจุบันนำไปขยายและผลิตหัวพันธุ์ในหลายประเทศ เช่น แคนนาดา เนเธอร์แลนด์ สก็อตแลนด์ และออสเตรเลีย นำเข้ามาปลูกในประเทศไทยครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. 2521 ใบใหญ่ พุ่มหนา หัวกลมรี ทรงรูปไข่ ตาตื้น ผิวสีเหลืองอ่อนเรียบ เนื้อสีขาว ทนแล้งได้ดีเป็นพันธุ์สำหรับแปรรูปเป็นมันทอดแผ่นบาง (potato chips) ปัจจุบันโรงงานแปรรูปนำเข้าพันธุ์เคนนีเบคและส่งเสริมให้เกษตรกรปลูกเพื่อส่งโรงงานแปรรูปอายุเก็บเกี่ยว 100-120 วัน

3. พันธุ์แอตแลนติก (Atlantic) มีถิ่นกำเนิดในสหรัฐอเมริกา เป็นพันธุ์ค่อนข้างเบา มีอายุเก็บเกี่ยว 100-120 วัน มีทรงพุ่มหนาใบสีเขียวเข้ม ค่อนข้างใหญ่? ลักษณะหัวกลมขนาดปานกลาง ผิวสีเหลือง เนื้อสีขาวครีม เป็นพันธุ์มันฝรั่งแปรรูปดี ที่เริ่มทดลองส่งเสริมให้เกษตรกรปลูกใน พ.ศ. 2534-2535 โดยบริษัทสยามสแน็ก จำกัด ปัจจุบันเป็นพันธุ์ที่มีการปลูกมากที่สุดในประเทศไทย

สภาพอากาศที่เหมาะสมต่อการปลูกมันฝรั่ง มันฝรั่งเป็นพืชชอบอากาศหนาว และค่อนข้างแห้ง โดยมีอุณหภูมิอยู่ระหว่างกลางวันไม่เกิน 24-26C และกลางคืน 14-18C ซึ่งเป็นอุณหภูมิเหมาะที่สุดที่ลำต้นใต้ดินจะสามารถพัฒนามาเป็นหัวมันฝรั่ง ความชื้นสัมพัทธ์อากาศประมาณ 65-70%

ศัตรูพืชมันฝรั่ง

ชนิดของแมลงศัตรูที่พบระบาดในมันฝรั่ง ได้แก่ หนอนผีเสื้อเจาะหัวมันฝรั่ง?? (Potato tuber moth) Phthorimaea operculella Zeller, เพลี้ยไฟฝ้าย, เพลี้ยไฟพริก (Cotton thrips, Chili thrips); Thrips palmi Karny, Scirtothrips dorsalis Hood, หนอนกระทู้หอม (Beet armyworm); Spodoptera exigua (Hubner). หนอนกระทู้ผัก (Comm cutworm); Spodoptera litura (Fabricius), หนอนกระทู้กัดต้น (Black cutworm); Agrotis ipsilon (Hufnagel), เพลี้ยอ่อน? (Aphid); Myzus persicae Sulzer, Aphis gossypii Glover, หนอนเจาะสมอฝ้าย (Cut bollworm); Helicoverpa armigera (Hubner) และด้วงเจาะหัวมันฝรั่ง ซึ่งในปัจจุบันพบระบาดทำลาย โดยกัดกินต้น และหัวมันฝรั่ง

———————————————-

หนอนแมลงวันชอนใบ (Leaf miner) ; Liriomyza brassicae Riley

ลักษณะอาการ แมลงวันหนอนชอนใบ วางไข่ ในเนื้อเยื่อของใบเมื่อฟักตัวเป็นหนอนจะชอนไชกัดกินใต้ผิวใบ ทำให้ใบแห้ง

การป้องกันกำจัด

1. วิธีกล การเผาทำลายเศษใบพืชที่ถูกทำลายเนื่องจากหนอนชอนใบตามพื้นดิน จะช่วยลดการแพร่ระบาดได้ เนื่องจากดักแด้ที่อยู่ตามเศษใบพืชจะถูกทำลายไปด้วย

2. สารฆ่าแมลงที่มีประสิทธิภาพ ได้แก่ เบตา-ไซฟลูทริน 2.5% อีซี อัตรา 30 มิลลิลิตรต่อน้ำ 20 ลิตร หรือ ฟิโพรนิล 5% เอสซี อัตรา 20 มิลลิลิตรต่อน้ำ 20 ลิตร หรือ ไดโนทีฟูแรน 10% ดับเบิ้ลยูพี อัตรา 20 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร

———————————————-

โรคใบจุด (โรคใบแห้ง)

อาการเริ่มแรกพบจุดแผลเล็กๆ สีน้ำตาล แล้วค่อยๆลุกลามเป็นแผลขนาดใหญ่ลักษณะเป็นวงซ้อนกัน เมื่อโรครุนแรงแผลจะชนกันเกิดลักษณะใบไหม้แบบแห้งกรอบ *? โรคนี้มักระบาดในสภาพอากาศมีความชื้นสูงและไม่เย็นนัก

การป้องกันกำจัด

1. ลดการให้น้ำแปลงปลูก ไม่ให้แปลงชุ่มน้ำมากเกินไป

2. เมื่อเริ่มพบโรคพ่นด้วยสารป้องกันกำจัดเชื้อรา เช่น แมนโคเซบ 80% ดับเบิ้ลยูพี อัตรา 80 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร หรือ ไอโพรไดโอน 50% ดับเบิ้ลยูพี อัตรา 30 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร หรือ คลอโรทาโลนิล 50% เอสซี อัตรา 30-40 มิลลิลิตรต่อน้ำ 20 ลิตร เป็นต้น

3. หลังเก็บเกี่ยวทุกครั้ง พยายามเก็บต้นนำไปเผาทำลายให้มากที่สุด

4. ถ้าหลีกเลี่ยงได้ ไม่ควรปลูกมันฝรั่งใกล้กับแปลงปลูกพืชที่เป็นโรคนี้ได้ เช่น มะเขือเทศ พริก มะเขือยาว เป็นต้น

——————————————–

โรคใบไหม้

โรคมักเกิดที่บริเวณใบล่างของต้น ใบเป็นจุดช้ำคล้ายถูกน้ำร้อนลวกสีเขียวหม่นขอบแผลฉ่ำน้ำสีดำ ถ้าอากาศเย็นและความชื้นสูงมาก แผลจะลุกลามขยายใหญ่ขึ้นอย่างรวดเร็ว บริเวณแผลด้านใต้ใบจะมองเห็นเส้นใยสีขาวและกลุ่มสปอร์สีขาวใสของเชื้อราสาเหตุโรคคล้ายละอองน้ำเล็กๆ ติดอยู่ ต่อมาใบจะบิดเบี้ยวและกลายเป็นแผลไหม้แห้งสีน้ำตาล โรคเกิดกระจายเป็นหย่อมๆ ในแปลงปลูก อาการโรคอาจเกิดที่กิ่ง ลำต้น และที่หัวมันฝรั่ง ทำให้หัวมันฝรั่งมีขนาดเล็กลงหรือเกิดอาการเน่า

การป้องกันกำจัด

1. ลดความชื้นในแปลงปลูก โดยไม่ควรปลูกมันฝรั่งชิดกันเกินไป และหลีกเลี่ยงการให้น้ำในตอนเย็น

2. ถอนต้นที่เป็นโรคและนำไปเผาทำลายนอกแปลงปลูกทันที เพื่อลดการแพร่ระบาดของเชื้อ

3. เมื่อเริ่มพบการระบาด พ่นด้วยสารป้องกันกำจัดโรคพืช เมทาแลคซิล+แมนโคเซบ 68% ดับเบิ้ลยูพี อัตรา 30-40 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร หรือ ไดเมทมอร์ฟ+แมนโคเซบ 9% + 60% ดับเบิ้ลยูพี อัตรา 80 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร

4. ไม่ควรปลูกมันฝรั่งซ้ำในบริเวณที่เคยมีการระบาดของโรคนี้ และหลีกเลี่ยงการปลูกมันฝรั่งในบริเวณที่เคยปลูกมะเขือเทศมาก่อน

———————————————

การใช้ SWOT วิเคราะห์

ความได้เปรียบ

1. เกษตรกรภาคเหนือมีความชำนาญในการเพาะปลูกมันฝรั่งได้ผลผลิตที่มีคุณภาพ

2. มีการทำ contact farming โรงงานแปรรูปมีการขยายกำลังการผลิตเพื่อเป็นตลาดรองรับขยายการผลิต ภาคเอกชนมีความเข้มแข็งในการดำเนินการธุรกิจด้านตลาดที่ดี

3. กรมวิชาการเกษตรสามารถผลิตหัวพันธุ์มันฝรั่งแอตแลนติก G1 สามารถทดแทนการนำเข้าได้บางส่วน และมีการตรวจสอบและรับรองพันธุ์ที่มีคุณภาพก่อนที่จะนำไปให้เกษตรเพาะปลูก

ข้อเสียเปรียบ

1. ผลผลิตต่อไร่ละคุณภาพต่ำ มีเปอร์เซนต์แป้งต่ำ

2. การปลูกมันฝรั่งในฤดูฝน มีความเสี่่ยงสูงต่อผลผลิตเสียหายด้านโรค เช่น late blight, ?nematode

3. ผลตอบแทนสู้กับพืชแข่งขันในพื้นที่ไม่ได้

มาตรฐาน

1. มาตรฐานนี้ครอบคลุมมันฝรั่งพันธุ์ที่ผลิตเพื่อการค้าที่มาจาก Solanum tuberosum. เป็นมันฝรั่งที่บริโภคสด ไม่รวมมันฝรั่งสำหรับใช้ในอุตสาหกรรม

2. ข้อกำหนดขั้นต่ำของมันฝรั่ง เช่นเป็นมันฝรั่งทั้งผลสด เนื้อแน่น ไม่เสื่อมเสีย เหมาะสมสำหรับการบริโภค สะอาด ปราศจาก โคลน ปลอดจากแมลงที่ทำลายผลซึ่งเป็นสาเหตุแห่งการเสื่อมเสีย ไม่มีความผิดปรกติที่เกิดจากความชื้น โดยไม่รวมหยดน้ำที่ออกจากห้องเย็น ไม่มีกลิ่นและรสที่ผดปกติ ไม่มีรอยดำคล้ำ ไม่ช้ำหรือแตก ไม่มีความเสียหายเนื่องจากอุณหภูมิต่ำและหรืออุณหภูมิสูง ไม่มีรูเจาะของแมลงที่เข้าไปถึงเนื้อ ไม่มีรากไม่มีสะเก็ดแผล รากฝอย และแผลช้ำที่เกิดจากความเสื่อมเสีย

3. การแบ่งชั้นคุณภาพมี 3 ชั้นคุณภาพ ได้แก่ ชั้นพิเศษ (?Extra Class?)? ชั้นหนึ่ง (Class I) และชั้นสอง (Class II)

โดยพิจารณาจากตำหนิด้านรูปทรง สี และตำหนิอื่น ๆ ดังนี้

– ชั้นพิเศษ (?Extra Class?)? มันฝรั่งในชั้นนี้ต้องมีคุณภาพดีที่สุด ตรงตามพันธุ์ ไม่มีตำหนิ มีความสม่ำเสมอในเรื่องของสีและขนาด

– ชั้นหนึ่ง (Class I) มันฝรั่งในชั้นนี้ต้องมีคุณภาพดี มีตำหนิได้เล็กน้อย โดยตำหนิแยกได้เป็นตำหนิที่เกิดจากรอยขีดข่วย แผลเป็น ยอมห้มีได้ไม่เกิน 5 % ดินและสิ่งอื่นที่ติดมา ไม่เกิน 0.25 % เปลือกเขียว ไม่เกิน 1 % โดยจำนวนหรือไม่มากกว่า 10 % ของพื้นที่ผิว โดยตำหนิต้องไม่มีผลกระทบกับเนื้อมันฝรั่ง

– ชั้นสอง มันฝรั่งในชั้นนี้ต้องเป็นไปตามข้อกำหนดคุณภาพขั้นต่ำ มีตำหนิได้เล็กน้อย โดยแยกตำหนิเป็นดังนี้ ตำหนิที่เกิดจากรอยขีดข่วย แผลเป็น ยอมให้มีได้ไม่เกิน 10 % ดินและสิ่งอ่นที่ติดมา ไม่เกิน 5 % เปลือกเขียวไม่เกิน 1 % โดยจำนวน หรือมากกว่า 12.5 % ของพื้นที่ผิว โดยตำหนิต้องไม่มีผลกระทบกับเนื้อมันฝรั่ง

4. การแบ่งชั้นด้านขนาด กำหนดโดยใช้เส้นผ่าศูนย์กลางเป็นเกณฑ์ แบ่งเป็น 5 รหัสขนาด คือ A,B,C,D, และ E มีเส้นผ่าศูนย์กลางที่ 18.1-28.0 มิลลิเมตร (mm.), 28.1 -45.0 mm., 45.1 ? 65.0 mm., 65.1 ? 80.0 mm., และมากกว่า 80 mm. ตามลำดับ

5. เกณฑ์ความคลาดเคลื่อน

– ความสม่ำเสมอ มันฝรั่งที่บรรจุในแต่ละภาชนะบรรจุต้องมีความสม่ำเสมอเรื่องพันธุ์ คุณภาพและขนาด และส่วนที่แสดงเป็นตัวแทนของผลผลิตทั้งหมด

– ภาชนะบรรจุ ให้เป็นไปตาม Code of Practice for Packaging and Transport of Fresh Fruits and Vegetabies (CAC/RCP 44-1995)

– รายละเอียดภาชนะบรรจุ ภาชนะบรรจุต้องมีคุณภาพ ถูกสุขลักษณะ มีความเหมาะเสมอการใช้งาน

มันฝรั่งสำหรับแปรรูปในโรงงาน? มันฝรั่งที่ใช้สำหรับแปรรูปในโรงงาน โดยเฉพาะการแปรรูปเป็นมันฝรั่งแผ่นทอดกรอบ จะต้องมีคุณสมบัติตามมาตรฐานที่กำหนดคือ รูปร่างค่อนข้างกลม มีผิวเปลือกหนา มีแป้งสูง และค่าน้ำตาลน้อย ผิวเปลือกมันฝรั่งไม่มีสีเขียวเนื่องจากถูกแสงแดดระหว่างการเติบโตของหัว ไม่มีรอยช้ำ เน่า และร่องรอยการเข้าทำลายของโรค หรือแมลง เนื้อด้านในไม่กลวง แผ่นมันฝรั่งหลังทอดมีสีขาว

การผลิตและการตลาดโลก

?การผลิต ผลผลิตมันฝรั่งโลกในปี 2557 มีผลผลิต 385.07 ล้านตัน เพิ่มขึ้นจากปี 2553 ซึ่งมีปริมาณผลผลิต 333.62 ล้านตัน หรือเพิ่มขึ้นร้อยละ 2.71 โดยประเทศจีนผลิตได้มากที่สุด รองลงมาได้แก่ อินเดีย รัสเซีย และยูเครน ตามลำดับ

การส่งออก ในปี 2557 มีการส่งออกมันฝรั่ง 12.50 ล้านตัน เพิ่มขึ้นจากปี 2553 ซึ่งมีการส่งออก 11.65 ล้านตัน หรือเพิ่มขึ้นร้อยละ 0.50 ประเทศส่งออกมากได้แก่ เนเธอร์แลนด์ ฝรั่งเศส และเยอรมนี

การนำเข้า ในปี 2557 มีการนำเข้ามันฝรั่ง 12.27 ล้านตัน เพิ่มขึ้นจากปี 2553 ซึ่งมีการนำเข้า 11.11 ล้านตัน หรือเพิ่มขึ้นร้อยละ 8.09 โดยมีประเทศนำเข้าได้แก่ เบลเยียม เนเธอร์แลนด์ และสเปน

การตลาดประเทศไทย

 การนำเข้ามันฝรั่งและผลิตภัณฑ์มันฝรั่ง ในปี 2558 มีการนำเข้า 117,079 ตัน มูลค่า 3,661.92ล้านบาท เพิ่มขึ้นจากปี 2554 ซึ่งมีการนำเข้า 100,329 ตัน มูลค่า 2,940.89 ล้านบาท หรือเพิ่มขึ้นเฉลี่ย 5 ปีที่ผ่านมา ร้อยละ 3.97 และ 5.61 ตามลำดับ

ปี 2558 ราคามันฝรั่งพันธุ์โรงงานที่เกษตรกรขายได้กิโลกรัมละ 12.39 บาท เพิ่มขึ้นจากปี? 2554 ซึ่งมีราคากิโลกรัมละ 10.40 บาท หรือเพิ่มขึ้นเฉลี่ย 5 ปีที่ผ่านมา ร้อยละ 4.31 มันฝรั่งพันธุ์บริโภค
ปี 2558 มีราคากิโลกรัมละ 15.45 บาท เพิ่มขึ้นจากปี 2554 ซึ่งมีราคากิโลกรัมละ 11.67 บาท หรือเพิ่มขึ้นเฉลี่ย 5 ปีที่ผ่านมา ร้อยละ 9.02

ต้นทุนการผลิตมันฝรั่ง ปี 2558 พันธุ์บริโภคมีต้นทุนไร่ละ 21,888.24 บาท หรือกิโลกรัมละ8.25 บาท พันธุ์โรงงานต้นทุนไร่ละ 19,580.96 บาท หรือกิโลกรัมละ 8.75 บาท

 

 

 

 

 

By สัจจะ ประสงค์ทรัพย์ (Satja Prasongsap)
Professional Research Scientist
Horticulture Research Institute
E-mail : herbdoa@gmail.com

Category: พืชผัก, พืชผัก บ-ม

Comments are closed.

banner ad

Hit Counter provided by technology news