บัว

บัว

ชื่ออื่นๆ : บัว สัตตบงกช สัตตบุษบ์ อุบล ปทุมชาติ

ชื่อวงศ์ : NELUMBONACEAE

ชื่อสามัญ: Sacred Lotus, Egyptian Lotus

ชื่อวิทยาศาสตร์: Nelumbo nucifera Gaertn. (Nelumbrum speciosum Willd.)

บัว ไม้น้ำที่มีความผูกพันกับวัฒนธรรมและความเชื่อของชนชาติต่างๆ มาเป็นระยะเวลานานกว่า 5,000 ปี สมัยอียิปต์โบราณ เมื่อบัวเริ่มแพร่พันธุ์ริมฝั่งแม่น้ำไนล์ที่ชาวอียิปต์นับถือดุจเทพเจ้า ชาวอียิปต์จึงเปรียบบัวเป็นดั่งสัญลักษณ์ของความศักดิ์สิทธิ์และความสมบรูณ์ ในอินเดียบัวเป็นดอกไม้ประจำชาติที่มีความหมายพิเศษต่อศาสนาพราหมณ์ โดยได้มีการกำหนดให้พระหรหมทรงสถิตประทับเหนือบัว ส่วนตำนานในพุทธประวัติของชาวพุทธก็ยังกล่าวไว้ว่า ในวันที่พระพุทธเจ้าประสูตินั้นได้มีดอกบัวหลวงมารองรับขณะที่พระองค์ทรง เริ่มดำเนิน บัวจึงได้ชื่อว่าเป็นดอกไม้ประจำพุทธศาสนาที่ใช้สำหรับสักการะพระพุทธรูปและ ประกอบพิธีกรรมทางศาสนา บัวมรกตดอกสีน้ำเงิน บัวโคเบนดอกสีขาว

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ : ต้น: เป็นพันธุ์ไม้น้ำ ใบ: มีลักษณะกลมและมีขนาดใหญ่ ใบกว้างยาวชูขึ้นบนผิวน้ำ ใบสีเขียว ดอก: มีกลีบดอกซ้อนกันหลายชั้น ดอกทั่วๆไปมีสีชมพูอมม่วงและสีขาว ถ้าลอกเอากลีบดอกออกหมดจะเห็นรูปร่างคล้ายกรวยจะมีเมล็ดบัวอยู่และเจริญเติบโตเป็นผล: ที่เรียกว่าฝักบัว

บัวหลวง แบ่งเป็น 4 กลุ่ม

1. บัวหลวงปทุม หรือบัวแหลมแดง ดอกสีชมพู-แดง กลีบดอกไม่ซ้อน มีกลีบดอกไม่เกิน 20 กลีบ โคนกลีบดอกและปลายเรียว ตรงกลางกว้าง เป็นดอกสมบูรณ์เพศ และมีกลิ่นหอมอ่อนๆ ดอกค่อนข้างดก

2. บัวหลวงปุณฑริก หรือบัวหลวงขาว ดอกสีขาว กลีบดอกไม่ซ้น มีกลีบดอกไม่เกิน 20 กลีบ โคนกลีบดอกและปลายเรียว  ตรงกลางกว้าง เป็นดอกสมบูรณ์เพศ และมีกลิ่นหอมอ่อนๆ ดอกค่อนข้างดก

3. บัวหลวงสัตตบงกช หรือบัวฉัตรแดง ดอกสีชมพู-แดง กลีบดอกซ้อนมากไม่น้อยกว่า 80 กลีบ กลีบดอกป้อม ตรงกลางกว้าง โคนและปลายยาวเรียว เกสรเพศผู้มีไม่มาก กลิ่นหอมไม่เท่าพวกบัวแหลม ดอกดก

4. บัวหลวงสัตตบุษย์ หรือบัวฉัตรขาว ดอกมีสีขาวนวล ปลายกลีบสีขาวเหลือบเขียวอ่อนๆ มีกลีบดอกซ้อนไม่น้อยกว่า 80 กลีบ กลีบดอกป้อม ตรงกลางกว้าง โคนและปลายยาวเรียว เกสรเพศผู้มีไม่มาก มีกลิ่นหอมไม่เท่าพวกบัวแหลม ดอกค่อนข้างดก

บัวสายแบ่งออกเป็น

การนำไปใช้ประโยชน์ : ทางยา เกสรรสฝาดสมาน กลิ่นหอมบำรุงหัวใจ ทำให้ชุ่มชื่น บำรุงตับปอด คุมธาตุ แก้ลม บำรุงครรภ์ แก้ไข้ปฐวี ธาตุพิการ ราก รสมัน แก้ไข้พิษร้อน แก้ร้อนในกระหายน้ำ ชูกำลัง แก้เสมหะน้ำลายเหนียว แก้ไอ เป็นยาเย็นแก้พิษอักเสบ แก้พิษฝีต่างๆ แก้ปอดบวม เมล็ดรสมัน บำรุงกำลัง บำรุงครรภ์รักษา

การขยายพันธุ์ : แยกหน่อหรือไหล

การปลูกและการดูแล : ชอบดินเหนียวที่ชุ่มเย็น มีอินทรียวัตถุสูงแสงแดดตลอดวัน แยกหน่อหรือไหลมาปลูกในดิน อัดดินให้แน่นไม่กลบยอดและรากไม่ลอยไม่นานก็จะผลิใหม่

สรรพคุณ : เกสร ใช้ปรุงเป็นยาหอม ทำให้ชื่นใจ และเป็นยาชูกำลัง

ราก จะมีรสหวานและมีกลิ่นหอมให้เด็กกิน เพื่อระงับอาการท้องร่วง หรือธาตุไม่ปรกติ นอกจากจะทำยาแล้วยังใช้เป็นอาหารได้

เหง้าและเมล็ด จะมีรสหวาน มันเล็กน้อย ใช้เป็นยาบำรุงกำลัง รักษาอาการร้อนในกระหายน้ำ รักษาราก รักษาดี รักษาเสมหะ และอาการพุพอง นอกจากจะใช้ทำเป็นยาแล้ว ยังใช้เหง้าและเมล็ด เป็นอาหารได้ ส่วนเมล็ดนั้นจะมี embryo ซึ่งเป็นสีเขียว บ้านเราเรียกกันว่าดีบัว ซึ่งจะมีรสขมจัด ดีบัวจะมีสารประกอบด้วยอัลกาลอยด์หลาย ชนิดด้วยกัน ซึ่งจะมีฤทธิ์ในการขยายหลอดเลือดที่ไปเลี้ยงกล้ามเนื้อของหัวใจ (Coronary artery)

ใบแก่ แก้ไข้ สูบแก้ริดสีดวงในจมูก บำรุงโลหิต

ดอก แก้ไข้ ทำให้คลอดบุตรง่าย บำรุงครรภ์ บำรุงหัวใจ

ฝัก แก้ท้องเดิน สมานแผลในมดลูก แก้พิษเห็ดเมา

การประกวดบัว กลุ่มบัวสายก้านอ่อน ได้แก่

1.บัวสายเขตร้อนบานกลางวัน ประเภทดอกสมบูรณ์เพศ

2.บัวสายเขตร้อนบานกลางวัน ประเภทดอกไม่สมบูรณ์เพศ

3.บัวสายเขตหนาวบานกลางวัน(บัวฝรั่ง)

4.บัวสายเขตหนาวบานกลางวันลูกผสมข้ามสกุลย่อย

5.บัวยักษ์ออสเตรเลีย

6.บัวยักษ์ออสเตรเลียลูกผสมข้ามสกุลย่อย

7.บัวสายบานกลางคืน

เกณฑ์การประกวดบัว 

1. พิจารณาจากดอกบัว จากรูปทรง สีและความดก ร้อยละ 50

2. พิจารณาจากใบบัว จากรูปร่างและความมีเสน่ห์ ร้อยละ 15

3. พิจารณาจากความประทับใจทั่วไปของบัว จากภาพรวมที่เห็น ร้อยละ 15

4. ลักษณะเด่นเฉพาะของบัว จากลักษณะเด่นที่ไม่เคยปรากฏมาก่อนในบัวประดับ ร้อยละ 20

5. ในแต่ละสิ่งประกวดจะต้องมีจำนวนอย่างน้อย 5 อ่างการประกวด คณะกรรมการจึงจะพิจารณาตัดสิน

Tags: การขยายพันธุ์, การนำไปใช้ประโยชน์, การปลูก, ชื่อวิทย์, ลักษณะพฤกษศาสตร์, สรรพคุณ

Category: พืชสมุนไพร, พืชสมุนไพร บ-ม, พืชไม้ดอก