กล้วยเป็นพืชอาหารของโลกที่มีปลูกอยู่มากกว่า 135 ประเทศทั้งในเขตร้อนและเขตกึ่งร้อน จากข้อมูลทางสถิติขององค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ (FAO Stat, 2014) ปี 2555 ทั่วโลกมีพื้นที่เก็บเกี่ยวกล้วยประมาณ 31 ล้านไร่ ผลผลิตกล้วยประมาณ 96 ล้านตัน มูลค่าประมาณ 7.69 แสนล้านบาท แนวโน้มการผลิตตั้งแต่ปี 2550-2555 พบว่า พื้นที่เก็บเกี่ยวกล้วย ผลผลิตกล้วย และมูลค่าผลผลิตกล้วยของโลก มีอัตราเพิ่มขึ้น ประมาณ 1.19, 0.54 และ 2.49 เปอร์เซ็นต์ ตามลำดับ โดยแหล่งผลิตกล้วยส่วนใหญ่อยู่ในทวีปเอเชียคิดเป็น 42.3 เปอร์เซ็นต์ รองลงมาอยู่ในทวีปแอฟริกา อเมริกา ออสเตรเลียโอเซียเนีย และยุโรป คิดเป็น 31.4, 24.1, 1.9 และ 0.4 เปอร์เซ็นต์ต่อปี ประเทศผู้ผลิตหลัก ได้แก่ อินเดีย บราซิล ฟิลิปปินส์ แทนนซาเนีย จีน เอกวาดอร์ บรุนดี ไทย อูกันดา แองโกลา อินโดนีเซีย เป็นต้น

ชื่ออื่นๆ : กล้วยมะลิอ่อง กล้วยใต้ กล้วยตาปีอ่อง

ชื่อวงศ์ : MUSACEAE

ชื่อสามัญ : Banana

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Musa spientum Linn.

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ : เป็นไม้ล้มลุก มีลำต้นใต้ดินอายุหลายปี เป็นลำต้นปลอมรูปทรงกระบอก เกิดจากกาบใบห่อหุ้มซ้อนกัน ใบออกเรียงสลับ รูปขอบขนานขนาดใหญ่ ขอบเรียบ เส้นกลางใบแข็ง เส้นใบมีจำนวนมากโดยออกจากเส้นกลางใบทั้งสองข้าง ขนานกันไปจรดขอบใบ ก้านใบยาวด้านล่างกลม ด้านบนเป็นร่อง ส่วนโคนแผ่เป็นกาบ ดอกออกเป็นช่อห้อยบงด้านช่อดอกแข็ง ดอกย่อยแยกเป็นดอกเพศผู้และเพศเมีย เมื่ออยู่ตอนล่างของช่อ ดอกย่อยอยู่เป็นกลุ่มๆ แต่ละกลุ่มรองรับด้วยใบประดับขนาดใหญ่สีม่วงแดง ติดบนแกนกลางช่อดอกเรียงเวียนสลับกัน ดอกย่อยรูปทรงกระบอก กลีบดอกแยก 3-5 แฉก ผลสดรูปทรงกระบอกหรือสี่เหลี่ยมอยู่ติดกันคล้ายหวี มีเปลือกหนา เมื่อสุกมีรสหวานรับประทานได้

พันธุ์และการขยายพันธุ์

กล้วยกล้ายหรือกล้าย บางแห่งเรียกว่า กล้วยโกก กล้วยโคก กล้วยหมอนทอง ปลูกไม่แพร่หลาย มีที่จังหวัดจันทบุรี ตราด ที่บางกอกน้อย (กรุงเทพฯ) ต้นสูง 3.5-4 เมตร กาบลำต้นด้านนอกสีชมพูแดง มีประดำค่อนข้างมาก ด้านในสีเขียวอ่อนมีเส้นสีชมพู ก้านใบมีประดำเล็กน้อย มีร่องค่อนข้างแคบ เส้นกลางใบสีเขียวอ่อน ช่อดอกประกอบด้วยดอก ตัวเมียที่ดอกตัวผู้เป็นหมัน ไม่มีดอกตัวผู้หรือดอกกะเทย เมื่อดอกเป็นผลจึงไม่มีปลีเหลืออยู่ ช่อดอกย่อยมี 2-3 ช่อ ช่อหนึ่งมีดอกย่อยเล็กๆ 6-7 ดอก เครือหนึ่งมี 10-20 ผล ผลยาว 20 เซนติเมตร เส้นผ่าศูนย์กลางผล 4.5 เซนติเมตร เรียงตัวไม่เป็นระเบียบ ก้านผลสั้น ผลยาวโค้งงอ เปลือกค่อนข้างหนา เมื่อดิบสีเขียว เมื่อสุกเปลือกสีเหลืองคล้ายกล้วยน้ำว้า เนื้อสีส้ม รสหวานอ่อน มีกลิ่นหอมไส้เนื้อกล้วยแข็งเล็กน้อย เนื้อเหนียวอร่อยเมื่อสุก ผลไม่มีเมล็ด เพราะดอกกล้วยไม่มีการผสมพันธุ์

กล้วยขม หรือกล้วยขมเบา ขมหนัก กล้วยขมพบมากในภาคใต้ของประเทศไทย ลำต้นสูงประมาณ 2 เมตร กาบลำต้นด้านนอกมีสีเขียวเข้ม มีปื้นสีดำ ก้านใบมีสีเขียวเข้มเป็นมันร่องใบเปิด เครือหนึ่งมีประมาณ 5 หวี หวีหนึ่งมีประมาณ 10 ผล ลักษณะผลอ้วนกลม ผิวสีสดใสปลายผลมีจุก เมื่อผลสุกจะมีสีเหลืองเข้ม เนื้อสีีเหลืองอ่อน นิ่มฟู รสหวานหอม

กล้วยไข่ เป็นกล้วยที่ปลูกมากที่จังหวัดกำแพงเพชร เพชรบุรี ตาก และสุรินทร์ เครือกล้วยไข่มีขนาดเล็ก แต่ละหวีมีลูกดก ขนาดผลเล็ก ผิวสีเหลืองไข่ ผิวเปลือกบาง เนื้อสีเหลืองสวย รสหวานหอม เก็บเกี่ยวเมื่ออายุ 40 – 45 วันหลังตัดปลี ในช่วงฤดูหนาวผลจะแก่ช้า อายุการเก็บเกี่ยว 50-55 วัน หลังตัดปลี กล้วยไข่ตกเครือให้ลูกสุกในช่วงเดือนกรกฎาคมถึงสิงหาคม ซึ่งตรงกับช่วงเข้าพรรษา ที่มีการทำข้าวกระยาสารทถวายพระ กล้วยไข่เป็นผลไม้ที่นิยมรับประทานคู่กับกระยาสารทจะได้รสชาติที่อร่อยลงตัวพอดี กล้วยไข่ที่ขึ้นชื่อคือ กล้วยไข่กำแพงเพชร กล้วยไข่สายพันธุ์อื่นๆ เช่น กล้วยไข่พระตะบอง กล้วยไข่โบราณ เเละกล้วยไข่เล็กยโสธร มีเปลือกบางสีเหลือง รสหวานอร่อย เนื้อสีเหลืองไข่ เหนียวหวานหอม รับประทานสุกเป็นผลไม้ ทำเป็นขนมหวาน กล้วยเชื่อม กล้วยบวชชี และแปรรูปเป็นกล้วยตาก  ปี 2566  มูลค่าการส่งออกที่ 86.9 ล้านบาท มีปริมาณส่งออก 5,040 ตัน  เป็นกล้วยที่รสชาติหวานเนื้อแน่นพื้นที่ปลูกทั้งหมดประมาณ 72,000 ไร่ ปลูกมากที่ จันทบุรี กำแพงเพชร ตราด ตาก เพชรบุรี สุโขทัย ตลาดต่างประเทศที่สำคัญคือ จีน รองลงมาคือ กัมพูชา

กล้วยไข่ทองขี้แมว ลักษณะกล้วยไข่ทองขี้แมว ลำต้นสูงประมาณ 2.5-3 เมตร ลำต้นเทียมด้านนอก สีเขียวเข้มมีจุดประสีน้ำตาลเข้มจำนวนมาก และมีนวลมาก ด้านในสีออกชมพู ปลีมีใบประดับรูป ไข่ยาว ปลายแหลม และม้วนขึ้น ใบประดับมีสีแดงเทาไม่มีไข กลีบรวมใหญ่สีขาว ปลายสีเหลือง กลีบรวมเดี่ยวใสไม่มีสี มีดอกตัวผู้และตัวเมีย ใบประดับมีรูปร่างเรียวยาวปลายแหลม ด้านในสีซีด เครือกล้วยชี้ไปทางด้านข้างรวมทั้งปลี เครือหนึ่ง มีประมาณ 7 หวี หวีหนึ่งมี 10-16 ผล ผลเมื่อสุกมีสีเหลืองอมส้ม มีเมล็ดด้านใน

กล้วยไข่พระตะบอง หรือกล้วยไข่บอง เจ็กบอง ปลูกมากในแถบภาคกลาง เช่น จังหวัดตราด สุรินทร์ ชัยภูมิ นนทบุรี ชลบุรี สระแก้ว ฉะเชิงเทรา นครนายก ปราจีนบุรี ลำต้นสูง 2.5-3.5 เมตร เครือหนึ่งมีประมาณ 7 หวี หวีหนึ่งมี 14-16ผล ผลโตกว่ากล้วยไข่ทั่วไป ก้านผลค่อนข้างสั้น ผลไม่มีเหลี่ยมปลายผลมนโค้งขึ้นเล็กน้อย เปลือกค่อนข้างหนา เนื้อด้านในสีเหลือง รสหวานอมเปรี้ยว มีกลิ่นหอมเล็กน้อย หากไม่ชอบรสเปรี้ยวของกล้วยควรนำไปต้มทั้งเปลือกหรือนำไปทำกล้วยบวชชี จะช่วยให้ความเปรี้ยวลดลง

กล้วยเงิน มีลำต้นเทียมสูงประมาณ 2.5-3.5 เมตร เส้นผ่าศูนย์กลาง 15 เซนติเมตร ลำต้นมีสีเขียวมีประดำเล็กน้อย ก้านใบและเส้นกลางใบสีเขียว ก้านใบมีปีก ก้านเครือไม่มีขน ปลีมีรูปไข่ป้อมสีม่วงเข้มปลายแหลม มีไขเล็กน้อย เครือหนึ่งมีน้อยกว่า 7 หวี หวีหนึ่งมี 10-16 ผล ผลเมื่อสุกมีสีเหลือง มีขนาดใหญ่เกือบเท่ากล้วยเทพรส รูปร่างคล้ายกล้วยไข่ขนาดใหญ่มาก เนื้อสีเหลือง

กล้วยจีน มีชื่อเรียกหลายชื่อ เช่น กล้วยนมสวรรค์ บ้างก็เรียกว่า กล้วยน้ำนมราชสีห์ กล้วยลังกากล้วยไข่ฝรั่ง ชาวพัทลุงเรียกว่า กล้วยจีน ปลูกกันมากที่อำเภอป่าโมก จังหวัดอ่างทอง จังหวัดทางภาคใต้ปลูกที่พัทลุงและที่สวนโมกข์ อำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎร์ธานี เรียกว่า กล้วยส้ม เป็นต้นกล้วยที่แข็งแรงต้นสูงใหญ่ กาบด้านนอกสีเขียวมะกอก เส้นกลางใบสีชมพูอมม่วงชัดเจน เครือเป็นรูปกรวย การเรียงตัวของหวีแน่น เครือหนึ่งมี 8-10 หวี ผลมีจุกเหมือนจุกขวด ผลเล็ก ก้านสั้น เมื่อดิบสีเขียวสด เมื่อสุกสีเหลืองสด ผลไม่หลุดจากเครือ รสหวานอมเปรี้ยว

กล้วยช้าง รูปร่าง ลักษณะต้น ใบ และปลี คล้ายกล้วยเทพรส ลักษณะที่ต่างกันคือ ปลีจะหลุดหายไปเมื่อติดผลหวีสุดท้าย แต่เครือกลับชี้ลงดิน เหมือนกล้วยเทพรสชนิดปลีปกติ ช่วงระหว่างหวีห่างจากกันการเรียงตัวของผลแผ่และเรียงตัวไปในทางเดียวกันคล้ายกล้วยน้ำว้า รอยต่อของขั้วหวีกับก้านเครือมีรอยตะเข็บนูนชัดเจน ขนาดของผลและรสชาติคล้ายกล้วยเทพรส

กล้วยตานี เป็นกล้วยป่าที่มาจากประเทศอินเดีย ปลูกเพื่อนำใบมาใช้เป็นใบตอง ผลกล้วยมีเมล็ด กล้วยตานีดิบใช้ปรุงเป็นอาหาร เช่น ส้มตำกล้วยดิบ กล้วยดิบกินกับแหนมเนือง นำไปดองหรือแกง เป็นต้น

กล้วยตีบ หรือกล้วยตีบคำ อีตีบ เป็นลูกผสมระหว่างกล้วยป่ากับกล้วยตานี ลำต้นสูง 3-4 เมตร กาบด้านนอกสีเขียวมีประสีน้ำตาล ต้นอ่อนสีชมพู ก้านใบสีชมพู ก้านใบมีร่องค่อนข้างแคบ ใบอ่อนด้านล่างมีสีชมพู ท้องใบมีนวลสีขาว กาบใบยาวและเรียงตัวกันแน่นคล้ายเป็นลำต้น ลักษณะผลงอเล็กน้อย ปลายผลมีจุกใหญ่ ผลมีลักษณะคล้ายกล้วยหอม แต่ขนาดผลเท่ากล้วยไข่ หวีหนึ่งมีประมาณ 16-18 ผล ผล มีเหลี่ยมเห็นชัดเจน ผลสุกมีสีเหลืองทองสวย รสหอมหวาน

กล้วยทองร่วง หรือกล้วยไข่ทองร่วง ค่อมเบา พบมากในภาคใต้ ลักษณะกล้วยทองร่วงมีลำต้นเทียมความสูงไม่เกิน 2.5-3.5 เมตร กาบลำต้นด้านนอกมีประดำปานกลาง เครือชี้ออกด้านข้าง เครือหนึ่งมีมากกว่า 7 หวี หวีหนึ่งมีประมาณ 10-16 ผล น้ำหนักผลหนักประมาณ 87 กรัมต่อผล ขนาดผลเล็กใกล้เคียงกับกล้วยไข่แต่ผลใหญ่กว่า เปลือกสีเขียวอมเหลือง เมื่อสุกมีผิวสีเหลืองสดใส เนื้อมีสีเหลืองเข้ม รสหวานอมเปรี้ยวเล็กน้อย เมื่อสุกเต็มที่ผลมักร่วงออกจากเครือ

กล้วยเทพรส หรือที่เรียกกันว่า กล้วยสิ้นปลี หรือกล้วย ปลีหาย เพราะเวลาตกเครือปลีจะหดหายไป กล้วยเทพรสในหนึ่งเครือมี 5-7 หวี แต่ละหวีมีราว 11 ผล ลักษณะผลมีขนาดใหญ่ มีสันเหลี่ยมตามเปลือกผลชัดเจน ปลายผลทู่ ก้านผลยาว ผลดิบสีเขียวหม่น เมื่อแก่จัดมีสีเขียวอมเทา ผลสุกเปลือกสีเหลืองส้ม เนื้อในสีครีม นำไปฉาบ เชื่อม ต้ม หรือเผารับประทาน เนื้อจะเหนียวและหวาน

กล้วยนมสาว พบมากในแถบภาคใต้ ลำต้นสูง 2.5-3.5 เมตร เส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 15 เซนติเมตร กาบลำต้นด้านนอกสีเขียวเข้ม มีปื้นสีดำ ก้านใบค่อนข้างสั้น มีประดำ ร่องก้านใบเปิด ปลีเป็นทรง ดอกบัว ปลายแหลม สีแดงอมม่วง เครือหนึ่งมี 5-7 หวี หวีหนึ่งมี 10-12 ผล ลักษณะผลอ้วนกลม ผิวสีสดใส ปลายผลมีจุกใหญ่งอนขึ้น เมื่อผลสุกเปลือกจะหนา รสชาติหอมหวาน

กล้วยนมหมี พบมากแถบภาคกลาง ลำต้นมีความสูงประมาณ 2-2.5 เมตร ผลมีขนาดใหญ่ มีความยาวประมาณ 20 เซนติเมตร เครือหนึ่งมีประมาณ 4-7 หวี หวีหนึ่งมีประมาณ 10-16 ผล ผลมีขนาดใหญ่กว่ากล้วยหักมุก ปลายผลชี้ไม่เป็นระเบียบ มีจุกใหญ่ปลายมน ผลกว้างประมาณ 5-6 เซนติเมตร ยาวประมาณ 12-13 เซนติเมตร มักพบแถบปลายผลแตกเป็นสีน้ำตาล ผลดิบมีสีเขียวแตกลายงาสีน้ำตาล เมื่อสุกสีจะออกเหลืองอมส้ม เนื้อสีขาวแน่น รสชาติหวาน เปลือกบาง เวลารับประทานควรนำผลไปทำให้สุกด้วยความร้อน จะช่วยให้รสชาติอร่อยขึ้น

กล้วยนาก เปลือกกล้วยสีออกสีนาก สีอมเเดงค่อนข้างคล้ำ (สีนากเป็นสีผสมระหว่างทองคำกับทองเเดง คนโบราณใช้ทำเข็มขัดนาก กำไลนาก) พันธุ์กล้วยนากมีกล้วยนากแดง กล้วยน้ำครั่ง กล้วยครั่ง กล้วยกุ้งแดง ผลดิบผิวเขียวอมเเดงหม่น ผลสุกผิวสีนากเเดง มีกลิ่นหอม รสหวาน กึ่งกล้วยไข่กึ่งกล้วยหอม เนื้อออกสีเหลืองส้ม ชาวมอญและชาวกะเหรี่ยงนำมาบดป้อนลูกเด็กเล็กเเดง เป็นกล้วยที่รับประทานกันมากในประเทศพม่า

กล้วยน้ำ หรือกล้วยกระเจาะเนิก มีลำต้นเทียมสูง 2.5 เมตร ปลีรูปไข่ออกยาว ปลายปลีแหลม ปลีมีสีม่วงเข้มไม่มีไข ด้านในสีแดง ปลายปลีม้วนขึ้น เครือของกล้วยน้ำห้อยลง เครือหนึ่งมีประมาณ 7 หวี หวีหนึ่งมี 14 ผล ผลสุกสีเหลืองอมส้มมีรสหวานมาก

กล้วยน้ำไท เป็นกล้วยที่ครั้งหนึ่งเคยใช้ในการเซ่นบวงสรวงเทพยดาฟ้าดิน ไหว้ครู ร่วมกับขนมต้มแดงขนมต้มขาว หัวหมู ส้มสุกลูกไม้อื่น ๆ แต่ความที่เป็นกล้วยหายากในปัจจุบันจึงใช้กล้วยน้ำว้าแทน กล้วยน้ำไทผลสั้นกว่ากล้วยหอม ผลสุกผิวสีเหลืองอร่าม เนื้อกล้วยเหนียวคล้ายกล้วยน้ำว้า รสหวานเข้มคล้ายกล้วยหอม บางท้องถิ่นเรียกว่า กล้วยหอมน้อย

กล้วยน้ำนม พบในแถบภาคเหนือ ลำต้นสูง 2.5-3 เมตร ปลีสีม่วงอมแดง ก้านเครือสีเขียวมีขน เครือหนึ่งมี 7-12 หวี หวีหนึ่งมี 16-20 ผล ผลกลมเล็ก ปลายจุกงอนขึ้น เมื่อสุกจะมีสีเหลือง เปลือกหนา สีขาวนวล กลิ่นหอม เนื้อนุ่ม รสชาติหวานแหลม

กล้วยน้ำว้า เป็นกล้วยพื้นบ้านของคนไทยมีหลายสายพันธุ์ เช่น กล้วยน้ำว้ากาบขาว กล้วยน้ำว้าค่อม กล้วยน้ำว้าแดง กล้วยน้ำว้าเขียว เเละกล้วยน้ำว้ามะลิอ่อง กล้วยน้ำว้ายังมีแบบไส้ดำ ไส้เหลือง ไส้แดง กล้วยน้ำว้าเมื่อดิบเปลือกสีเขียว (นอกจากเป็นกล้วยน้ำว้าเปลือกดำที่พบที่วัดสวนแก้ว จังหวัดนนทบุรี) เนื้อเเน่น มีรสฝาด เมื่อสุกเปลือกเหลืองบาง เนื้อเเน่นนิ่ม มีรสหวาน กลิ่นหอม รับประทานทั้งแบบดิบด้วยการนำไปปรุงสุกเป็น เเกงกล้วย ทำตำกล้วย ผัดผลกล้วย กล้วยปิ้ง กล้วยบวชชี กล้วยเชื่อม กล้วยฉาบ กล้วยตาก กล้วยกวน และรับประทานสุกเป็นผลไม้ ระยะเก็บเกี่ยว ลักษณะผลเหลี่ยมกล้วยขนาด 3 ใน 4 ส่วน อายุจากวันตัดปลี อายุ 90-100 วัน ตัดกล้วยเมื่อความแก่ประมาณ 75% หากขนส่งไปขายไกลๆ เป็นกล้วยที่ปลูกง่าย แปรรูปได้หลากหลาย มีตลาดรองรับในประเทศมาก พื้นที่ปลูกทั้งหมดประมาณ 380,000 ไร่ โดยมีการปลูกกระจายทั่วทั้งประเทศ เช่น จันทบุรี ปทุมธานี ประจวบคีรีขันธ์ เลย เพชรบุรี

กล้วยน้ำว้ากาบขาว มีลำต้นเทียมสูงประมาณ 2.5-3.5 เมตร กาบลำต้นด้านนอกมีสีเขียวอ่อน โคนกาบมีสีน้ำตาลปนแดง มีประดำเล็กน้อย ด้านในสีเขียวอ่อน ก้านใบมีร่องค่อนข้างแคบ เส้นกลางใบมีสีเขียว ท้องใบมีนวลมาก เครือหนึ่งมี 7-12 หวี ผลดิบมีสีเขียวนวล มีเหลี่ยมเห็นชัด เปลือกค่อนข้างหนา เมื่อผลสุกเหลี่ยมจะลบและผลมีสีเหลืองกระดังงา เนื้อสีขาวเหนียว ไส้กลางมีสีเหลือง รสหวาน

กล้วยน้ำว้ากาบดำ พบที่จังหวัดจันทบุรี ลักษณะกล้วยน้ำว้ากาบดำมีลำต้นสูง 3.5-4.5 เมตร กาบด้านนอกมีสีเขียวอ่อน มีลายดำเล็กน้อย กาบด้านในมีสีเขียวอ่อน ลักษณะก้านใบสีเขียวอ่อน ร่องใบเปิด ดอกสีม่วงอมแดง ลักษณะเรียวยาว เครือหนึ่งมีประมาณ 5-7 หวี หวีหนึ่งมี 10-17 ผล ผลมีลักษณะยาวเรียว

กล้วยน้ำว้าเขียว ลำต้นสูง 2.5-3 เมตร กาบลำต้นด้านนอกมีสีเขียวมะกอก ผลดิบสีเขียวสดไม่มีนวล เปลือกค่อนข้างหนา เมื่อสุกเหลี่ยมลบหมดมีสีเหลืองอมเขียว ที่สันเหลี่ยมยังคงทิ้งสีเขียวไว้จางๆ เนื้อมีสีขาว ไส้กลางสีเหลือง เนื้อเหนียว รสหวานอมเปรี้ยวนิดๆ นิยมนำมาทำให้สุกก่อนรับประทาน เช่น กล้วยฉาบ กล้วยทอด

กล้วยน้ำว้าค่อม พบได้ทั่วทุกภาค บางท้องถิ่นเรียกน้ำว้าเตี้ย หรืออีเตี้ย เป็นต้นที่กลายพันธุ์มาจากกล้วยน้ำว้า กาบขาว ลำต้นสูงเพียง 2 เมตร ใบค่อนข้างใหญ่และเปราะ เครือหนึ่งมี 7-10 หวี หวีหนึ่งมี 14-18 ผล ก้านผลยาว ช่องว่างระหว่างหวีน้อยกว่ากล้วยน้ำว้าทั่วไป จึงค่อนข้างแน่น บางครั้งเบียดกันมากจนทำให้บางผลมีลักษณะเรียวแหลม เมื่อสุกมีสีเหลืองอมขาว ไส้กลางมีสีเหลือง รสหวานอร่อย ให้เนื้อเยอะ ผลใช้รับประทานสด และแปรรูป

กล้วยน้ำว้าแดง หรือกล้วยน้ำว้าในออกหรือกล้วยสุกไส้แดง หรือกล้วยอ่อง เป็นกล้วยที่กลายพันธุ์มาจากกล้วยน้ำว้า ลักษณะต้นโดยทั่วไปคล้ายกล้วยน้ำว้ากาบขาว กาบลำต้นนอกมีสีเขียวอ่อนปนแดง มีประดำเล็กน้อย หน่อมีสีแดงจัดกว่าพันธุ์กาบขาว ก้านใบมีร่องค่อนข้างแคบ เส้นกลางใบสีเขียวหม่น ท้องใบมีนวลมาก เครือหนึ่งมี 7-12 หวี เมื่อสุกเนื้อในเป็นสีขาวปนชมพู ไส้กลางมีสีชมพูแดง รสหวาน เนื้อเหนียว จึงไม่นิยมใช้เลี้ยงทารก เพราะย่อยยาก

กล้วยน้ำว้าดำ พบได้ทั่วไปในแถบภาคกลาง ลำต้นสูง 2.5-3 เมตร เครือหนึ่งมี 5-7 หวี หวีหนึ่งมี 10-15 ผลผลอ่อนมีลายตามผิว ผลเป็นเหมือนสนิม เมื่อผลแก่จะมีลายเกือบเต็มผล และมีสีน้ำตาลเข้ม เมื่อผลสุกส่วนที่เป็นสีเขียวจะกลายเป็นสีเหลือง ส่วนที่เป็นสีน้ำตาลสีจะซีดลง ผิวเปลือกบาง เนื้อผลสีขาว รสหวานมีกลิ่นเล็กน้อย

กล้วยน้ำว้ามะลิอ่อง บ้างเรียกกล้วยน้ำว้าสวน หรือทองมาเอง พบที่บางกอกน้อย จังหวัดนนทบุรี มีลำต้นเทียมสูงไม่เกิน 2.5 เมตร เส้นผ่าศูนย์กลาง 15 เซนติเมตร กาบลำต้นด้านนอกมีสีเขียวปนแดง มีประดำค่อนข้างมาก ก้านใบสีเขียวสด ท้องใบมีนวลมาก เครือหนึ่งมี 5-7 หวี ลักษณะผลภายนอกเหมือนกล้วยน้ำว้ากาบขาว ผลสุกมีสีเหลืองปนน้ำตาล เปลือกบาง บางครั้งมีกระที่ผิว เนื้อในมีสีขาวเหลือง รสหวานจัดกว่าทุกพันธุ์ เป็นกล้วยที่นิยมปลูกในสวนแถบบางกอกน้อย และสวนทุเรียนที่จังหวัดนนทบุรี

กล้วยน้ำว้าลูกไส้ดำ พบที่จังหวัดกำแพงเพชร ลักษณะกล้วยน้ำว้าลูกไส้ดำมีลำต้นสูง 3 เมตร กาบด้านนอกเขียวอ่อน ก้านใบสีเขียวอ่อน ฐานใบโค้งงอ ปลีรูปร่างค่อนข้างใหญ่ทรงเรียวปลายแหลม ด้านนอกสีแดงอมม่วง ด้านในสีหม่น เมื่อกาบปลีเปิดจะม้วนงอขึ้น เครือหนึ่งมี 5-7 หวี หวีหนึ่งมี 10-15 ผล ปลายผลจะมีเกสรตัวเมียติดอยู่ เมื่อผ่าดูจะเห็นไข่ที่ไม่ได้รับการผสมเรียงกันเป็นเส้นสีดำ นิยมรับประทานผลสุก

กล้วยนิ้วมือนาง หรือกล้วยหวาน พบที่จังหวัดนครสวรรค์ ลำต้นสูง 2.5-3.5 เมตร กาบด้านนอกเขียว ด้านในสีเหลืองอมเขียว ก้านใบสีเขียว ร่องใบเปิด ปลีมีสีแดงรูปไข่เรียวแหลม ปลายแหลม ก้านเครือมีขนเครือหนึ่งมีประมาณ 7 หวี หวีหนึ่งมี 10-16 ผล ผลยาว 12-16 เซนติเมตร กว้าง 3-4 เซนติเมตร เมื่อสุกจะมีสีเหลือง รสหวานเล็กน้อย

กล้วยบัวสีชมพู หรือกล้วยบัว พบได้ทั่วไป ลำต้นสูงประมาณ 2.5 เมตร ก้านใบมีร่องค่อนข้างแคบเส้นกลางใบสีเขียว ใบมีลักษณะเรียวเล็กรูปใบพาย ช่อดอกไม่มีขน ก้านช่อดอกตั้งขึ้น ใบประดับรูปไข่ค่อนข้างยาวสีชมพูคล้ายกลีบดอกบัว ใช้ปลูกเป็นไม้ประดับ ผลมีรูปรีแกมขอบขนาน เมื่อผลสุกจะมีสีเหลือง แต่ละหวีมี 1 แถว ผลจะเรียงตัวกันไม่เป็นระเบียบ

กล้วยบัวสีส้ม พบได้ทั่วไป พบมากที่จังหวัดแม่ฮ่องสอน ลำต้นสูง 1.5-2 เมตร ลำต้นมีขนาดเล็ก ต่างจากกล้วยบัวสีชมพูที่การแตกกอ โดยกล้วยบัวสีส้มจะแตกตัวกระจัดกระจาย ก้านใบมีสีเขียว ใบสีเขียว ช่อดอกชูตั้งขึ้น ก้านช่อดอกไม่มีขน ใบประดับ รูปร่างคล้ายกลีบดอกบัว สีส้ม ผลมีสีเขียว ผิวเรียบ ขนาดเล็ก นิยมปลูกเป็นไม้ประดับ

กล้วยผา หรือกล้วยครก กล้วยโทน กล้วยป่า พบในป่าแถบภาคเหนือและภาคอีสาน ลักษณะกล้วยผา มีลำต้นเทียมเตี้ย สูงต่ำกว่า 0.5 เมตร กาบใบมีนวลหนาและเรียงตัวหลวมๆ ลำต้นเทียมขยายใหญ่ ก้านใบสั้นสีเขียว เส้นใบสีเขียว ช่อดอกใหญ่ ชูตั้งและโน้มลงตรงขนานกับพื้นดิน ใบประดับและดอกอยู่สลับกัน และชิดติดกันมาก ใบประดับมีขนาดใหญ่สีแดงอมม่วง รูปค่อนข้างป้อม ปลายป้าน ดอกที่อยู่โคนช่อดอกเป็นดอกกะเทยผลใหญ่ เรียงกันไม่เป็นระเบียบ รูปป้อม ปลายแหลม มีเมล็ดมาก เมล็ดใหญ่ เส้นผ่าศูนย์กลาง 5-6 มิลลิเมตร หรือมากกว่า เมล็ดพักตัวได้เป็นเวลานานและสามารถงอกได้เองในฤดูฝน ต่อมาเป็นกล้วยที่ทนความแห้งแล้งได้ดี ขึ้นตามซอกหน้าผาที่เป็นหินได้

กล้วยพม่าแหกคุก พบได้ทั่วไปตามแถบภาคกลาง ลักษณะกล้วยพม่าแหกคุก มีลำต้นเทียมสูงไม่เกิน 3.5-4 เมตร กาบลำต้นด้านนอกมีประสีดำมาก ด้านในซีดขาว ก้านใบมีร่องแคบมาก ก้านช่อดอกไม่มีขน ใบประดับมีรูปร่างป้อม ปลายมน ด้านนอกสีม่วงแดง มีไขมาก ด้านในสีแดงไม่ซีด กลีบรวมใหญ่สีม่วง ปลายสีเหลือง กลีบรวมเดี่ยวสีม่วงใส ที่ปลายสีเหลืองมีหยักเล็กน้อย ก้านของเกสรตัวเมียมีหยักที่โคนซึ่งมีลักษณะเหมือนกล้วยซาบาของฟิลิปปินส์ มีรังไข่ตรงสีม่วง เกสรตัวเมียและเกสรตัวผู้สีครีม ก้านเกสรตัวเมียสั้นกว่าเกสรตัวผู้เล็กน้อย เครือหนึ่งมี 8-12 หวี หวีหนึ่งมีประมาณ 14-20 ผล ผลมีสีเขียวเข้มเป็นเงา เมื่อสุกมีสีเหลืองจำปา เปลือกหนาเป็นเงา มีขนาดใกล้เคียงกับกล้วยหักมุก รูปร่างของผลใกล้เคียงกับกล้วยหักมุกเช่นกัน เนื้อแน่น มีลักษณะเหนียวๆ เนื้อผลสีขาว รสหวาน มีกลิ่นหอมอ่อนๆ เมื่อนำไปย่าง

กล้วยร้อยหวี มีถิ่นกำเนิดที่ประเทศอินโดนีเซีย เรียกชื่อว่า ปิซัง เซเรบู (pisang serebu) บางทีก็เรียกว่า กล้วยงาช้าง ลำต้นเหมือนกล้วยทั่วไปแต่ต้นเล็กกว่าต้นกล้วยน้ำว้า ใบสีเขียวเข้ม สูงราว 1.5-2 เมตร อายุการออกดอกใช้เวลา 6 เดือน เมื่อออกดอกแล้วก็จะเริ่มตกปลี ระยะตกปลีจนสุดปลายเครือใช้เวลาทยอยเป็นหวีกล้วยเล็กๆ ยาวนาน 9-12 เดือน จึงจะสุดเครือ ช่อดอกมีดอกแน่นมาก เป็นดอกตัวเมียส่วนใหญ่ ออกเป็นเครือห้อยย้อยลง ยาวเฟื้อยเหมือนงวงช้าง บางครั้งจึงเรียกว่ากล้วยงวงช้าง ในเครือที่สมบูรณ์ เครือหนึ่งมี 200-300 หวี มีผลกว่า 3,000 ผล เครือยาวถึง 6 ฟุต ปลายปลีเล็กเรียว เมื่อสุกรสหวานอ่อน เนื้อน้อย

กล้วยเล็บช้างกุด กล้วยเล็บช้างกุด หรือกล้วยโก๊ะ อีเต่า พบมากทางภาคใต้ ลำต้นสูง 3.5-4 เมตร กาบลำต้น ด้านนอกมีสีเขียว ก้านใบสีเขียว เส้นกลางใบสีเขียว ช่อดอกไม่มีขน ปลีค่อนข้างป้อม มีความกว้างมาก ปลายมน ด้านนอกมีสีแดงอมม่วง มีนวล ด้านในสีแดงสดใส เมื่อกาบปลีกางออกจะตั้งฉากกับช่อดอก กาบปลีแต่ละใบจะซ้อนกันลึก เครือหนึ่งมีประมาณ 8 หวีขึ้นไป หวีหนึ่งมี 14-18 ผล ลักษณะผลป้อมคล้ายกล้วยตานี ปลายผลมน ก้านผลยาว เมื่อสุกจะเปลี่ยนเป็นสีเหลือง รสหวาน เนื้อมีแป้งมาก บางผลมี เมล็ด ถ้าต้มแล้วเนื้อจะแน่นเหนียว นิยมรับประทานผลสดเมื่อสุก

กล้วยเล็บมือนาง เป็นกล้วยกลายพันธุ์มาจากกล้วยป่า ปลูกกันมากทางภาคใต้โดยเฉพาะที่อำเภอหลังสวน จังหวัดชุมพร นับเป็นกล้วยที่แพร่หลายมากชนิดหนึ่ง (คนนครศรีธรรมราชเรียกว่า กล้วยหมาก พัทลุงเรียกว่า กล้วยทองหมาก นครสวรรค์เรียกว่า กล้วยเล็บมือ เลยเรียกว่า กล้วยหอม) มีลำต้นผอมสูง กาบด้านนอกสีชมพูอมแดง ผลมีขนาดเล็กเท่านิ้วมือ ปลายยาวเรียว โค้งงอ ปลายผลมีสีดำเล็กแหลมเป็นก้านเกสรเรียกว่า “เล็บ” ในหนึ่งหวีมีผลเเน่นมาก ขนาด 30-40 ผล ผลสุกสีเหลืองทอง เนื้อในสีเหลือง กลิ่นหอมแรง รสหวาน เนื้อนุ่ม รับประทานสุกเป็นผลไม้ เเปรรูปเป็นกล้วยตาก เเละกล้วยฉาบอบใบเตย

กล้วยเลือด หรือเรียกว่า กล้วยเสือพราน กล้วยทหารพราน กล้วยใบลาย เป็นกล้วยป่าชนิดใบประ ต้นเดี่ยว กอเล็ก ต้นเทียมสูงเพียง 2-3 เมตรเท่านั้น ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 12 เซนติเมตร กาบลำต้นเทียมสีเขียวอมเหลือง มีปื้นดำเป็นประใหญ่อยู่ทั่วไป ด้านในกาบใบสีเขียวอ่อนตลอดลำต้น ใบมีประสีแดงอมม่วง โดดเด่นสวยงาม เมื่อต้นโตขึ้นประก็จะจางลง จึงนิยมนำมาปลูกเป็นไม้ประดับ ดอกช่อสั้น ก้านเครือลูกกล้วยมีขน ปลีเล็กเรียวปลายแหลม สีแดงอมม่วง ผลเล็กเกาะกันแน่นในแต่ละหวี เมื่อผลโตขึ้นกลายเป็นสีเขียว เครือหนึ่งมี 7-8 หวี หวีหนึ่งมี 10-16 ผล ผลสุกสีเหลือง มีรสหวาน แต่มีเมล็ดมาก พบที่จังหวัดแพร่และบริเวณภาคเหนือของไทย

กล้วยส้ม จันทบุรีเรียก กล้วยหักมุก ราชบุรีเรียก กล้วยหักมุกเหลือง นนทบุรีเรียก กล้วยหักมุกสีทอง พบทั้งทางภาคเหนือ และภาคตะวันออก ลักษณะกล้วยส้มมีลำต้นเทียมสูง 2.5-3.5 เมตร เส้นผ่าศูนย์กลางลำต้นประมาณ 15 เซนติเมตร กาบลำต้นด้านนอกสีเขียวเข้ม ด้านในมีสีชมพูอ่อน มีไขปานกลาง ก้านใบมีร่องค่อนข้างแคบ ไม่มีปีก ก้านใบเอนลงมีสีเขียว เส้นกลางใบสีเขียว ก้านช่อดอกไม่มีขน ใบประดับ มีสีม่วงเข้ม มีนวล ด้านในสีแดงเข้มไม่ซีด โคนทั้งสองข้างของใบประดับหรือกาบปลีมีสีเหลือง ปลายมนและมีสีเหลือง ค่อนข้างป้อม มีไขมาก เมื่อบานเต็มที่จะม้วนขึ้น ก้านดอกตัวเมียสีแดงเรื่อๆ กลีบรวมใหญ่สีครีมส้ม ปลายสีเหลือง กลีบรวมเดี่ยวสีครีมใส รูปร่างของผลเหมือนกล้วยหักมุกขาว มีจุกใหญ่ หวีแรกจะแตกลายงา เครือห้อยลง เครือหนึ่งมีประมาณ 7-8 หวี หวีหนึ่งมีประมาณ 16-18 ผล ผลมีเหลี่ยมคล้ายกล้วยหักมุก เปลือกหนาสีเขียว ก้านผลยาว ปลายผลมีจุกใหญ่ เมื่อสุกจะมีสีเหลืองทอง เนื้อผลสีเหลืองอมส้ม รสหวานอมเปรี้ยว นิยมรับประทานผลสุก

กล้วยสา พบมากในภาคใต้ ลำต้นสูง 2-2.5 เมตร เส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 10 เซนติเมตร กาบด้านนอกมีสีเขียวอ่อนมีลายประดำ กาบด้านในมีสีเขียวอ่อน ก้านใบยาว โคนก้านใบมีปื้นดำเล็กน้อย ตัวใบมีสีเขียวอ่อน รูปทรงใบยาวปลายเรียว ปลีสีม่วงอมแดงเข้ม ปลีเป็นรูปทรงกระบอก ยาว 15-17 เซนติเมตร เครือหนึ่งมี 5-7 หวี หวีหนึ่งประมาณ 10 ผล ขนาดกว้างประมาณ 2 เซนติเมตร ยาวประมาณ 9 เซนติเมตร ลักษณะผลคล้ายกล้วยไข่ ผลเหยียดยาวตรง เนื้อผลสีครีม รสหวาน หอม

กล้วยสามเดือน พบได้ทั่วไป มีลำต้นเทียมสูง 2.5-3.5 เมตร เส้นผ่าศูนย์กลางมากกว่า 18 เซนติเมตร มีประสีดำปานกลาง กาบลำต้นด้านในมีสีเขียวอ่อนปนชมพูมีไขปานกลาง ก้านใบและเส้นกลางใบสีเขียว ร่องใบปิด ไม่มีปีก เครือและปลีห้อยลง ก้านเครือมีขนปลีมีใบประดับรูปไข่ ปลายแหลมและม้วนขึ้น มีไขปานกลาง ปลีสีม่วงแดง เครือหนึ่งมีประมาณ 7-8 หวี หวีหนึ่งมี 15-20 ผล ผลมีเหลี่ยมชัดเจน เปลือกหนา เมื่อผลสุกจะมีสีเหลืองอมส้ม รสหวานเล็กน้อย

กล้วยหกหรือกล้วยป่าอ่างขาง กล้วยแดง เป็นกล้วยตานีป่า พบมากตามภูเขาสูงแถบภาคเหนือ ลำต้นสูงประมาณ 2.5-4 เมตร เส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 15 เซนติเมตร กาบลำต้นด้านนอกสีเขียวอมเหลือง มีประดำเล็กน้อย ด้านในสีเหลืองอ่อน ก้านใบสีเขียวอมเหลือง และมีประเล็กน้อย ก้านดอกมีขน ปลีรูปไข่ ปลายมน ด้านบนสีเหลืองอมม่วงเข้ม ไม่มีนวล ด้านล่างมีสีครีม แต่ละใบเรียงซ้อนกันลึก และเมื่อกาบปลีหลุดมีสันตื้น เครือหนึ่งมี 5-7 หวี หวีหนึ่งมี 9-13 ผล ลักษณะผลป้อมปลายทู่ ก้านผลยาวเกือบเท่าความยาวของผล เนื้อสีเหลือง มีเมล็ด นิยมนำปลีมาปรุงอาหาร

กล้วยหอมจันทน์ หรือเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า กล้วยน้ำ กล้วยขนุน ลำต้นขนาดใหญ่ เส้นผ่าศูนย์กลาง 25 เซนติเมตร สูง 3-3.5 เมตร กาบนอกสีชมพูอมแดงเล็กน้อย กาบใบสีชมพูอมแดง ร่องใบกว้าง เครือหนึ่งมี 7-11 หวี หวีหนึ่งมี 12-14 ผล ผลเล็กเรียว ก้านผลสั้น ปลายผลเป็นจุกสั้น เปลือกหนาปรากฏเหลี่ยมบนผลชัดเจนเรียงตัวเป็นระเบียบไปทางเดียวกัน ผลดิบสีเขียวสด ผลสุกสีเหลืองเข้ม รสหวานเย็นรสชาติดีมาก มีกลิ่นหอมจัดจนฉุน ปลูกที่จังหวัดนครนายกเรียก กล้วยหอมนางนวล นครศรีธรรมราชเรียก กล้วยแก้ว สกลนครและชัยภูมิเรียก กล้วยหอม ยโสธรเรียก กล้วยหอมเล็ก ส่วนที่กาฬสินธุ์เรียก กล้วยหอมจันทน์

กล้วยหอมทอง เป็นพันธุ์กล้วยเศรษฐกิจชนิดหนึ่ง ลำต้นขนาดใหญ่ แข็งแรง ก้านใบมีร่องค่อนข้างกว้างและมีปีก ก้านช่อดอกมีขน ผลยาวรี ปลายคอดมีจุก เปลือกบาง เมื่อดิบเปลือกสีเขียว สุกเปลือกกลายเป็นสีเหลืองทอง เนื้อสีส้มอ่อน กลิ่นหอม รสหวาน เนื้อนุ่มเนียน อายุการเก็บเกี่ยวไม่ควรเกิน 90 วันหลังตัดปลี กรณีส่งออกตัดกล้วยเมื่ออายุ 50-55 วันหลังตัดปลี (ความแก่ 75 เปอร์เซ็นต์) กล้วยที่ค้าขายกันในโลกส่วนใหญ่เป็นกล้วยหอมพันธุ์คาเวนดิช (Cavendish) และกรอสไมเคิล(Gros Michael) ซึ่งมีรสหวาน เปลือกสีเหลืองหนา และขั้วเหนียว อันเป็นคุณสมบัติที่เหมาะกับการ ขนส่งทางไกล  พันธุ์กล้วยหอมที่ปลูกเป็นการค้าทั่วโลกเป็นกล้วยในกลุ่มคาเวนดิช  95 % พันธ์ที่ปลูกทั้งหมดของประเทศ ประมาณ 8,100 ไร่ โดยปลูกกระจายตัวทั่วทุกภาคของประเทศ ชุมพร ปทุมธานี เพชรบุรี สกลนคร สระบุรี ปี 2566 มูลค่าการส่งออกที่ 53.4 ล้านบาท ไทยส่งออกกล้วยมูลค่า 6.9 ล้านดอลลาร์ ติดอันดับ 18 ของโลก แต่ประเทศไทยผลิตกล้วยหอมในกลุ่ม Gros Michel คือกล้วยหอมทอง กล้วยหอมไต้หวัน (หอมปทุม) มีปริมาณส่งออก 1,521 ตัน

กล้วยหอมสั้น ลำต้นเทียมมีความสูงน้อยกว่า 2.5 เมตร เส้นผ่าศูนย์กลางน้อยกว่า 15 เซนติเมตร ลำต้นมีประดำและไขปานกลาง กาบลำต้นด้านในมีสีชมพู ก้านใบมีปีกเป็นสีชมพู เส้นกลางใบสีเขียว เครือออกทางด้านข้างขนานกับดินรวมทั้งปลีด้วย ก้านช่อดอกมีขนเล็กน้อย ปลีมีใบประดับรูปไข่ยาว ปลายแหลม สีม่วงเข้ม ปลายม้วนขึ้น เครือหนึ่งมีน้อยกว่า 7 หวี หวีหนึ่งมี 10-16 ผล ผลสุกมีสีเหลืองอมส้ม มีขนาดใกล้เคียงกับกล้วยน้ำว้าแต่รูปร่างเหมือนกล้วยไข่ รสหวาน

กล้วยหักมุก เป็นกล้วยที่นิยมนำมาปิ้งรับประทาน ตามแผงปิ้งกล้วยก็มักจะมีกล้วยหักมุกปิ้งทั้งเปลือกขายร่วมอยู่ด้วยเสมอ กล้วยหักมุกสุกเนื้อจะหยาบและแน่นขึ้น มีสีเหลืองอร่ามน่ารับประทาน รสหวานอ่อนอมเปรี้ยว มีกลิ่นหอม นอกจากนี้ยังนำมาทำกล้วยหักมุกฉาบ ที่พม่ารับประทานกล้วยหักมุกสุกเป็นผลไม้ กล้วยส้มเป็นกล้วยหักมุกชนิดหนึ่ง ปลูกที่จังหวัดจันทบุรี

กล้วยหินเป็นกล้วยคู่แม่น้ำปัตตานี ปลูกตามควน (ตามเนินแนวลาดของภูเขาหรือเนินเขา) แถวบันนังสตาจังหวัดยะลา เป็นกล้วยที่ช่วยเสริมรายได้ให้ชาวบ้านอย่างมาก เพราะเมื่อนำไปแปรรูปแล้วจะอร่อยมากกล้วยหินต้มที่สามแยกบ้านเนียง อำเภอบันนังสตา มีชื่อเสียงเลื่องลือว่าอร่อยมาก กล้วยฉาบหินจากตำบลถ้ำทะลุก็ดังไม่แพ้กัน

การขยายพันธุ์ : โดยการแยกหน่อหรือแยกเหง้า

การเลือกซื้อหน่อพันธุ์กล้วย (น้ำว้า, ไข่ และหอมทอง)
1.เป็นหน่อที่ได้จากแปลงผลิตพันธุ์ดี และตรงตามพันธุ์ มีการจัดการตามมาตรฐาน GAP
2.หน่อเป็นลักษณะหน่อใบแคบ (หน่อใบดาบ) หน่อมีสภาพสมบูรณ์แข็งแรงไม่ปรากฏอาการของการขาดธาตุอาหาร หรือการทำลายของโรคและแมลง
3.อายุหน่อไม่เกิน 3-4 เดือน เส้นผ่าศูนย์กลางโคนหน่อระหว่าง 8-12 เซนติเมตร ความสูงไม่ต่ำกว่า 50 เซนติเมตร พร้อมปลูกได้ทันที
4.ต้องมีป้ายตามมาตรฐานติดกับหน่อพันธุ์หรือภาชนะบรรจุ สามารถตรวจสอบได้

การปลูกและการดูแล : เตรียมดินโดยกำจัดวัชพืชให้หมดตากดินไว้ 5-7 วัน จากนั้นขุดหลุมให้กว้างยาวและลึกด้านละ 50 ซม. ใส่ปุ๋ยหมักหรือปุ๋ยคอกคลุกเคล้าดินรองก้นหลุม วางหน่อกล้วยลงกลางหลุมให้ยอดสูงกว่าระดับดินประมาณ 5 นิ้ว ส่วนตาจะอยู่ลึกประมาณ 1 ฟุต กลบดินให้เต็มหลุมและเหยียบให้แน่น การดูแล หมั่นพรวนดินกำจัดวัชพืชและใส่ปุ๋ยเพื่อช่วยให้ตกผลเร็ว ลำต้นอวบแข็งแรงผลโต

————————————————————————————–

การให้ปุ๋ย : การใส่ปุ๋ยเพื่อการเจริญทางลำต้น 3 ส่วนคือครั้งแรกหลังปลูก 1-2 เดือน ครั้ง 2 หลังปลูก 3-4 เดือน ครั้ง 3 หลังปลูก 5-6 เดือนและครั้งสุดท้ายระยะการให้ผลผลิตคือประมาณ 7 เดือนหลังปลูก การเจริญเติบโตทางลำต้นจะใช้ 70-75% ของปริมาณธาตุอาหาร และระยะการให้ผลผลิตจะใช้ 25-30% ของปริมาณธาตุอาหาร

- การปลูกในวัสดุเพาะ : กล้วยไข่ต้องการธาตุไนโตรเจนไม่น้อยกว่า 60 กรัม/ต้น ฟอสฟอรัส 15 กรัม/ต้นและโพแทสเซียม 190 กรัม/ต้น

- การปลูกบนดิน : กล้วยไข่ต้องการไนโตรเจน 85 กรัม/ต้น ฟอสฟอรัส 50 กรัม/ต้นและโพแทสเซียม 270 กรัม/ต้น

——————————————————————————————-

การให้น้ำ : การให้น้ำของกล้วยไข่โดยใช้สูตร= K Epan Area

โดย K =สัมประสิทธิ์การใช้น้ำของกล้วยไข่ (= 1 ทุกระยะการเจริญเติบโตของกล้วย) Epan = ค่าระเหยน้ำจากถาดระเหย class A-plan โดยทั่วไปการระเหยของน้ำจะอยู่ในช่วงเฉลี่ย 3.5-6 มิลลิเมตร/วัน Area= พื้นที่ดินใต้ทรงพุ่มกล้วย(3.14 0.25 0.25 ตารางเมตร)

แมลงศัตรูที่สำคัญและการป้องกันกำจัด

ก. ด้วงงวงเจาะเหง้ากล้วย ตัวหนอนเจาะกัดกินไชชอนอยู่ในเหง้ากล้วย ซึ่งโดยมากกินอยู่ใต้ระดับดินโคนต้น ซึ่งไม่สามารถมองเห็นการทำลายหรือร่องรอยได้ชัด การทำลายของหนอนทำให้ระบบการส่งน้ำ และอาหารจากพื้นดินขึ้นไปเลี้ยงลำต้นขาดตอนชะงักไป เมื่อเป็นมากๆ หรือแม้มีหนอนเพียง 5 ตัวในเหง้าหนึ่งๆ เท่านั้น ก็สามารถไชชอนทำให้กล้วยตายได้ หากมีแมลงติดไปกับหน่อกล้วยที่ปลูกใหม่ก็จะทำให้หน่อใหม่ตายก่อนที่จะให้เครือ ด้วงงวงเจาะต้นกล้วย ตัวเต็มวัยวางไข่ตามบริเวณกาบกล้วย ส่วนของลำต้นที่เหนือพื้นดินขึ้นไปจนถึงประมาณกลางต้น ตัวหนอนค่อยๆ เจาะกัดกินเข้าไปทีละน้อยจนถึงไส้กลางของต้น มองเห็นข้างนอกรอบต้นเป็นรูพรุนทั่วไป ทำให้ต้นกล้วยตาย หากเข้าทำลายในระยะใกล้ออกปลีจนถึงตกเครือ จะทำให้เครือหักพับกลางต้น หรือเหี่ยวเฉายืนต้นตาย

การป้องกันกำจัด

1. รักษาความสะอาดของแปลงปลูก กำจัดเศษและวัสดุต้นกล้วยที่อยู่ในแปลงปลูก ถ้าเป็นต้นกล้วยที่ตัดเครือแล้วให้ตัดเป็นชิ้นเล็กๆ วางกระจายให้รอยตัดหงายขึ้น เพื่อให้แห้งเร็ว ไม่เป็นที่หลบซ่อนและแหล่งอาหารของตัวเต็มวัย

2. หน่อกล้วยที่ใช้ปลูกต้องปราศจากแมลง ถ้าหากไม่แน่ใจให้จุ่มใน คลอร์ไพริฟอส 4๐% อีซี อัตรา 4๐ มิลลิลิตรต่อน้ำ 2๐ ลิตร การขุดหน่อกล้วยต้องนำออกจากแปลงปลูกในทันที ห้ามทิ้งคาหลุมไว้ หรือทิ้งไว้ในแปลงข้ามคืนเพื่อป้องกันการวางไข่ เมื่อขุดหน่อหรือตัดต้นแล้ว ควรจะใช้ดินกลบด้วยทุกครั้ง เพื่อป้องกันการเข้าวางไข่ในต้นหรือเหง้าเดิมตรงรอบแผล

3. การใช้กับดักเพื่อป้องกันและลดความความเสียหาย โดยใช้ต้นกล้วยที่ตัดเครือแล้ว นำมาตัดเป็นท่อนยาว 3๐ เซนติเมตร แล้วผ่าครึ่งตามยาว นำต้นกล้วยนั้นไปวางคว่ำให้รอยผ่าหันลงดินในบริเวณใกล้โคนต้นกล้วย วางในสวน กับดักละ 1 ท่อน แต่ละกับดักห่างกัน 1๐ เมตร เพื่อล่อตัวเต็มวัยให้เข้ามาในกับดัก แล้วหมั่นตรวจจับตัวเต็มวัยที่มาหลบซ่อนใต้ท่อนกล้วยนั้นมาทำลาย และควรเปลี่ยนท่อนกล้วยที่ใช้เป็นกับดักบ่อยๆ เพราะว่าท่อนกล้วยเก่าจะเหี่ยว ประสิทธิภาพการล่อจะลดลง

4. ใช้สารฆ่าแมลง คลอร์ไพริฟอส 4๐% อีซี อัตรา 4๐ มิลลิลิตรต่อน้ำ 2๐ ลิตร หรือ ฟิโพรนิล 5% เอสซี อัตรา 1๐ มิลลิลิตรต่อน้ำ 2๐ ลิตร ราดโคนต้นกล้วยสูงจากพื้นดิน 3๐ เซนติเมตร และรอบโคนต้น รัศมี 3๐ เซนติเมตร โดยรอบ วิธีนี้จะช่วยป้องกันการเข้าวางไข่ของตัวเต็มวัย ขณะเดียวกันจะช่วยกำจัดหนอนและตัวเต็มวัยที่หลบซ่อนโคนต้นกล้วยได้

ข. หนอนม้วนใบกล้วย หนอนวัยแรกจะกัดกินอยู่ใต้ใบ โดยเริ่มจากขอบใบก่อน และขยายเป็นแถบกว้างเพื่อใช้ม้วนห่อตัว เมื่อหนอนโตขึ้น การม้วนใบมีลักษณะเป็นหลอดยาวและใหญ่ขึ้นตามตัว ระยะหนอน 23-25 วัน เข้าดักแด้ภายในหลอดประมาณ 1๐ วัน และเป็นผีเสื้อ ใบกล้วยที่ถูกหนอนกัดกินมาทำให้ไม่สามารถใช้ประโยชน์จากใบกล้วยได้ การป้องกันกำจัด เก็บทำลายตัวหนอนม้วนใบที่พบตามใบกล้วย

โรคที่สำคัญและการป้องกันกำจัด

ก. โรคใบจุดเฟโอเซปทอเรียเริ่มแรกพบจุดขนาดเล็ก สีน้ำตาลดำ ต่อมาขยายเป็นแผลรูปยาวรี เมื่อความชื้นเหมาะสมแผลตรงกลางจะแห้งเป็นสีน้ำตาลอ่อนปนเทา ขอบแผลเป็นแถบสีน้ำตาลเข้มและรอบแผลเป็นสีเหลือง

ข. โรคใบจุดซิกาโตกาสีเหลือง

เริ่มแรกพบจุดขนาดเล็ก สีเหลือง ต่อมาขยายใหญ่ เป็นขีดสีเหลืองยาวขนานไปตามเส้นใบ จากนั้นจะใหญ่ขึ้น ตรงกลางแผลแห้งเป็นสีน้ำตาลปนเทา แผลคล้ายรูปตา มีวงสีเหลืองล้อมรอบ เมื่ออาการรุนแรงใบจะเหลือง ขอบใบแห้งและฉีกขาด ทำให้กล้วยมีการเจริญเติบโตไม่เต็มที่ การออกดอกและผลไม่ปกติ ผลไม่สมบูรณ์ มีขนาดเล็ก แก่ก่อนกำหนด

การป้องกันกำจัด

1. ตัดแต่งใบกล้วยในแต่ละต้น หรือแต่ละกอไม่ให้แน่นเกินไป เพื่อลดความชื้นในกอกล้วย ที่จะเสี่ยงต่อการเกิดโรค หรือสะสมโรค
2. ตรวจแปลงกล้วยอย่างสม่ำเสมอ หากพบใบกล้วยมีอาการโรค ให้รีบตัดใบที่เป็นโรคออกไปเผาทำลายนอกแปลงปลูก แล้วพ่นด้วยสารป้องกันกำจัดโรคพืช คาร์เบนดาซิม 5o% เอสซี อัตรา 3o มิลลิลิตร ต่อน้ำ 2๐ ลิตร หรือ โพรคลอราซ 5o% ดับเบิ้ลยูพี อัตรา 3๐ กรัมต่อน้ำ 2๐ ลิตร หรือ ทีบูโคนาโซล 43% เอสซี อัตรา 3o มิลลิลิตรต่อน้ำ 2๐ ลิตร หรือ ไดฟีโนโคนาโซล 25% อีซี อัตรา 3๐ มิลลิลิตรต่อน้ำ 2๐ ลิตร หรือ แมนโคเซบ 8o % ดับเบิ้ลยูพี อัตรา 3๐ กรัมต่อน้ำ 2๐ ลิตร โดยพ่นให้ทั่วต้นที่เป็นโรค

ค. โรคตายพราย หรือ โรคปานามา หรือโรคเหี่ยว ใบกล้วยบริเวณใบล่างหรือใบแก่แสดงอาการเหี่ยวเฉา ต่อมาใบจะเหลืองจากขอบใบและลุกลามเข้ากลางใบ ก้านใบหักพับตรงรอยต่อกับลำต้น ใบที่หักพับจะเหี่ยวแห้ง ต้นกล้วยจะชะงักการเจริญเติบโตและตายในที่สุด **โรคนี้สามารถระบาดไปทางดิน ดังนั้นต้นที่อยู่ในบริเวณนั้นจะถูกเชื้อสาเหตุโรคนี้ทำลายหมด

การป้องกันกำจัด

1. ควรเลือกแปลงปลูกที่ดินไม่เป็นกรดจัด หรือ ปรับสภาพดินไม่ให้เป็นกรดจัด โดยใส่ปูนขาว หรือโดโลไมท์ และแปลงปลูกควรมีการระบายน้ำที่ดี

2. คัดเลือกหน่อกล้วยจากแหล่งปลูกที่ไม่เคยมีโรคตายพรายระบาดมาก่อน หรือไม่นำหน่อพันธุ์จากต้นตอที่เป็นโรคไปปลูกขยาย และใช้หน่อพันธุ์ที่ไม่มีร่องรอยการติดเชื้อ

3. หมั่นตรวจแปลงกล้วยอย่างสม่ำเสมอ หากพบอาการใบเหี่ยวเฉา ให้ใช้สารป้องกันกำจัดโรคพืช อีไตรไดอะโซล+ควินโตซีน 6% + 24% อีซี อัตรา 3๐ มิลลิลิตรต่อน้ำ 2๐ ลิตร หรือ คาร์เบนดาซิม 5o% เอสซี อัตรา 3o มิลลิลิตรต่อน้ำ 2๐ ลิตร หรือ ทีบูโคนาโซล 43 % เอสซี อัตรา 3o มิลลิลิตรต่อน้ำ 2๐ ลิตร ราดบริเวณโคนต้นหรือกอกล้วยที่เป็นโรค หรือขุดต้นที่เป็นโรคออก แล้วโรยด้วยปูนขาวให้ทั่วบริเวณกอที่เป็นโรคประมาณ 1-2 กิโลกรัมต่อหลุม

4. หากอาการโรคเกิดขึ้นรุนแรงจนใบเหลืองและเหี่ยวตายทั้งต้น ให้ขุดต้นที่เป็นโรคไปเผาทำลายนอกพื้นที่ปลูก แล้วโรยด้วยปูนขาวบริเวณหลุมที่ขุดต้นเป็นโรคออกไป

5. ในแปลงที่มีการระบาดของโรค ควรเปลี่ยนไปปลูกพืชชนิดอื่นหมุนเวียน

- โรคโคนหวีเน่า จุ่มด้วยสารเคมี โปรคลอราซและ อิมาซาริส หรือใช้ potassium sorbate 500 ml/g จุ่มนาน 5นาที

- การยืดอายุการเก็บรักษากล้วยไข่ใช้ hot water treatment(HWT) โดยจุ่มในน้ำร้อน ที่ 50 องศาเซลเซียสแล้วจุ่มในน้ำที่ 25 องศาเซลเซียส 30 นาที ช่วย

- การใช้ cinnamon oil 0.3-0.4% สามารถชะลอการเกิดโรคแอนแทรคโนสของกล้วย

—————————————————————————————

การใช้ฮอร์โมน : การทำให้ต้นกล้วยเตี้ยลงใช้สารพาโคลบิวทราโซลอัตรา 30-90 ppm. ช่วยลดความสูงได้ 38-50% และสารยูนิโคลนาโซลอัตรา 3-9 ppm. ลดความสูงได้ 31-32% กับกล้ากล้วยที่ได้จากการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อหลังลงปลูก 4 สัปดาห์ โดยอัตราความเข้มข้นสูงจะลดความสูงกล้วยได้ดีกว่าอัตราความเข้มข้นต่ำ

ดัชนีการเก็บเกี่ยว

กล้วยไข่ 35-45 วัน หลังตัดปลี ลักษณะผลยังเป็นเหลี่ยม และเนื้อมีสีครีม กล้วยหอม 50 วัน ขึ้นไปหลัง ตัดปลี ลักษณะผลกล้วยเป็นเหลี่ยม และเนื้อมีสีขาว กล้วยที่มีเนื้อเหลืองแสดง ว่าแก่จัดและเริ่มสุก  ควรเก็บเกี่ยวในช่วงเช้า เครือกล้วยหุ้มด้วยแผ่นฟองน้ำหรือแผ่นโฟมป้องกันการช้ำระหว่างเคลื่อนย้าย การเก็บรักษากล้วยไข่ 2 องศาเซลเซียสได้ 1 วัน ที่ 5 c  ได้ 2 วัน ที่ 10  c ได้ 5 วัน ที่ 13-15 c  ได้ 14-21 วัน ที่มากกว่า 20 องศาเซลเซียสได้ 10 วัน  การเก็บรักษาที่ 2-10 c นานเกินไปจากที่กล่าว กล้วยจะเกิดอาการสะท้านหนาว เปลือกกล้วยเป็นสีน้ำตาล ไม่สุก และเน่าเสีย

การบรรจุภัณฑ์สำหรับกล้วยไข่ดิบเพื่อการส่งออก จะใช้กล่องกระดาษ ลูกฟูกความจุ 12-18 กิโลกรัม บุภายในกล่องด้วยถุงโลวเดนซิตี้โพลีเอทธิลีน (low density polyethylene) โดยรองก้นถุงด้วยโฟมอ่อน เรียงหวีกล้วยชั้นเดียว แล้ว คั่นระหว่างหวีด้วยแผ่นโฟม แผ่นพลาสติกหรือกระดาษเพื่อป้องกันการเสียดสี ระหว่างหวีขณะบรรจุและขนย้าย จากนั้นปิดถุงแล้วปิดกล่องแล้วขนส่งในอุณหภูมิ ที่เหมาะสม คือ 13-15 องศาเซลเซียส เมื่อกล้วยถึงปลายทางจะถูกบ่มด้วย เอทธิลีน ที่อุณหภูมิ 16-20 องศาเซลเซียส เพื่อให้กล้วยสุกสม่ำเสมอ พร้อมจำหน่าย หรือบริโภค

————————————————————————————–

การนำไปใช้ประโยชน์

- ทางอาหาร ไส้ในกล้วยที่ยังไม่ออกเครือ (หยวกกล้วย) ใช้แกงส้ม แกงกะทิ กินสดๆ หรือต้มกินกับขนมจีน ลูกดิบนำมาแกงป่า แกงกะทิ ผลสุกกินเป็นผลไม้ ทำขนม หัวปลีกินสดหรือลวกจิ้มกับน้ำพริก ผัดหัวปลี ผลกล้วยดิบแกง ใส่ปลาหลดปลาไหล
- ทางยา ยางสมานแผลห้ามเลือด ผลดิบแก้ท้องเสีย ผลสุก เป็นยาระบายสำหรับผู้เป็นโรคริดสีดวงทวาร หัวปลีแก้โรคเกี่ยวกับลำไส้ แก้โรคโลหิตจางลดน้ำตาลในเส้นเลือด

สรรพคุณ

- ราก แก้โรคขัดเบา

- ใบ รักษาบาดแผลสุนัขกัด

- ผล บำรุงเลือดเนื้อ ทำให้อุจาระถ่ายสะดวก แก้บิดมุกเลือด

- หัวปลี แก้ร้อนใน โรคโลหิตจาง บำรุงน้ำนม

		GAP กล้วย

บทสรุปผู้บริหารกล้วยไข่

by : Satja Prasongsap
Research Scientist
Horticultural Research Institute

The post กล้วย appeared first on ฐานข้อมูลพันธุกรรมพืชสวน.

กาแฟ เป็นพืชเศรษฐกิจที่สำคัญชนิดหนึ่งของไทย ที่ทำรายได้ให้เกษตรกรปีละประมาณ 2 พันล้านบาท ในอดีตเกษตรกรชาวสวนกาแฟนิยมเพาะเมล็ดสำหรับใช้ปลูกต่อเนื่องกันมาทั้งกาแฟอะราบิกา (Coffea arabica) และโรบัสตา (Coffea robusta)

ด้านการผลิต

ปี 2566 พื้นที่ปลูก 236,377 ไร่ ผลผลิตรวม 16,575 ตัน ผลผลิตต่อไร่ 81 กิโลกรัมต่อไร่
ปี 2565 เนื้อที่ให้ผล 202,812 ไร่ ผลผลิตรวม 18,659 ตัน ผลผลิตต่อไร่ 92 กิโลกรัมต่อไร่
ปี 2564 เนื้อที่ให้ผล 228,705 ไร่ ผลผลิตรวม 21,775 ตัน ผลผลิตต่อไร่ 95 กิโลกรัมต่อไร่

ปี 2563 มีพื้นที่ปลูกกาแฟรวมประมาณ 361,713 ไร่ จำนวนครัวเรือนเกษตรกร 43,020 ราย โดยเนื้อที่ปลูกอยู่ในภาคใต้ร้อยละ58.47 ภาคเหนือร้อยละ 39.82 ภาคตะวันออกเฉียงเหนือร้อยละ 0.86 และภาคกลางร้อยละ0.85 เนื้อที่ให้ผล ปี 2563 รวมทั้งประเทศ 218,301 ไร่ ผลผลิตรวมประมาณ 24,045 ตัน ผลผลิตต่อไร่ ทั้งประเทศ 110 กิโลกรัมต่อไร่มีการส่งออกกาแฟทั้งในรูปแบบเมล็ดกาแฟ และผลิตภัณฑ์กาแฟสำเร็จรูป โดยในปี 2562 มีปริมาณการส่งออกเมล็ดกาแฟดิบ 383.33 ตัน มูลค่า 84.33 ล้านบาท ส่วนการส่งออกเมล็ดกาแฟคั่ว มีปริมาณ 145.48 ตัน มูลค่า 40.17 ล้านบาท สำหรับกาแฟสำเร็จรูป มีปริมาณการส่งออก 2,666.70 ตัน มูลค่า 574.40 ล้านบาท

การส่งออก การส่งออกเมล็ดกาแฟและกาแฟสำเร็จรูป ในช่วง 9 เดือนแรก (ม.ค. – ก.ย.) ของปี 2563 เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีที่ผ่านมา มีปริมาณการส่งออกเมล็ดกาแฟดิบ 282.35 ตัน มูลค่า 58.16 ล้านบาท ลดลงร้อยละ 16.34 และร้อยละ 20.85 ตามลำดับ ส่วนการส่งออกเมล็ดกาแฟคั่ว มีปริมาณ 86.94 ตัน มูลค่า 23.34 ล้านบาท ลดลงร้อยละ 47.15 และ 24.61 ตามลำดับ สำหรับกาแฟสำเร็จรูปมีปริมาณการส่งออก 6,196.17 ตัน มูลค่า 522.70 ล้านบาท เพิ่มขึ้นร้อยละ 13.99 และ 20.86 ตามลำดับ และกาแฟสำเร็จรูปผสม มีปริมาณการส่งออก 5,582.53 ตัน มูลค่า 1,724.29 ล้านบาท โดยปริมาณลดลงร้อยละ 0.86 ส่วนมูลค่าเพิ่มขึ้นร้อยละ 0.91 ตามลำดับ

การนำเข้า การนำเข้าเมล็ดกาแฟและกาแฟสำเร็จรูป ปี 2565 เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีที่ผ่านมา มีปริมาณการนำเข้าเมล็ดกาแฟดิบ 61,982 ตัน มูลค่า 5,424 ล้านบาท ส่วนการนำเข้าเมล็ดกาแฟคั่ว มีปริมาณ 1,671 ตัน มูลค่า 884 ล้านบาท สำหรับกาแฟสำเร็จรูปมีปริมาณนำเข้า 9,411 ตัน มูลค่า 3,230 ล้านบาท กาแฟสำเร็จรูปอื่นๆ มีปริมาณการนำเข้า 6,890 ตัน มูลค่า 1,169 ล้านบาท

ผลผลิตกาแฟโลก ปี 2566  ประมาณ 10.29 ล้านตันต่อปี ประเทศที่ผลิตกาแฟมากที่สุด ได้แก่ บราซิล เวียตนาม โคลัมเบีย อินโดนีเซีย และฮอนดูรัส ราคาผลกาแฟอะราบิก้า 24.82 บาท ราคาสารกาแฟโรบัสต้า 66.75 บาท ประเทศที่นำเข้ากาแฟมากที่สุด ได้แก่ สหภาพยุโรป  สหรัฐอเมริกา  ญี่ปุ่น  ฟิลิปปินส์  และรัสเซีย

สถานการณ์ ปี 2561 : กาแฟทำรายได้ให้กับเษตรกรปีละประมาณ 2,000 ล้านบาท การขยายตัวของเมล็ดกาแฟจากปี 2557 ประมาณ 75,000 ตันมาปี 2561 ประมาณ 95,000 ตัน

กาแฟ ปี 2561 ให้ผลผลิต 257,761 ไร่ ผลผลิต 23,617 ตัน แหล่งปลูกกาแฟโรบัสต้าภาคใต้ ได้แก่ ชุมพร  ระนอง ประจวบฯ และกระบี่ แหล่งปลูกอะราบิก้าที่ภาคเหนือ ได้แก่ เชียงราย เชียงใหม่ ลำปาง น่าน แม่ฮ่องสอน ตาก

1.พันธุ์อะราบิก้า 75,547 ไร่ ผลผลิต 9,772 ตัน ผลผลิตต่อไร่ 129 กก.

2.พันธุ์โรบัสต้า 182,214 ไร่ ผลผลิต 13,845 ตัน ผลผลิตต่อไร่ 76 กก.

ราคาเมล็ดกาแฟโรบัสตาที่เกษตรกรขายได้ ในช่วง 5 ปีที่ผ่านมาเพิ่มขึ้นจากกิโลกรัมละ 64.94 บาท ในปี 2556/57 เป็นกิโลกรัมละ 69.74 บาท ในปี 2560/61 หรือเพิ่มขึ้นร้อยละ 3.37 ต่อปี เนื่องจากผลผลิตมีไม่เพียงพอกับความต้องการใช้ของโรงงานแปรรูป ประกอบกับเมล็ดกาแฟของไทยมีคุณภาพดี ส่งผลให้ราคารับซื้อสูงกว่าราคาตลาดโลก ราคาเมล็ดกาแฟที่เกษตรกรขายได้เดือนมกราคม 2563 เฉลี่ย กิโลกรัมละ 62.87 บาท

การนำเข้า-ส่งออกกาแฟของไทย ปี 2562

กาแฟ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ได้ประกาศมาตรฐานสินค้าเกษตร เรื่อง เมล็ดกาแฟอะราบิกา (มกษ.5701-2561) เพื่อส่งเสริมและพัฒนาการผลิตเมล็ดกาแฟอะราบิกาให้ได้มาตรฐาน และได้มีแผนพัฒนากาแฟที่มุ่งเน้นส่งเสริมการปลูกกาแฟคุณภาพตามมาตรฐาน GAP (Good Agricultural Practices)

วิสัยทัศน์ : เป็นผู้นำการผลิต การแปรรูป และการค้ากาแฟคุณภาพในระดับเอเซียที่แข่งขันได้ในตลาดโลกภายใต้อัตลักษณ์กาแฟไทย

พันธกิจ : วิจัยและพัฒนา สร้างสรรค์นวัตกรรม และพัฒนาระบบการบริหารจัดการผลิตที่ทันสมัย พัฒนาเครือข่าย อัตลักษณ์กาแฟไทยให้มีมาตรฐานสากล

—————————————————————————————————————————————————-

พันธุ์กาแฟ

1.กาแฟอะราบิกา ได้แก่ เชียงใหม่ 80 (พันธุ์ Catimor CIFC7963-13-28)

2.กาแฟโรบัสตา ได้แก่ พันธุ์ชุมพร 2 (พันธุ์ FRT 65), พันธุ์ชุมพร 3 (พันธุ์ FRT 17), พันธุ์ชุมพร 4 (พันธุ์ FRT 09), พันธุ์ชุมพร 5 (พันธุ์ FRT 68)

——————————————————————————–

การขยายพันธุ์ : เพาะเมล็ด การเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ การเสียบยอด  การเพาะเมล็ดต้องใช้ถึง 2 ปี แต่ถ้าเสียบยอดจะเร็วกว่า

การปลูกกาแฟอะราบิกา

1. พื้นที่ปลูก ระยะห่างระหว่างต้น-แถว 2×2 เมตร หรือ 400 ต้นต่อไร่ ขนาดหลุมปลูก ดินดี 30x30x30 เซนติเมตร ดินเลว 50x50x50 เซนติเมตร รองก้นหลุมด้วยหินฟอสเฟตหลุมละ 100-200 กรัม และปุ๋ยคอก หรือปุ๋ยอินทรีย์ 5 กิโลกรัมต่อหลุม ต้นกล้ามีใบจริง 4-5 คู่ อายุไม่น้อยกว่า 8-12 เดือน ปลูกช่วงเดือน พฤษภาคม-กรกฎาคม ซึ่งเป็นช่วงต้นฤดูฝน

2. การปลูก หากปลูกที่ลาดชัน ควรวางแนวปลูกขวางความลาดชัน หรือปลูกบนขั้นบันไดที่ทำขึ้นเพื่อขวางความลาดชันของพื้นที่ เพื่อชะลอการพังทลายของหน้าดิน ความกว้างของขั้นบันไดควรกว้างเท่ากับความกว้างของทรงพุ่มเมื่อต้นกาแฟโตเต็มที่แล้ว การทำพื้นที่ปลูกเป็นขั้นบันไดนอกจากจะช่วยชะลอการพังทลายของหน้าดิน ยังช่วยให้การให้ปูน ปุ๋ย และน้ำมีประสิทธิภาพดีขึ้น และการปลูกพืชหมุนเวียนบนขั้นบันไดจะช่วยยึดหน้าดินไว้ด้วย กาแฟพันธุ์เชียงใหม่ 80 เป็นพันธุ์ที่ตอบสนองต่อแสงแดดและปุ๋ยสูงจึงไม่ควรปลูกกลางแจ้ง โดยเฉพาะพื้นที่ต่ำกว่า 1,000 เมตร ควรปลูกไม้บังร่มเงาก่อนการปลูกกาแฟอะราบิกาจะช่วยให้การเจริญเติบโตได้ดี แนะนำให้ปลูกใต้ร่มไม้ยืนต้น ได้แก่ 1. ไม้บังร่มชั่วคราว ควรเป็นไม้โตเร็ว และเป็นพืชตระกูลถั่ว เช่น ทองหลางไร้หนาม แคฝรั่ง ขี้เหล็กอเมริกัน ควรใช้ในระยะปลูก 4×6 หรือ 6×6 เมตร และปลูกหลายชนิดสลับกัน 2. ไม้บังร่มถาวร ควรเป็นไม้พุ่มใหญ่ ทรงพุ่มกว้างและให้ร่มเงาในระดับสูง เช่น ซิลเวอร์โอ๊ค พฤกษ์ ถ่อน กางหลวง ถั่วหูช้าง สะตอ เหรียง เป็นต้น ระยะปลูก 8×10 เมตร และควรปลูกหลายชนิดสลับกันกับไม้บังร่มชั่วคราว

3. การให้น้ำ ส่วนใหญ่พื้นที่ปลูกกาแฟอาศัยน้ำฝนตามธรรมชาติ พื้นที่ปลูกควรมีปริมาณน้ำฝนเฉลี่ยอย่างน้อย 1,200-1,500 มิลลิเมตรต่อปี มีการกระจายน้ำฝนอย่างน้อย 5-8 เดือน ควรให้น้ำในช่วงฤดูแล้งอย่างน้อยสัปดาห์ละ 1 ครั้ง แต่ในกรณีพื้นที่ปลูกไม่มีแหล่งน้ำให้ใช้เศษวัชพืชหรือฟางข้าวคลุมบริเวณโคนต้นตั้งแต่หมดฤดูฝนโดยเฉพาะพื้นที่ปลูกกาแฟกลางแจ้ง

การเก็บข้อมูล การเจริญเติบโตของกาแฟ

ด้านเชิงปริมาณ ขนาดเส้นรอบวง ผลผลิต

ด้านเชิงคุณภาพ เช็คปริมาณความหวานผลกาแฟอะราบิกาสุก โดยทั่วไปผลมีสีน้ำตาล 22 บริกซ์ สีชมพู 18 บริกซ์  สีเหลือง 20 บริกซ์ สีแดง 20 บริกซ์ มาตรฐานต้องมีความหวานมากกว่า 17 บริกซ์ คุณภาพกาแฟ cup test การต้านทานโรคราสนิม

การผสมพันธุ์ใช้ถึงชั่วที่ 6

ปัจจัยของแสงมีอิทธิผลต่อการเจริญเติบโตของกาแฟ ผลผลิต

————————————————————————————

การปลูกกาแฟโรบัสตา

1. พื้นที่ปลูก ปรับพื้นที่ให้เรียบ ขุดถอนรากไม้ หากเป็นพื้นที่ลาดเอียงต้องเตรียมพื้นที่ปลูกลักษณะเป็นขั้นบันได และปลูกหญ้าแฝกป้องกันการพังทลายของดิน ระยะปลูก 3.0×3.0, 3.0×4.0 หรือ 3.5×3.5 เมตร ตามสภาพพื้นที่ หลุมปลูกขนาด 50x50x50 หรือ 30x30x30 เซนติเมตร รองก้นหลุมด้วยปุ๋ยคอก 3-5 กิโลกรัม หรือหินฟอสเฟต 200-300 กรัม ถ้าดินมี pH ต่ำกว่า 5 ควรใส่ปูนขาวรองก้นหลุม กล้าปลูกต้องแข็งแรง มีความสูงประมาณ 30 เซนติเมตร มีใบจริง 5-7 คู่ เป็นพันธุ์แนะนำ หรือพันธุ์ที่เกษตรกรเสียบยอดจากต้นที่คัดเลือกไว้

• การเตรียมเมล็ดพันธุ์
  การขยายพันธุ์กาแฟโรบัสต้าส่วนใหญ่จะใช้วิธีเพาะเมล็ด โดยการเก็บเมล็ดพันธุ์จากต้นพันธุ์ที่มีอายุประมาณ 8-10 ปี โดยเป็นต้นที่ให้ผลผลิตผลสดกาแฟเฉลี่ย 10 กก./ปี (สารกาแฟ 2 กก./ต้น/ปี) เมล็ดกาแฟสารเฉลี่ย 2 กก./ปี ขึ้นไป ทุกปีอย่างสม่ำเสมอ ข้อถี่,ก้านยาว, เมล็ดมีขนาดใหญ่ประมาณ 100 เมล็ดแห้งต้องมีน้ำหนักไม่น้อยกว่า 15 กรัม ปราศจากโรคและแมลง โดยเลือกผลที่สุกเต็มที่ คือ ผลจะต้องมีเปลือกสีแดงจนถึงแดงคล้ำเก็บบริเวณกิ่งตรงกลางลำต้น ผลหนึ่งจะมีเมล็ดภายใน 2 เมล็ด นำเมล็ดสดมาแช่น้ำ ให้นำเมล็ดที่ลอยน้ำทิ้งไป ส่วนเมล็ดที่จมน้ำให้ใช้มือนวด เอาเปลือกออก จะได้กาแฟที่มีเมือกเหนียวติดอยู่ และมีเยื่อหุ้มเมล็ดอยู่อีกชั้นหนึ่ง ซึ่งมีลักษณะแข็งปานกลาง การใช้เมล็ดเพาะใช้เพาะทั้งที่มีเยื่อหุ้มเมล็ดหรือแกะเยื่อหุ้มเมล็ดออกก่อน แต่การเพาะที่มีเยื่อหุ้มอยู่ใช้เวลางอกนานกว่า เนื่องจากน้ำซึมจากเยื่อผ่านได้ยากในช่วงแรกของการเพาะ เพราะฉะนั้นการเพาะต้องใช้เวลานานกว่ารากและต้นอ่อนจะงอกออกจากเยื้อหุ้ม ทำให้การดูแลรักษาต้นพันธุ์ที่จะนำไปปลูกใช้เวลานาน สำหรับที่แกะเยื่อหุ้มเมล็ดออกจะงอกเร็วกว่า แต่ก็ต้องเสียเวลาในการแกะเยื่อหุ้ม เมล็ดกาแฟไม่มีการพักตัว และเมล็ดจะมีอายุสั้นตลอดจนความมีชีวิตจะลดลงภายหลัง 2 เดือน สำหรับกาแฟโรบัสต้า (Chin, 1980)
• การเตรียมแปลงเพาะและการเพาะ
  ทำการเพาะภายในเรือนเพาะชำที่มีหลังคาให้แสงสว่างเล็กน้อย เช่น ซาแลนขนาด 50% ทางมะพร้าว กระบะใช้ซีแพคหรือวัสดุอื่นๆ กั้นทำเป็นกระบะเพาะแปลงตามขนาดที่ต้องการเมล็ด 1 กก. มีเมล็ดดีอยู่ประมาณ 1,600 – 2,200 เมล็ด วัสดุที่ใช้เพาะมี่ทราย 2 ส่วน ขุยมะพร้าว 1 ส่วน นำมาผสมเทลงกระบะเพาะ เกลี่ยให้เสมอกัน เหลือขอบกระบะไว้ประมาณ 5 ซม. ขึ้นไป รดน้ำเพื่อให้เสมอกันทั้งแปลง แบ่งแปลงเป็นแปลงย่อยๆ แต่ละแปลงย่อยกว้างประมาณ 1.2-1.5 ม. และเว้นช่องทางเดินประมาณ 0.5 ม. เมื่อเตรียมแปลงเรียบร้อยแล้วเอาเมล็ดพันธุ์ที่แช่น้ำประมาณ 24 ชั่วโมง ล้างให้สะอาดผึ่งลมไว้ประมาณ 6 ชั่วโมง เพื่อให้เมล็ดแห้ง ไม่ติดกัน ง่ายต่อการเพาะ นำไปโรยในแปลงเพาะให้ทั่วทุกแปลงย่อยที่เตรียมไว้ เกลี่ยให้สม่ำเสมอใช้วัสดุเพาะโรยด้านบนบางๆ อีกชั้นหนึ่งแล้วรดน้ำให้ชุ่มๆ ทุกวัน สำหรับการงอกถ้าเป็นเมล็ดที่แกะเยื่อหุ้มเมล็ดออกจะใช้เวลาประมาณ 2 อาทิตย์ และจะงอกออกมาในช่วง 3-8 อาทิตย์ และจะงอกมากในช่วง 5-11 อาทิตย์ กาแฟเริ่มงอกพ้นดิน (หมายถึงเมล็ดจะเริ่มงอกรากแล้วค่อยๆ ยืดส่วนที่เป็นต้นอ่อนขึ้นมาบนดินโดยเมล็ดยังคงนอนราบอยู่บนดิน จะมีลักษณะโค้งงออยู่ และค่อยยืดตรง ระยะที่เมล็ดตั้งตรงถือเป็นระยะวัดความงอก) เมล็ดเมื่อเริ่มงอกส่วนที่ยังเป็นเมล็ดจะค่อยพองโตขยายออกเรื่อยๆ จนปริแตกออกเป็นใบสีเขียวโผล่ให้เห็นเพียงเล็กน้อยแล้วค่อยแตกออกจนสลัดเยื่อบางๆ ที่หุ้มออก จะเห็นใบมีลักษณะกลมๆ 2 ใบ คลี่ออกมาหมด เรียกว่า ใบเลี้ยง ใช้เวลาประมาณ 39-44 วัน หลังเพาะ (แกะเยื่อหุ้ม) 53-55 วัน (ไม่แกะเยื่อหุ้ม) หลังจากนั้น ส่วนยอดระหว่างใบเลี้ยงทั้ง 2 จะมีลักษณะแหลมๆ ขึ้นมาเรียกว่าใบจริง ใช้เวลา 59-60 วัน (แกะเยื่อหุ้ม) 71-75 วัน (ไม่แกะเยื่อหุ้ม) เพราะฉะนั้น จากเพาะถึงย้ายชำลงถุงได้ก็ประมาณ 90 วัน (แกะเยื่อหุ้ม) 100 วัน (ไม่แกะเยื่อหุ้ม)
• การเตรียมถุง
  ใช้ถุงขนาด 2.5”× 7” วัสดุที่ใช้บรรจุถุงสำหรับชำต้นกาแฟมีส่วนผสม 1:2:3 คือ ปุ๋ยคอกหรือปุ๋ยหมัก 1 ส่วน ขุยมะพร้าว 2 ส่วน ดิน 3 ส่วน ผสมเข้าด้วยกัน นำบรรจุถุง เตรียมไว้สำหรับใส่ต้นกล้าที่มีใบจริงประมาณ 1 คู่ เมื่อบรรจุถุงเสร็จนำมาเรียงไว้ในเรือนเพาะชำที่มีแสงสว่างส่องถึงเพียงเล็กน้อย นำต้นกล้ามาชำลงในถุง รดน้ำให้ชุ่ม ตั้งไว้จนเห็นต้นแข็งแรงดีแล้วจึงตั้งไว้ในที่มีหลังคาเรือนเพาะชำแสงแดดส่องถึงประมาณ 50%
• การดูแลรักษา
  เมื่อขยายพันธุ์เสร็จเก็บไว้ในเรือนเพาะชำที่แดดส่องถึง หรือใช้ซาแลน 50% ทำหลังคา รดน้ำทุกวัน หลังจากชำลงถุง 1 เดือน เริ่มฉีดพ่นปุ๋ยยูเรีย อัตรา 2 ช้อนแกง (20 กรัม) ต่อน้ำ 20 ลิตร หรือปุ๋ยน้ำสูตร 11-8-6 120-150 cc ต่อน้ำ 20 ลิตร 2 อาทิตย์ ฉีดพ่น 1 ครั้ง ฉีดยาป้องกันโรคแมลงอย่างน้อยเดือนละ 1 ครั้ง อายุประมาณ6 เดือน หลังจากนำต้นกล้าชำในถุง ก็สามารถนำไปปลูกได้

2. การปลูก ปลูกในช่วงต้นฝน โดยปลูกเสมอปากหลุมปลูก ปักหลักไม้ผูกต้นกล้าป้องกันลมพัด ต้นกาแฟโยก ควรให้น้ำต่อเนื่องหลังจากปลูก 2-3 สัปดาห์หากไม่มีฝนตก ทำร่มเงาชั่วคราวให้ต้นกล้า กรณีปลูกเป็นพืชเดี่ยว ปลูก 170 ต้น/ไร่ หากปลูกแซมมะพร้าว ทุเรียน ปลูกประมาณ 100 ต้น/ไร่ กรณีปลูกร่วมทุเรียนควรปรับระยะปลูกให้เหมาะสมเนื่องจากกระทบต่อการเก็บเกี่ยวผลผลิต ตัวอย่างการปลูกร่วมกับทุเรียน ระยะ 8×8 เมตร ควรปลูกห่างจากต้นทุเรียน 3 เมตร เนื่องจากต้นกาแฟมีทรงพุ่มขนาดใหญ่ จะเหลือพื้นที่ระหว่างแถวน้อยไม่สะดวกในการเก็บเกี่ยว การขนย้ายผลผลิต และดูแลรักษา ดังนั้นควรปลูกให้ห่างต้นทุเรียนมากขึ้น หรือลดจำนวนแถวปลูกลง กรณีปลูกแซมพืชอื่น ควรปลูกพืชให้ร่มเงาก่อนปลูกกาแฟ   6-12 เดือน เช่น สะตอ ใช้ระยะปลูก 15×15 เมตร, แค ใช้ระยะปลูก 12×12 เมตร, กระถิน ใช้ระยะปลูก 9×9 เมตร เป็นต้น

3. การให้น้ำ กาแฟส่วนใหญ่อาศัยน้ำฝนตามธรรมชาติ พื้นที่ปลูกกาแฟควรมีปริมาณน้ำฝนเฉลี่ย 1,200-1,500 มิลลิเมตรต่อปี เกษตรกรควรดูแลให้ดินชื้นสม่ำเสมอ โดยเฉพาะช่วงหลังปลูกใหม่ ๆ ตั้งแต่ช่วงที่ต้นกาแฟยังมีขนาดเล็กจนกระทั่งให้ผลผลิตใน 1 รอบการผลิต

——————————————————————————

4. ศัตรูพืชกาแฟโรบัสต้าและการป้องกันกำจัด

1. มอดเจาะผลกาแฟ (coffee berry borer) เมล็ดกาแฟมีลักษณะเป็นรอยเจาะทำให้เมล็ดเสียหายเวลาลอยน้ำจัดเป็นเมล็ดเสีย พ่นสารไตรอะโซฟอส 40% อัตรา 40 มิลลิลิตรต่อน้ำ 20 ลิตร หรือเชื้อราบูเวเรีย บัสเซียน่า อัตรา 75 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตรพ่นทุก 7 วัน เมื่อพบการระบาดเกิน 5%

การป้องกันกำจัด : การเก็บเกี่ยวกาแฟ ควรเก็บผลผลิตให้หมดต้นไม่ให้ติดค้างอยู่บนต้นหรือร่วงหล่นตามพื้นดินใต้ต้น

2. เชื้อราที่เกิดในลานตากกาแฟ Aspergillussp. จะเกิดเชื้อราในระหว่างการตากกาแฟเนื่องจากกาแฟโดนฝนและความชื้น

การป้องกันกำจัด

- ทำความสะอาดเก็บกวาดเศษซากพืชหรือเศษเมล็ดกาแฟที่ตกค้างบนลานตากเพื่อไม่ให้เป็นแหล่งสะสมของเชื้อ

- เมื่อพบเมล็ดกาแฟติดเชื้อรา รีบเก็บออกนำไปทิ้ง เผาทำลาย

- หลีกเลี่ยงการตากกาแฟไม่ให้โดนฝน ควรมีหลังคาหรือผ้ากันความชื้นในเวลากลางคืนเพื่อป้องกันน้ำค้าง

ศัตรูพืชกาแฟอะราบิก้าและการป้องกันกำจัด

ในระยะสุกแก่

1. โรคราสนิม เป็นได้ทั้งใบอ่อนและใบแก่ เริ่มแรกใบเป็นจุดสีเหลืองเล็กๆ จุดสีเหลืองจะขยายใหญ่และเปลี่ยนเป็นสีส้ม ต่อมาจะมีผงสีส้มคล้ายสีสนิมกระจาย ทำให้ใบเป็นโรคถูกทำลายและร่วงในที่สุด ทำให้ผลผลิตกาแฟลดลง

การป้องกันกำจัด

ก. หมั่นเก็บกวาดใบที่เป็นโรคไปเผาทำลายนอกแปลงปลูก

ข. เกษตรกรควรปลูกพันธุ์ที่ต้านทานโรค ได้แก่ สายพันธุ์ คาติมอร์ CIFC 7963

ค. ในฤดูถัดไป พ่นด้วยสารไตรอะดิมีฟอน 25% ดับเบิ้ลยูพี อัตรา 12 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร หรือ ออกซีคาร์บอกซิน อัตรา 12 ซีซี ต่อน้ำ 20 ลิตร พ่น 3-4 ครั้งต่อปีในฤดูฝน โดยเริ่มครั้งแรกเดือนมิถุนายน และครั้งต่อไปควรห่างกัน 5 สัปดาห์

2. โรคแอนแทรคโนส (โรคใบไหม้สีน้ำตาล/โรคกิ่งแห้ง/โรคผลแห้ง)

อาการที่ใบ: พบได้ทั้งใบอ่อนและใบแก่ ลักษณะเป็นจุดสีน้ำตาล เนื้อเยื่อกลางแผลตาย เมื่อรุนแรงจะเป็นแผลขนาดใหญ่ ทำให้ใบไหม้

อาการที่กิ่ง: ทำให้เกิดการไหม้บนกิ่งเขียวทำให้กิ่งแห้งทั้งกิ่ง

อาการที่ผล: พบได้ทั้งผลอ่อนและผลแก่ เริ่มแรกผลเป็นจุดสีน้ำตาล เมื่อรุนแรงแผลจะมีรูปร่างไม่แน่นอน ยุบตัว หากพบที่ผลอ่อนจะทำให้ผลไม่พัฒนาเป็นเมล็ด เปลี่ยนเป็นสีดำ หากพบที่ผลแก่ทำให้สุกแก่เร็วขึ้น

การป้องกันกำจัด

ก. ตัดกิ่ง ใบ และเก็บผลทีเป็นโรคไปเผาทำลายนอกแปลงปลูก

ข. ตัดแต่งกิ่ง ทรงพุ่ม ให้โล่ง โปร่ง ให้มีแสงแดดลอดผ่านได้

ค. ให้ปุ๋ยบำรุงต้นเพื่อให้ต้นกาแฟมีความแข็งแรง

3. การเข้าทำลายของมอดเจาะผลกาแฟ จะเข้าทำลายช่วงผลดิบ ทำให้เมล็ดถูกทำลายเสียหาย

การป้องกันกำจัด

ก. การเก็บเกี่ยวกาแฟ ควรเก็บผลผลิตให้หมดต้นไม่ให้ติดค้างอยู่บนต้นหรือร่วงหล่นตามพื้นดินใต้ต้น

ข. ถ้าการระบาดรุนแรงให้เลือกใช้สารชนิดใดชนิดหนึ่งดังนี้ ไตรอะโซฟอส 40% อีซี อัตรา 40 มิลลิลิตรต่อน้ำ 20 ลิตร หรือ คาร์โบซัลแฟน 20% อีซี อัตรา 80-95 มิลลิลิตรต่อน้ำ 20 ลิตร

นโยบายกาแฟ การส่งเสริมการค้า ได้มีการเปิดตลาดตามข้อตกลง WTO จัดสรรปริมาณนำเข้าเมล็ดกาแฟในโควตา 5.25 ตัน อัตราภาษี ร้อยละ 30 และ ผลิตภัณฑ์กาแฟ ในโควตาปริมาณ 134 ตัน อัตราภาษี ร้อยละ 40 และการนำเข้าภายใต้กรอบความตกลง AFTA อัตราภาษีนำเข้า เมล็ดกาแฟ ร้อยละ 5 ส่วนเมล็ดกาแฟคั่ว และผลิตภัณฑ์กาแฟอัตราภาษี ร้อยละ 0  จากการเปิดตลาดฯ และปริมาณผลผลิตในประเทศไม่เพียงพอ จึงมีการนำเข้าเพิ่มขึ้น และมีผลกระทบต่อเกษตรกร ดังนั้นการนำเข้ากาแฟภายในกรอบ AFTA จึงอยู่ในความดูแลของคณะอนุกรรมการพืชสวน (ภายใต้คณะกรรมการนโยบายและแผนพัฒนาการเกษตรและสหกรณ์ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์) เป็นผู้พิจารณาอนุญาตนำเข้า โดยยื่นขอการนำเข้าที่ สถาบันวิจัยพืชสวน กรมวิชาการเกษตร ด้านการพัฒนากาแฟไทย ยุทธศาสตร์กาแฟ ปี 2560 – 2564 เน้นการบริหารจัดการแบบครบวงจร ตั้งแต่ต้นน้ำ กลางน้ำ ปลายน้ำ บนพื้นฐานของศักยภาพ และอัตลักษณ์ของกาแฟไทย พัฒนาระบบมาตรฐานการผลิตในระดับฟาร์มถึงผู้บริโภค โดยการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต ลดต้นทุนการผลิต การพัฒนาคุณภาพเมล็ดกาแฟสู่มาตรฐานสากล การผลิตกาแฟเฉพาะถิ่น และเป็นศูนย์กลางอุตสาหกรรมแปรรูปกาแฟ เพื่อให้ประเทศไทยเป็นศูนย์กลางการแปรรูปกาแฟของอาเซียน (Coffee Processing Hub of ASEAN) และเป็นผู้นำสินค้ากาแฟในอาเซียน  ปัจจุบันกรมฯ อยู่ระหว่างการจัดทำแผนพัฒนากาแฟแห่งชาติ ซึ่งประกอบด้วย แผนระยะสั้น ระยะกลาง และระยะยาว เป็นการกำหนดจุดยืนใหม่ของการพัฒนายุทธศาสตร์กาแฟและกำหนดทิศทางการพัฒนากาแฟไทยแบบเชิงรุก เป็นแนวทางขับเคลื่อนทั้งภาคการผลิต การแปรรูป และการตลาดของกาแฟไทย เพื่อให้แผนยุทธศาสตร์กาแฟมีแผนปฏิบัติเป็นตัวขับเคลื่อนแผนการดำเนินงานตามทิศาทางการพัฒนายุทธศาสตร์กาแฟ 4.0

ปัญหาของอุตสาหกรรมกาแฟ

ต้นน้ำ (เกษตรกร)

1. ขั้นตอนการผลิตที่มีรายละเอียด ต้นทุนการผลิตที่สูงและหนี้ครัวเรือนทำให้เกษตรกรไม่กล้าเปลี่ยน

2. ขาดความรู้ในการเพิ่มมูลค่าหลังการเก็บเกี่ยว ทำให้ขายได้ราคาต่ำ

3. พื้นที่ส่วนใหญ่ในการปลูกกาแฟอะราบิกาไม่มีเอกสารสิทธิ์

กลางน้ำ (โรงคั่ว)

1. โรงคั่วกาแฟวิสาหกิจชุมชนบางแห่งยังขาดมาตรฐานและความรู้การคั่วกาแฟแต่ละชนิด

2. เกษตรกรที่ต้องการลงทุนทำกาแฟคั่วบดยังขาดความเชี่ยวชาญ และเงินทุนดำเนินการ

ปลายน้ำ (ร้านกาแฟ)

1. ผู้บริโภคยังเข้าใจผิดเกี่ยวกับกาแฟโรบัสตา ทำให้ร้านกาแฟส่วนใหญ่ยังไม่กล้านำมาขาย

ปัญหาของการปลูกกาแฟ ได้แก่

1) เกษตรกรไม่ให้ความสำคัญในการคัดเลือกพันธุ์ เนื่องจากไม่ได้รับการสนับสนุน มีแรงจูงใจที่เพียงพอ รวมทั้งการเข้าถึงพันธุ์ดีที่เหมาะสมมีน้อย ทำให้ผลผลิตต่ำไม่ต้านทานโรค ไม่ทนต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

2) พื้นที่ปลูกกาแฟมีแนวโน้มลดลงอย่างต่อเนื่อง เนื่องจากมีพืชเศรษฐกิจที่ให้ผลตอบแทนสูงกว่า เช่น ทุเรียน ทำให้เกษตรกรโค่นกาแฟทิ้ง

3) พื้นที่ปลูกกาแฟส่วนใหญ่อยู่ในพื้นที่ไม่มีเอกสารสิทธ์ทำให้ไม่ได้รับการ การสนับสนุนอย่างเต็มที่ เช่น การรับรองแปลง GAP เพื่อเพิ่มมูลค่าและมาตรฐานของกาแฟ

4) ระบบการปลูกกาแฟแบบเดิม เป็นแบบต่างคนต่างทำ ไม่มีการรวมกลุ่มกัน

5) เกษตรกรไม่ได้ใช้เทคโนโลยีการผลิตกาแฟที่เหมาะสม การจัดการดิน การเกษตรกรรม เครื่องมือ เครื่องจักรกล

6) สภาพภูมิอากาศเปลี่ยนแปลง ทำให้โรคและแมลงเกิดการปรับตัวสร้างความหลากหลาย และความรุนแรงมากขึ้นทุกปี เช่น โรคราสนิม โรคแอนแทรกโนส และการระบาดของมอดเจาะผลกาแฟ ส่งผลต่อผลผลิตและคุณภาพของกาแฟเป็นอย่างมาก

         ผลกระทบที่ตามมาคือ ปริมาณกาแฟที่ผลิตในประเทศลดลงอย่างต่อเนื่อง

———————————————————————————————————————————–

มุมมองของกาแฟ

สนับสนุนหน่วยงานภาครัฐสร้างความเข้มแข็งในมาตรฐานของ GAP, GMP และมาตรฐานอื่น ๆ หรือมีองค์กรกลางในการพัฒนาส่งเสริมมาตรฐาน เช่น CCQ – Certified Coffee Quality laboratory และสร้างเกษตรกรต้นแบบ (smart farmer) ส่งเสริมให้ความรู้และพัฒนาผลิตภัณฑ์กาแฟให้มีความหลากหลายและได้มาตรฐาน โดยใช้วัตถุดิบจากกาแฟแปรรูปสร้างมูลค่าเพิ่ม และปลอดวัสดุเหลือใช้ (Zero Waste) และส่งเสริมความเข้มแข็งของกลุ่มเกษตรกร/ เครือข่าย โดยการยกระดับอัตลักษณ์ของกาแฟอะราบิกาชุมชน ให้มีความแปลกใหม่มีเอกลักษณ์ โดยใช้เทคโนโลยี และนวัตกรรมใหม่ ๆ แปรรูปกาแฟให้มีเอกลักษณ์เฉพาะของท้องถิ่น หรือชุมชนนั้นๆ มีเรื่องราว (story) โดยสร้างแบรนด์เฉพาะของประเทศไทย เช่น กาแฟอะราบิกา Thailand Only การจัดกิจกรรมประกวดกาแฟ เพื่อค้นหาเมล็ดกาแฟที่มีคุณภาพดี และรณรงค์และส่งเสริมให้ผู้ปลูกกาแฟตระหนักถึงความสำคัญของการปลูกกาแฟให้ได้ผลผลิตกาแฟมีคุณภาพและแสดงถึงอัตลักษณ์กาแฟไทยตลอดจนส่งเสริมและพัฒนากาแฟไทยให้มีคุณภาพดีสู่ระดับโลก เพิ่มมูลค่าสร้างรายได้และความยั่งยืนแก่เกษตรกร

การชิมทดสอบรสชำติเมล็ดกำแฟ (Cupping Standard)

1 อัตราส่วนกาแฟต่อน้ำ  8.25 กรัม (เต็มเมล็ด) (± 0.25 กรัม) ต่อ น้้ำ 5.07 ออนซ์ของเหลว (150 มิลลิลิตร) เมื่อปรับจากขนาดของภาชนะจะต้องใช้อัตราส่วนกาแฟ 1.63 กรัม (เต็มเมล็ด) ต่อน้ำ 1 ออนซ์ของเหลว (หรือ 0.055 กรัมกาแฟต่อน้ า 1 มิลลิลิตร)

2 ภาชนะสำหรับการชิมทดสอบรสชาติ (Cupping Vessel)

-ภาชนะบรรจุจะต้องเป็นแก้วหรือวัสดุเซรามิกขนาดจะอยู่ระหว่าง 7 และ 9 ออนซ์ของเหลว (207 มล. ถึง 266 มล.) มีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางระหว่าง 3 และ 3.5 นิ้ว (76 – 89 มม.) ถ้วยทั้งหมดที่ใช้ จะต้องมีปริมาตรขนาดและวัสดุการผลิตที่เหมือนกันและมีฝาปิด

-อุณหภูมิการชิมทดสอบรสชาติ (Cupping Water Temperature) ระหว่าง 92.2 – 94.4 องศาเซลเซียส

-น้้ำที่ใช้ในการชิมทดสอบรสชาติ (Cupping Water) สะอาด ไม่มีกลิ่นคลอรีน ตะกอนแคลเซียมไม่เกิน 50-175 ppm CaCO3 ปริมาณ Alkalinity ไม่เกิน 40 ppm ค่า pH 6-8 เช่น น้ำ select

-ขนาดการบดเมล็ดกาแฟจะต้องบดเพื่อให้ 70-75 เปอร์เซ็นต์ของการบด ผ่านตะแกรงตาข่ายเบอร์ 20 (0.841 mm)

-การคั่วเมล็ด(Roast for Cupping) ใช้เวลาระหว่าง 8 และ 12 นาที และจะต้องนำมาใช้  8 และ 24 ชั่วโมงหลังจากการคั่ว

โดย สัจจะ ประสงค์ทรัพย์
Satja Prasongsap (Research Scientist)

Horticultural Research Institute
E-mail : herbdoa@gmail.com

The post กาแฟ appeared first on ฐานข้อมูลพันธุกรรมพืชสวน.

แมลงศัตรูกุหลาบ

1. หนอนเจาะสมอฝ้าย ทำลายกุหลาบโดยการเจาะกัดกินภายในดอก

การป้องกันกำจัด

1. ใช้เชื้อแบคทีเรีย บาซิลลัส ทูริงเยนซิส Bacillus thuringiensis (Bt) อัตรา 60-80 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร

2. ใช้สารฆ่าแมลงที่มีประสิทธิภาพป้องกันกำจัด เช่น สไปนีโทแรม 12% เอสซี อัตรา 15 มิลลิลิตรต่อน้ำ 20 ลิตร หรือ คลอแรนทรานิลิโพรล/ไทอะมีทอกแซม 20/20% ดับเบิ้ลยูจี อัตรา 5 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร หรือ คลอแรนทรานิลิโพรล 5.17% เอสซี อัตรา 20 มิลลิลิตรต่อน้ำ 20 ลิตร หรือ ลูเฟนนูรอน 5% อีซี อัตรา 20 มิลลิลิตรต่อน้ำ 20 ลิตร หรือ ไบเฟนทริน 2.5% อีซี อัตรา 30 มิลลิลิตรต่อน้ำ 20 ลิตร

โดย สัจจะ ประสงค์ทรัพย์
Satja Prasongsap (Research Scientist)
Horticultural Research Institute
E-mail : herbdoa@gmail.com

The post กุหลาบ appeared first on ฐานข้อมูลพันธุกรรมพืชสวน.

การแปรรูปทุเรียนแช่แข็ง

1. ระบบแช่แข็งแอร์บลาสต์ (air blast) หรือห้องเย็นใช้ลมเย็นอุณหภูมิต่ำ -35 ถึง -40 องศาเซลเซียส ผลทุเรียนเวลา 10-12 ชั่วโมง เนื้อทุเรียน 4-6 ชั่วโมง หากเลือกความสุกแก่ทุเรียน หรือเวลาการแช่ไม่เหมาะสม น้ำในเนื้อทุเรียนจะค่อยๆ แข็งตัวเป็นผลึกรูปเข็มแทงเซลล์จนทะลุ เมื่อละลายเนื้อทุเรียนจะเละมีน้ำไหลออกจากเนื้อทุเรียน

2.ระบบแช่แข็ง IQF : Individual Quick Freeze ใช้ไนโตรเจนเหลวพ่นใส่ทุเรียน ตัวไนโตรเจนเหลวมีอุณหภูมิติดลบ -196 องศาเซลเซียส น้ำในเนื้อและผลทุเรียนจึงแข็งตัวทันทีไม่ทันสร้างผลึกเข็ม เซลล์จึงยังคงรูปไม่ถูกทิ่มแทง เมื่อละลายเนื้อทุเรียนยังคงสภาพ เนื้อจึงไม่เละ มีคุณภาพดีกว่าระบบแอร์บลาสต์ การแช่แข็งทุเรียนกิโลกรัมละ 4 บาท สูงกว่าแอร์บลาสต์

อาหารและสรรพคุณ : ทุเรียนเป็นผลไม้ที่มีรสหวานมันให้พลังงานมาก ใน 100 กรัมให้พลังงานมากถึง 144 กิโลแคลอรี มีแป้งและน้ำตาลราว 30 กรัม โปรตีน 25 กรัม มีสารอาหารสำคัญ เช่น แคลเซียม ฟอสฟอรัส เหล็ก วิตามินเอ เป็นต้น ในเนื้อทุเรียนมีสารกำมะถันมากไม่ควรดื่มสุราเมื่อรับประทานทุเรียนเพราะจะทำให้เป็นอันตรายถึงชีวิตได้ คนโบราณบอกว่าทุเรียนเป็นผลไม้มีฤทธิ์ร้อน หลังรับประทานควรรับประทานมังคุดที่เป็นผลไม้มีฤทธิ์เย็นตาม เพื่อให้อุณหภูมิร่างกายสมดุล

การตรวจสอบทุเรียนอ่อน

ช่วงระยะปลายเดือนมีนาคมนี้ จะเริ่มมีผลผลิตทุเรียนออกจำหน่ายตามท้องตลาดบ้างแล้ว แต่ผลผลิตในช่วงนี้มีปริมาณที่น้อยจึงทำให้มีราคาแพง การสังเกตลักษณะของผลทุเรียนแก่สังเกตได้จากลักษณะภายนอกและภายใน ดังนี้

1. ลักษณะภายนอก

1.1 ก้านผล ก้านผลแข็ง สีเข้ม เมื่อสัมผัสจะรู้สึกสากมือ บริเวณปากปลิงบวมโตเห็นรอยต่อชัดเจน เมื่อจับก้านผลแล้วแกว่งผลทุเรียนจะรู้สึกว่าก้านผลแข็งและมีสปริงมากขึ้น
1.2 หนาม ปลายหนามแห้ง สีน้ำตาลเข้ม เปราะ และหักง่าย หนามกางออก ร่องหนามห่าง เมื่อบีบหนามเข้าหากันจะรู้สึกว่ามีสปริง
1.3 รอยแยกระหว่างพู ผลทุเรียนที่แก่จัดจะสังเกตเห็นรอยแยกบนพูได้ชัดเจน ยกเว้นพันธุ์ก้านยาว

2. ลักษณะภายในของผลทุเรียนแก่แต่ละพันธุ์ที่สังเกตและตรวจสอบได้มีรายละเอียดในตารางที่ 1

ตารางที่ 1 ลักษณะภายในขั้นต่ำของผลทุเรียนแก่แต่ละพันธุ์

^1/วิธีตรวจสอบน้ำหนักแห้งเนื้อของทุเรียน

ผ่าผลทุเรียนตามขวางบริเวณส่วนกลางผลแล้วตัดเนื้อตามขวางพูจากทุกพูให้มีความหนาชิ้นละ 2.5 ซม และนำมาหั่นเป็นชิ้นเล็กหนา 1 มิลลิเมตร เคล้ารวมกันและสุ่มมาจำนวน 10 กรัมมาอบด้วยตู้อบไมโครเวฟ ความร้อนระดับต่ำ (Low) นาน 10 นาที แล้วนำมาชั่งหาน้ำหนักแห้งที่ได้ แล้วอบซ้ำจนน้ำหนักแห้งที่ชั่งได้ไม่มีการเปลี่ยนแปลง แล้วนำน้ำหนักแห้งที่ได้มาคำนวณ ด้วยสูตร
ร้อยละของน้ำหนักแห้งเนื้อ = น้ำหนักแห้ง (กรัม) x100น้ำหนักเนื้อก่อนอบ (กรัม)

เทียบค่าร้อยละน้ำหนักแห้งเนื้อคำนวณได้กับเกณฑ์มาตรฐาน ดังนี้

1. พันธุ์หมอนทอง
   ร้อยละน้ำหนักแห้ง มากกว่าหรือเท่ากับ 32 ระดับความแก่ ผ่าน สามารถส่งออกได้
2. พันธุ์ชะนี
   ร้อยละของน้ำหนักแห้ง มากกว่าหรือเท่ากับ 30 ระดับความแก่ ผ่าน สมารถส่งออกได้
3. พันธุ์กระดุมทอง
   ร้อยละของน้ำหนักแห้ง มากกว่าหรือเท่ากับ 27 ระดับความแก่ ผ่าน สมารถส่งออกได้

		GAP ทุเรียน

ต้นทาง

1. บุคคลากร

-เกษตรกร ความต้องการพัฒนาองค์ความรู้ด้านการผลิต การใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่ การทำตลาดออนไลน์ การเป็นผู้ประกอบการ เทคโนโลยีการใช้ปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดิน การผสมปุ๋ยใช้เองเพื่อลดต้นทุนการผลิต การรวมกลุ่มเพื่อเชื่อมโยงการผลิตและการตลาด เทคโนโลยียืดอายุการเก็บเกี่ยว แหล่งทุน ข้อมูลประกอบการตัดสินใจในการผลิต โครงสร้างพื้นฐาน งานวิจัย การปรับปรุงกฎหมายและกฎระเบียบต่างๆ แก้กฎหมายผังเมืองให้สามารถสร้างโรงงานแปรรูปขนาดใหญ่ได้ มีหน่วยงานประชาสัมพันธ์ด้านการตลาด การจำหน่ายผลผลิต

-บุคลากรภาครัฐ ความต้องการพัฒนาความรู้ BCG Model ความรู้ เทคนิคในการสร้างสื่อประชาสัมพันธ์ ทุนวิจัยต่อยอดเกี่ยวกับการพัฒนาการผลิต อุปกรณ์ เครื่องมือที่ใช้ในการพัฒนาการผลิต การตรวจวิเคราะห์ปัจจัยการผลิตและตรวจคุณภาพผลผลิต  งบประมาณ การบูรณาการกับหน่วยงานอื่น เทคโนโลยีและนวัตกรรมเพื่ออำนวยความสะดวกในการปฎิบัติงาน การบูรณาการองค์ความรู้จากทุกภาคส่วน สู่การนำไปใช้จริงในระดับเกษตรกร บุคลากรที่มีความรู้ความเชี่ยวชาญเฉพาะด้าน

2.การผลิต การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต

-ความต้องการได้รับการส่งเสริม/สนับสนุน จากหน่วยงานภาครัฐ/ภาคเอกชน/ สถาบันการศึกษา ในการบริหารจัดการในด้านต่างๆ เทคโนโลยีและนวัตกรรม ปัจจัยการผลิตและบริการทางการเกษตร พันธุ์พืชที่มีคุณภาพ อุปกรณ์ เครื่องมือต่างๆ ที่มีประสิทธิภาพ การผลิตตามมาตรฐาน

-เทคโนโลยีการผลิตพืชปลอดภัย ลดการใช้สารเคมี ใช้สารชีวภัณฑ์และศัตรูธรรมชาติ

-การใช้ปุ๋ยเคมีอย่างถูกต้อง ถูกระยะเวลา เพื่อลดการตกค้างสารพิษในดินและสิ่งแวดล้อม

-มีระบบการหมุนเวียนนำกลับมาใช้ในแปลง เช่นการทำปุ๋ยหมัก

-ผลิตปุ๋ยอินทรีย์จากเศษวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตร เพื่อใช้ในกระบวนการผลิต ลดรายจ่าย ลดต้นทุนการผลิต

-วิธีการกำจัดขยะหรือของเสียในแปลง

-นำเศษวัสดุเหลือใช้มาทำปุ๋ยหมัก ปุ๋ยอินทรีย์

3.การแปรรูป การสร้างมูลค่าเพิ่ม

-ปัจจุบันมีการสร้างมูลค่าเพิ่มจากสินค้าดังกล่าวอย่างไร แปรรูปขั้นต้น ทุเรียนทอด ทุเรียนกวน ทุเรียนเชื่อม ไอศกรีม ทุเรียนเบอเกอรี่/แคร็กเกอร์ทุเรียน การแปรรูปขั้นกลาง แกะเนื้อแช่แข็ง ฟรีซดราย แป้งทำอาหาร แป้งทำขนมจากทุเรียน

-ส่งเสริมกลุ่มแม่บ้าน กลุ่มวิสาหกิจชุมชนให้ยกระดับมาตรฐานการผลิต

-มีการนำผลพลอยได้และวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรจากสินค้าดังกล่าวมาสร้างมูลค่าเพิ่มเชิงพาณิชย์ นำไปทำอาหารสัตว์ ก๊าซชีวภาพ

-นำเปลือกผลไม้มาแปรรูปเป็นภาชนะบรรจุอาหารที่ย่อยสลายได้

-นำวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรไปผลิตเป็นพลังงานสะออาด เช่น ก๊าซหุงต้มในครัวเรือน

-ความต้องการได้รับการส่งเสริม/สนับสนุนจากหน่วยงานภาครัฐ/ภาคเอกชน/สถาบันการศึกษา เทคโนโลยีแบบไหน องค์ความรู้ด้านใด อุปกรณ์เครื่องมือต่างๆ

-ส่งเสริมกลุ่มเกษตรกรที่สามารถนำงานวิจัยภาครัฐไปใช้ประโยชน์ได้จริง ทั้งด้านองค์ความรู้และงบประมาณ

-สนับสนุนการปรับปรุงอาคารสถานที่ให้ได้รับการรับรองมาตรฐานการผลิต

ช่องทางการจำหน่าย

-ตลาด การจำหน่ายสินค้าดังกล่าว ตลาดค้าส่ง ส่งล้งเพื่อจำหน่ายต่างประเทศ, ค้าปลีก สู่ผู้บริโภคโดยตรง, ร้านค้าออนไลน์ จำหน่ายผ่านระบบออนไลน์ และไปรษณีย์ไทย, งานแสดงสินค้า ห้างสรรพสินค้า ภาครัฐช่วยสนับสนุนในการจัดทำสื่อประชาสัมพันธ์สินค้า ภาครัฐเพิ่มช่องทางการจำหน่ายให้แก่เกษตรกร กลุ่มเกษตรกร กลุ่มแปลงใหญ่

-อุตสาหกรรม การสร้างมูลค่าเพิ่ม (แปรรูปขั้นสูง เชิงพาณิชย์) การเชื่อมโยงอุตสาหกรรมต่างๆ ได้แก่ อุตสาหกรรมเกษต อุตสาหกรรมอาหาร อุตสาหกรรมพลังงานและวัสดุ อุตสาหกรรมสุขภาพและการแพทย์ อุตสาหกรรมชีวภาพ อุตสาหกรรมพลังงานและเชื้อเพลิง อุตสาหกรรมรีไซเคิล อุตสาหกรรมท่องเที่ยว

ปัจจุบันนำเปลือกทุเรียนมาทำเป็นเครื่องสำอางค์ สารเพิ่มความหนืด (เพกติน) และอาหารได้แก่ น้ำนมทุเรียน เบเกอรี่ไส้ทุเรียน ที่มีการพัฒนาเชื่อมโยงเกษตรกร ผู้ประกอบการ และตลาดเข้าด้วยกันจนสามารถจำหน่ายเป็นสินค้าในตลาด และบางผลิตภัณฑ์กำลังพัฒนารูปแบบ รูปลักษณ์ให้เหมาะสมกับความต้องการของตลาดในยุควิถีใหม่ ความต้องการได้รับการส่งเสริม/สนับสนุน จากหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และสถาบันการศึกษา การรับซื้อวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรเพื่อใช้ในอุตสาหกรรมต่อเนื่อง และต้องการเชื่อมโยงหลายหน่วยงานเพื่อให้เกิดการพึ่งพาเชิงบูรณาการ ได้แก่ สถาบันการศึกษา ผู้ประกอบการ ผู้ผลิต ผู้จำหน่าย จัดสรรงบประมาณเพื่อสร้างศักยภาพให้กลุ่มผู้ประกอบการหน้าใหม่

Click here to view the embedded video.

Click here to view the embedded video.

Click here to view the embedded video.

Click here to view the embedded video.

 

 

Satja Prasongsap

Professional Research Scientist

Horticultural Research Institute(HRI), Department of Agriculture (DOA)

The post ทุเรียน appeared first on ฐานข้อมูลพันธุกรรมพืชสวน.

โดย สัจจะ ประสงค์ทรัพย์
Satja Prasongsap (Research Scientist)
Horticultural Research Institute
E-mail : herbdoa@gmail.com

The post ปาล์ม appeared first on ฐานข้อมูลพันธุกรรมพืชสวน.

มะคาเดเมีย เป็นพืชอุตสาหกรรมที่ตลาดโลกมีความต้องการในปริมาณสูง สามารถปลูกทดแทนป่า มีอายุการให้ผลผลิตยาวนาน เป็นไม้ผลยืนต้นขนาดใหญ่ใบมีสีเขียวตลอดปี ไม่ผลัดใบ (evergreen tree) ผลมีเปลือกแข็งและหนา (nut) มีอายุการให้ผลผลิตยาวนาน เป็นพืชที่มีถิ่นกาเนิดบริเวณป่าน้าฝนชายทะเล (coastal rain forest) ทางตอนใต้ของรัฐควีนสแลนด์ และทางเหนือของรัฐนิวเซาท์เวลส์ ซึ่งอยู่ระหว่างเส้นรุ้งที่ 25 และ 27 องศาใต้ของประเทศออสเตรเลีย ต่อมาได้ปลูกแพร่หลายทั่วโลก รวมทั้งประเทศไทย

สถานการ์การผลิตมะคาเดเมียปี 2560 มีสัดส่วนร้อยละ 1 ของผลไม้เปลือกแข็งทั้งหมด และมีการคาดการณ์แนวโน้มการผลิตตั้งแต่ปี 2558-2563 ของ 10 ประเทศหลักที่มีการผลิตมะคาเดเมียสูงสุดของโลก ประกอบด้วย แอฟริกาใต้ ออสเตรเลีย สหรัฐอเมริกา เคนย่า มาลาวี กัวเตมาลา บราซิล จีน เวียดนามและโมซิมเบิร์ก  ปี 2563 พบว่าประเทศจีนมีพื้นที่ปลูกมะคาเดเมียสูงที่สุดของโลก 65,000 เฮคเตอร์ รวมทั้งมีพื้นที่ปลูกใหม่ต่อปีสูงที่สุด 10,000 เฮคเตอร์ แต่อย่างไรก็ตาม แม้พื้นที่การปลูกของแอฟริกาจะน้อยกว่าจีน แต่คาดว่าจะสามารถให้ผลผลิตมะคาเดเมียทั้งกะลาได้สูงที่สุดของโลก 64,800 เมตริกตัน รองลงมาได้แก่ ออสเตรเลีย 58,000 เมตริก จีน 50,000 เมตริก และ เคนย่า 47,000 เมตริกตัน

พันธุ์มะคาเดเมียจากต่างประเทศที่นำมาใช้ในการทดสอบและบริโภค พบว่ามีอยู่ 3 สปีชีส์หลัก คือ M. integrifolia, M. tetraphylla และ Macadamia hybrid โดยแต่ละสปีชีส์ (Species) สามารถแบ่งออกเป็นพันธุ์ย่อย ๆ ดังนี้

-M. integrifolia มีทั้งหมด 42 พันธุ์ ได้แก่ Keauhou (246), Purvis (294), Ikaika (333), Kau(344), Kakea (508), Keaau (660), Mauka (741, 781, 783, 789), Pahala (788), Dennison (790), Fuji(791), 792, Makai (800), 812, 814, 816, 834, 837, 842, 849, 863, 887, Daddow, Faulkner (778),Reim’s Int 1, Reim’s Int 2, Teddington, UNP-F1, UNP-F4, EMB-1, KRG-1, KRG-2, KRG-3, KRG-4, KRG-15, MRG-20, MRG-25, EMB-2, TTW-2, Hinde (H2)

-M. tetraphylla มีทั้งหมด 10 พันธุ์ ได้แก่ Reim’s Tet 1, Reim’s Tet 2, Reim’s Tet 3, W148,W266, Prabert-2, Burdick, Elimbah, Own choice, Heilscher

-Macadamia hybrid มีทั้ง ห ม ด 2 0 พัน ธุ์ ไ ด้แ ก่ A4, A16, A38, A104, A217, A203, A268, Beaumont ( 695) , Nelmak 1, Nelmak 2, Nelmak 26, Greber Probert-1, KMB-3, EMB-H, KMB-4, MRG-2, MRG-25, MRU-23, MRU-24, MRU-25

มะคาเดเมียพันธุ์ทั่วไป

1.พันธุ์เบอร์ 246 (Keauhou) เป็นพันธุ์เก่าแก่ที่สุดของฮาวายคัดเลือกพันธุ์ได้ในปี ค.ศ. 1935 และตั้งชื่อพันธุ์ในปี ค.ศ. 1948 ทรงต้นรูปร่างกลม (round shape) กิ่งก้านแผ่กว้าง จึงต้องใช้ระยะปลูกกว้างขึ้น ใบมีสีเขียวเข้ม ขนาดผลใหญ่ประมาณ 141 ผลต่อกิโลกรัม ผิวเมล็ดสีน้ำตาลมีจุดประเล็กน้อย เปอร์เซ็นต์เนื้อในสุทธิ (kernel recovery) 33-40 เปอร์เซ็นต์ เปอร์เซ็นต์เกรด 1 (เปอร์เซ็นต์ลอยน้ำ) 85-100 เปอร์เซ็นต์ น้ำหนักเนื้อใน 2.8-3.4 กรัม พันธุ์ 246 มีคุณสมบัติการแปรรูปดี ที่ผ่านมาไม่แนะนำให้ปลูกเพราะลูกของพันธุ์นี้ คือ เบอร์ 800 (Makai) ให้ผลผลิตและคุณภาพสูงกว่า อย่างไรก็ตามส่วนใหญ่ในฮาวายและในออสเตรเลียยังปลูกอยู่ เพื่อใช้เป็นพันธุ์ที่ช่วยในการผสมเกสรและตัวรับการผสมเกสรจากพันธุ์อื่นๆ ได้ดี คุณสมบัติดีเด่น คือลูกที่เพาะจากเมล็ด พันธุ์ 246 ส่วนใหญ่จะมีคุณสมบัติดีกว่าพ่อ-แม่ นอกจากนี้ยังต้านทานโรคแอนแทรกโนส ที่เกิดจากเชื้อรา Colletotrichum spp. ได้สูง

2.พันธุ์เบอร์ 333 (Ikaika)เริ่มต้นคัดเลือกในปี ค.ศ. 1936 และได้รับการตั้งชื่อพันธุ์ในปี ค.ศ. 1952 ทรงพุ่มใหญ่มีการเจริญเติบโตดี ปรับตัวเข้ากับสภาพแวดล้อมได้ดีมาก ใบใหญ่สีเขียวเข้ม ขอบใบมีหนามแหลมจานวนมาก ติดผลดกเป็นพวง ขนาดผลเล็ก ประมาณ 174 ผลต่อกิโลกรัม กะลาค่อนข้างหนาเปอร์เซ็นต์เนื้อในหลังกะเทาะ 31-35 เปอร์เซ็นต์ การติดผลสูง แต่คุณภาพไม่แน่นอน บางปีเปอร์เซ็นต์เกรด 1 เนื้อใน (kernel recovery) ลดลงต่ำกว่า 30 เปอร์เซ็นต์ จึงไม่แนะนำให้ปลูกต่อไปและพันธุ์เบอร์ 333 อ่อนแอต่ออาการที่เรียกว่า Quick decline คือ แห้งตายอย่างรวดเร็ว เมื่ออายุต้นมากขึ้นโดยเฉพาะในรัฐฮาวายรวมทั้งในประเทศไทย

3.พันธุ์เบอร์ 344 (Kau) เริ่มค้นพบตั้งแต่ปี ค.ศ. 1935 แต่ตกสำรวจไม่ได้รับการรับรองให้เป็นพันธุ์แนะนา ในปี ค.ศ. 1948 เหมือนกับพันธุ์อื่น ๆ แต่ได้รับการตั้งชื่อพันธุ์ในปี ค.ศ. 1971 พันธุ์ เบอร์ 344 มีทรงต้นสวยแบบสนฉัตร (erect type) และมีลักษณะเด่น คือทนทานต่อสภาพแวดล้อม แม้จะขาดการดูแลรักษาเป็นเวลานาน ต้นก็ยังมีใบเขียวเข้มอยู่เสมอ จึงถูกนาเข้ามาทดสอบใหม่และเริ่มแสดงคุณสมบัติที่ดีออกมา จึงจัดเป็นพันธุ์หนัก ทนต่อสภาวะอากาศต่าง ๆ ได้ดี มีลักษณะเขียวตลอดปี จึงได้ชื่อว่า Co-operating tree ปลูกกันมากทั้งในฮาวาย และออสเตรเลีย ขนาดผลค่อนข้างใหญ่เท่า ๆ กับ เบอร์ 246 มีจานวน 134 ผลต่อกิโลกรัม เปอร์เซ็นต์เกรด 1 เนื้อใน (kernel recovery ) 36-40 เปอร์เซ็นต์ เปอร์เซ็นต์ลอยน้ำ 95-98 เปอร์เซ็นต์ น้าหนักเนื้อในเฉลี่ย 2.6 กรัมต่อเมล็ด ผลผลิตต่อต้นสูงกว่าเบอร์ 333 และ 508 สามารถปลูกได้ดีในที่ระดับต่าจนถึงระดับสูงเกือบ 700 เมตร ในสภาพอากาศของฮาวาย

4.พันธุ์เบอร์ 800 (Makai) เริ่มคัดเลือกเมื่อปี ค.ศ. 1967 และตั้งชื่อพันธุ์เป็นมาคาอิ หรือ มาไค (Makai) ในปี ค.ศ. 1977 พร้อมกับพันธุ์เบอร์ 741 ซึ่งเป็นภาษาพื้นเมืองแปลว่าใกล้ทะเล คัดเลือกมาจากต้นเพาะเมล็ดของพันธุ์เบอร์ 246 ลักษณะทรงพุ่มและใบคล้ายคลึงกับเบอร์ 246 คือ ทรงพุ่มค่อนข้างกลม ใบเขียว มีหนามที่ขอบใบแหลมคม ขนาดผลใหญ่กว่าพันธุ์อื่น ๆ เนื้อในมีคุณภาพดีเยี่ยม รูปร่างและสีสวย จึงใช้เป็นพันธุ์มาตรฐานในการคัดเลือกพันธุ์ใหม่อื่น ๆ เปอร์เซ็นต์เกรด 1 เนื้อใน (kernel recovery) 38-42 เปอร์เซ็นต์ และเปอร์เซ็นต์ลอยน้ำ (เปอร์เซ็นต์เกรด 1) 97-100 เปอร์เซ็นต์ น้ำหนักเมล็ดเนื้อในเฉลี่ย 2.4–3.2 กรัม

5.พันธุ์เอชทู (H2 หรือ Hinde)เป็นพันธุ์ที่คัดเลือกจากเมืองกิลส์ตัน (Gilston) รัฐควีนสแลนด์ (Queensland) ลักษณะทรงต้นใหญ่เจริญเติบโตได้ดีในสภาพของประเทศไทย ตั้งแต่ระดับต่าจนถึงระดับสูง ใบขนาดใหญ่ สีเขียว ปลายใบกลมมน ไม่มีหนาม ต้นแข็งแรง ติดผลดก ขนาดผลค่อนข้างใหญ่ กะลาหนาเล็กน้อย ผลมีรอยบุ๋มหรือลักยิ้ม (dimple)ที่ขั้วผล จานวนเมล็ดต่อกิโลกรัมประมาณ 142 เมล็ด เปอร์เซ็นต์เกรด 1 เนื้อใน (kernel recovery) ค่อนข้างต่ำ 31-35 เปอร์เซ็นต์ เปอร์เซ็นต์ลอยน้ำ (เปอร์เซ็นต์เกรด 1) 85-100 เปอร์เซ็นต์ น้ำหนักเนื้อในต่อเมล็ดเฉลี่ย 2.3 กรัม แต่เนื้อในรูปร่างออกกลมแบน อายุต้น 10 ปี ผลผลิตประมาณ 18 กิโลกรัมต่อต้น

6.พันธุ์โอซี (Own Choice) คัดเลือกโดยสวนเอกชน โดยนายเอ็น เกรเบอร์ (Mr. N.Greber) เมืองเบียร์วาห์ (Beerwah) รัฐ ควีนสแลนด์ ประเทศออสเตรเลีย ลักษณะทรงต้นเป็นพุ่มขนาดกลาง แตกกิ่งแขนงมาก เป็นพันธุ์เบา ออกดอกง่ายและดก ผลผลิตค่อนข้างสูง ที่ปลูกที่บริเวณกลาสเฮาส์ เมาน์เทน (Glasshouse Mountain) ได้ผลผลิตถึง 26 กิโลกรัมต่อต้น เมื่ออายุ 10 ปี ขนาดผลใหญ่กว่า เอชทู เฉลี่ย 129 ผลต่อกิโลกรัม มีเปอร์เซ็นต์เกรด 1 เนื้อใน 33-37 เปอร์เซ็นต์ เปอร์เซ็นต์ลอยน้า (เปอร์เซ็นต์เกรด 1) 95-100 เปอร์เซ็นต์ น้าหนักเนื้อใน 2.7-3.0 กรัมต่อเมล็ด เนื้อในค่อนข้างใหญ่ สีและคุณภาพดี มีข้อเสีย คือ ผลไม่หล่นลงพื้นเมื่อแก่ (stick tight) ซึ่งต้องใช้แรงงานขึ้นเก็บต้องเสียค่าใช้จ่ายเพิ่มขึ้น และกะลาจะบางและแตกหักง่ายเมื่ออากาศร้อนทาให้งอก ทำให้เนื้อในมีรสขม อีกทั้งทรงพุ่มจะแน่นทึบ ต้องตัดแต่งกิ่งอยู่เสมอ

7. พันธุ์แดดโด (Daddow) เป็นพันธุ์ที่มีคุณภาพและผลผลิตสูงอีกพันธุ์หนึ่งของออสเตรเลีย ซึ่งสูงกว่าพันธุ์ 246 333 และ 660 ของฮาวาย เมื่อปลูกเปรียบเทียบกันในประเทศออสเตรเลีย มีเปอร์เซ็นต์เกรด 1 เนื้อ ในประมาณ 39 เปอร์เซ็นต์

8. พันธุ์เบอร์ 294 (Purvis) เป็นพันธุ์ที่มหาวิทยาลัยฮาวายคัดเลือกตั้งแต่ปี ค.ศ. 1936 แต่มาตั้งชื่อในปี ค.ศ. 1981 เพื่อให้เป็นเกียรติแก่นายวิลเลี่ยม เพอร์วิส ซึ่งเป็นผู้ได้รับการยอมรับว่าเป็นผู้นามะคาเดเมียมาปลูกเป็นคนแรกในรัฐฮาวายที่เพิ่งได้รับตั้งชื่อในปี 2524 เพราะเมื่อปลูกทดสอบตามแหล่งต่าง ๆ มักแสดงอาการขาดธาตุอาหารให้เห็นเสมอ พันธุ์เบอร์ 294 ติดผลดก ขนาดผลใหญ่ เปอร์เซ็นต์เกรด 1 เนื้อในสูง 37-41 เปอร์เซ็นต์

กรมวิชาการเกษตร ได้เริ่มศึกษาและวิจัยตั้งแต่ปี พ.ศ.2496 จนได้พันธุ์ดีแนะนำสำหรับเกษตรกร จำนวน 3 พันธุ์ ได้แก่

1. พันธุ์เชียงใหม่ 400 (HAES 660) เป็นพันธุ์เบา ออกดอกดก ใช้ปลูกร่วมกับพันธุ์อื่นเพื่อช่วยผสมเกสรคือ เชียงใหม่ 400 : พันธุ์อื่น (1:3) เป็นพันธุ์ที่มีทรงต้นตั้งตรง พุ่มเล็ก ออกดอกเร็วหรืออายุเบา อายุเก็บเกี่ยวสั้น เปลือกของผลบาง เปอร์เซ็นต์เกรด 1 เนื้อใน 34-42 % เปอร์เซ็นต์ลอยน้ำ 93-100 % น้ำหนักเนื้อใน 1.5-2.7 กรัม จำนวนเมล็ด 175-190 เมล็ด/กก ข้อจำกัด คือ ผลผลิตอาจลดลง เมื่อต้นมีอายุมากขึ้น เหมาะสำหรับปลูกในพื้นที่อากาศเย็นในที่สูงระดับ 400 เมตรเหนือระดับน้ำทะเลขึ้นไป ไม่ควรปลูกเป็นพันธุ์เดียวในพื้นที่ใหญ่ ๆ เพราะให้ผลผลิตต่ำ

2. พันธุ์เชียงใหม่ 700 (HAES 741) ทรงต้นตั้งตรง ใบมีหนามมาก ผลใหญ่ และกะลาบาง เปอร์เซ็นต์เกรด 1 เนื้อใน 32-39 % เปอร์เซ็นต์ลอยน้ำ 98% เนื้อในหนัก 2.8 กรัม จำนวนผล 135-150 /กก. ปรับตัวได้ดี สามารถปลูกให้ผลผลิตดีในพื้นที่สูงตั้งแต่ระดับ 300 – 1,300 เมตร จากระดับน้ำทะเล ข้อจำกัด คือ ถ้าปลูกในพื้นที่ขาดน้ำและดินมีความชื้นต่ำ ผลจะร่วงง่ายและผลมีขนาดเล็ก และพื้นที่ต่ำกว่า 800 เมตร คุณภาพเนื้อในอาจจะลดลงหรือไม่ดี

3. พันธุ์เชียงใหม่ 1000 (HAES 508) ทรงต้นรูปร่างกลม ขนาดของผลปานกลาง ประมาณ 148-170 ผลต่อ กก. เปอร์เซ็นต์เกรด 1 เนื้อใน34-38 % เปอร์เซ็นต์ลอยน้ำ84-100 % น้ำหนักเนื้อใน 1.7-2.5 กรัม เจริญเติบโตและให้ผลผลิตดีกว่าทุกพันธุ์ในที่สูงกว่าระดับน้ำทะเล 1,000 เมตรขึ้นไป (ชอบอากาศเย็น) และทนแล้ง ข้อจำกัด คือ ไม่ทนร้อน มักเกิดอาการใบไหม้ เมื่อปลูกในพื้นที่ต่ำกว่า 1,000 เมตรลงมา ถ้าพื้นที่ปลูกขาดน้ำและความชื้นต่ำ ผลจะร่วง และผลมักมีขนาดเล็ก และควรปลูกร่วมกับพันธุ์ HAES 660 เพื่อช่วยในการผสมเกสร

การเลือกซื้อพันธุ์มะคาเดเมีย
1.เป็นยอดพันธุ์ดีที่ได้จากแปลงผลิตพันธุ์ดี ตรงตามพันธุ์ และมีการจัดการแปลงตามมาตรฐาน GAP
2.เป็นยอดพันธุ์ที่สมบูรณ์ไม่แก่ไม่อ่อนเกินไป มีความยาวไม่ต่ำกว่า 50 เซนติเมตร โดยวัดจากยอด
3.ต้นตอได้จากเมล็ดพันธุ์พื้นเมือง/พันธุ์เฉพาะที่ต้องการ ที่มีความสมบูรณ์ ปราศจากโรคแมลงมีขนาดใกล้เคียงกับยอดพันธุ์ดี
4. ก่อนตัดกิ่งพันธุ์มาเพาะชำ ต้องให้รอยแผลประสานสนิท และรากมีการพัฒนาสมบูรณ์
5.ต้นพันธุ์ที่ได้จากการทาบกิ่ง ต้องชำในถุงเพาะชำตามมาตรฐานที่กำหนดขนาด 4×9 นิ้ว
6.ใช้วัสดุเพาะชำที่เหมาะสม โดยมีส่วนผสมของดิน : แกลบดิบ/ขุยมะพร้าว : ปุ๋ยคอก/ปุ๋ยหมัก ในอัตราส่วนโดยประมาณ 1 : 2 : 1 หรือใช้วัสดุที่หาได้ง่ายในพื้นที่ (ขุยมะพร้าวที่ใช้อัดตุ้มควรจะไม่เกิน 1 ปี)
7.ต้นพันธุ์มีความสูงไม่ต่ำกว่า 50 เซนติเมตร โดยวัดจากโคนต้นในระดับดินถึงปลายยอด
8.ต้นพันธุ์ที่พร้อมจำหน่ายหรือพร้อมปลูกต้องมีสภาพสมบูรณ์แข็งแรง ไม่ปรากฏอาการของการขาดธาตุอาหาร หรือการทำลายของโรคและแมลง
10.ต้องชำในภาชนะที่บรรจุไม่ต่ำกว่า 2 เดือน และไม่เกิน 8 เดือน หากพ้นกำหนดต้องมีการเปลี่ยนภาชนะบรรจุให้มีขนาดใหญ่ขึ้นตามความเหมาะสม
11.ต้องมีป้ายตามมาตรฐานที่กำหนด ติดกับต้นพันธุ์และสามารถตรวจสอบได้

การขยายพันธุ์ - ทาบกิ่ง ติดตา เสียบยอด โดยใช้ต้นตอจากการเพาะเมล็ด Macadamia tetraphylla คือ ชนิดเมล็ด ผิวขรุขระ (rough shell type) ซึ่งมีการเจริญเติบโตเร็ว แข็งแรง และต้นตอสามารถใช้ทาบได้เร็วกว่าต้นตอ M. integrifolia

การปลูกและดูแลรักษา

ระยะปลูก 8 x 10 เมตร และปลูกพืชแซมระหว่างแถวช่วง 10 ปีแรก ขนาดหลุม 75 x 75 x 75 เซนติเมตร หรือ 1 x 1 x 1 เมตร ขึ้นกับความอุดมสมบูรณ์ของดิน รองก้นหลุมด้วยหินฟอสเฟตหลุมละ 1 – 2 กก. ร่วมกับปุ๋ยคอก ปุ๋ยอินทรีย์ หรือปุ๋ยหมัก

การใส่ปุ๋ย ปีที่ 1,2,3 และ 4 ใส่ปุ๋ย 15-15-15 ต้นละ 400,800,1200และ 1800 กรัม และผสมยูเรีย 45,90,135 และ 180 กรัม ตามลำดับ ปีที่ 5 เป็นต้นไป ใช้ปุ๋ยสูตร 12-12-17-2 หรือ 13-13-21 อัตราต้นละ 2.5 กก. และเพิ่มขึ้นปีละ 500-600 กรัมและผสมยูเรียเพิ่ม 10 % และโปแตสเซียม 15 %ของปุ๋ยสูตรทุกปี แบ่งใส่ปีละ 4 ครั้ง คือช่วง 3 เดือนก่อนออกดอก (ต.ค – พ.ย) ระยะติดผลขนาดเล็ก ระยะต้นฝนและปลายฝน

การให้น้ำ ควรให้น้ำอย่างน้อยสัปดาห์ละครั้ง ระยะติดผล และผลกำลังพัฒนาไม่ควรขาดน้ำ

การตัดแต่งกิ่ง การตัดแต่งกิ่งทำระยะแรกที่เริ่มปลูกคือ 6 – 12 เดือนแรก เพื่อบังคับให้มีกิ่งหรือต้นประธานเพียง 1 กิ่ง เมื่อกิ่งประธานสูงเกิน 80 – 100 ซม. และยังไม่แตกกิ่งข้างต้องเด็ดยอดกิ่งประธานออก เพื่อให้กิ่งข้างแตกอย่างน้อย 2 – 3 กิ่ง และเลือกกิ่งตั้งตรงเพื่อใช้เป็นกิ่งประธานต่อไป หลังติดผลจะตัดเฉพาะกิ่งที่เป็นโรคและแน่นเกินไป

การเก็บเกี่ยว บนที่สูงออกดอกช่วง พ.ย.-ธ.ค. และก.ค.-ส.ค. อายุตั้งแต่ดอกบานถึงแก่ประมาณ 6 – 9 เดือน ขึ้นกับสถานที่ปลูก พื้นที่ที่สูงยิ่งเก็บเกี่ยวได้ช้า มะคาเดเมียเมื่อแก่ จะร่วงลงพื้น หลังเก็บผลต้องรีบกะเทาะเปลือกเขียวข้างนอกออก เพราะถ้าผลกองรวมซ้อนกันมาก ๆ จะเกิดความร้อนทำให้เนื้อในคุณภาพไม่ดี การเก็บเมล็ดหลังกะเทาะเปลือกนอกควรผึ่งในที่ที่มีลมพัดผ่านสะดวกหรือวางบนตะแกรงเป็นชั้น ๆ เพื่อลดความชื้นก่อนเข้าตู้อบเพื่อกะเทาะเปลือกแข็ง

ผลผลิต หลังปลูก 4 – 5 ปี เริ่มให้ผลผลิตปีแรก 1 – 3 กก./ต้น และเพิ่มขึ้นทุกปี อายุ 10 ปีขึ้นไป ให้ผลผลิต 20 – 30 กก./ต้น อายุ 20 ปีขึ้นไป 40 – 60 กก./ต้น สามารถมีอายุไม่น้อยกว่า 50 ปี ขึ้นอยู่กับการดูแลรักษา

การขายผลผลิต สามารถขายในรูปเมล็ดทั้งกะลา ความชื้นประมาณ 10 – 15 % หรือกะเทาะกะลาออกและขายเนื้อในดิบ ความชื้นประมาณ 1.5 3 % ราคาจำหน่ายผลผลิตมะคาเดเมีย ตั้งแต่ ปี 2557 พบว่ามะคาเดเมียมีราคาต่อกิโลกรัมละ 278.22 บาท ในปี 2558-2559 กลับลดลง และเพิ่มสูงขึ้นในปี 2560-61 ราคา 246.12 บาทต่อกิโลกรัม

โรคและแมลงศัตรูพืช

โรคที่สำคัญ

โรคโคนเน่าหรือเปลือกผุเป็นโรคที่เกิดจากเชื้อรา พบได้ทั้งระยะต้นกล้าและระยะต้นโต ถ้าเป็นโรคระยะต้นกล้า ใบจะแสดงอาการสีเหลืองซีด เหี่ยวคล้ายอาการขาดน้ำ บริเวณโคนต้นกล้าเป็นแผลเน่าดำ ถ้าเป็นโรคระยะต้นโต ทำให้เปลือกของต้นแตก เน่าและผุ
การป้องกันกำจัด : ตัดแต่งกิ่งให้โปร่ง ในแปลงที่พบโรค หลังจากใช้เครื่องมือทาง การเกษตรกับพืชแต่ละต้น ต้องทำความสะอาดเครื่องมือทุกครั้ง ก่อนที่จะนำไปใช้กับต้นอื่น ทำทางระบายน้ำ ป้องกันน้ำท่วมขังบริเวณโคนต้น ถ้าพบโรคในระยะต้นกล้า ควรรีบนำไปเผาทำลายนอกแปลงปลูกทันที และราดดินบริเวณที่เป็นโรคด้วยสารอีไตรไดอะโซล 24% อีซี อัตรา 50-100 มิลลิลิตรต่อน้ำ 20 ลิตร เมื่อเริ่มพบอาการของโรค ให้ถากเปลือกและเนื้อไม้บริเวณที่เกิดแผลเปื่อยออก ทำความสะอาดแผลด้วยน้ำสะอาด แล้วทาบริเวณแผลด้วยสาร เมทาแลกซิล+แมนโคเซบ 72% ดับเบิ้ลยูพี หรือสารฟอสอีทิล-อะลูมิเนียม 80% ดับเบิ้ลยูพี อัตรา 100 กรัมต่อน้ำ 1 ลิตร

แมลงศัตรูและการป้องกันกำจัด

1.เพลี้ยอ่อนดำส้ม (black citrus aphid : Toxoptera aurantii (Boyer de Fonscolombe) เพลี้ยอ่อนทั้งตัวอ่อนและตัวเต็มวัย อาศัยดูดกินน้ำเลี้ยงบนยอดอ่อน กิ่งอ่อน ดอกตูม พบในระยะแตกยอดอ่อน และระยะดอก มักอยู่รวมกันเป็นกลุ่ม
การป้องกันกำจัด : ตัดแต่งกิ่งให้โปร่ง ลดความทึบของทรงพุ่ม เพื่อลดการสะสมของแมลง ทำความสะอาดแปลงและหมั่นตรวจดูตามยอดอ่อน ใบอ่อน อยู่เสมอ เมื่อพบการเข้าทำลาย ให้ตัดบริเวณที่ถูกทำลายออกไปเผาทำลายนอกแปลง

2.เพลี้ยไฟ พบ 4 ชนิด คือ เพลี้ยไฟหลากสี (color thrips : Thrips coloratus Schmutz) เพลี้ยไฟพริก (chili thrips : Scirtothrips dorsalis Hood) เพลี้ยไฟมะละกอ (papaya thrips : Thrips parvispinus Karny) และเพลี้ยไฟดอกถั่ว (flower bean thrips : Megalurothrips usitatus Bagnall) เพลี้ยไฟทั้งตัวอ่อนและตัวเต็มวัยดูดกินน้าเลี้ยงบริเวณยอดอ่อน ดอก และผล โดยเฉพาะในระยะเริ่มติดผล
การป้องกันกำจัด : ตัดแต่งกิ่งให้โปร่ง ลดความทึบของทรงพุ่ม เพื่อลดการสะสมของแมลง ทำความสะอาดแปลงและหมั่นตรวจดูตามยอดอ่อน ใบอ่อน กิ่ง ก้าน ใบ ผล อยู่เสมอ

3.เพลี้ยแป้งแปซิฟิค (Pacific mealybug : Planococcus minor (Maskell)) เพลี้ยแป้งทั้งตัวอ่อนและตัวเต็มวัยดูดกินน้ำเลี้ยงบนยอดอ่อน ขั้วผล โดยอาศัยอยู่เป็นกลุ่มๆ
การป้องกันกำจัด : ตัดแต่งกิ่งให้โปร่ง ลดความทึบของทรงพุ่ม เพื่อลดการสะสมของแมลง ทำความสะอาดแปลงและหมั่นตรวจดูตามยอดอ่อน ใบอ่อน กิ่ง ก้าน ใบ อยู่เสมอ เมื่อพบการเข้าทำลาย ให้ตัดบริเวณที่ถูกทำลายออกไปเผาทำลายนอกแปลง พ่นไวท์ออย 67%EC อัตรา 100 มิลลิลิตรต่อน้ำ 20 ลิตร หรือ พ่นสารฆ่าแมลง ได้แก่ ไดโนทีฟูแรน 10%WP อัตรา 20 กิโลกรัมต่อน้ำ 20 ลิตร ไทอะมีโทแซม 25%WG อัตรา 3 กิโลกรัมต่อน้ำ 20 ลิตร และอิมิดาโคลพริด 70% WG อัตรา 4 กิโลกรัมต่อน้ำ 20 ลิตร

4.เพลี้ยหอยเกล็ด (lesser snow scale : Pinnaspis buxi (Bouché)) เพลี้ยหอยเกล็ดดูดกินน้ำเลี้ยงบริเวณยอด กิ่ง และลาต้น
การป้องกันกำจัด : ตัดแต่งกิ่งให้โปร่ง ลดความทึบของทรงพุ่ม เพื่อลดการสะสมของแมลง ทeความสะอาดแปลงและหมั่นตรวจดูตามยอดอ่อน ใบอ่อน กิ่ง ก้าน ใบ อยู่เสมอ เมื่อพบการเข้าทำลาย ให้ตัดบริเวณที่ถูกทำลายออกไปเผาทำลายนอกแปลง พ่นไวท์ออย 67%EC อัตรา 100 มิลลิลิตรต่อน้ำ 20 ลิตร

5.หนอนเจาะผล พบ 2 ชนิด คือ หนอนเจาะผลเงาะ (rambutan fruit borer : Deudoric epijarbas (Moore) และ หนอนเจาะผล (yellow peach moth : Conogethes punctiferalis (Guenée)) ตัวหนอนเจาะเข้าไปกัดกินอยู่ภายในผล โดยพบเพียงเล็กน้อยเท่านั้น

การป้องกันกำจัด : ตัดแต่งกิ่งให้โปร่ง ลดความทึบของทรงพุ่ม เพื่อลดการสะสมของแมลง เก็บผลที่ร่วงหล่นไปฝังหรือเผาไฟ เพื่อป้องกันการระบาดในฤดูต่อไป

สัตว์ศัตรูมะคาเดเมียและการป้องกันกำจัด
-กลุ่มกระรอก (Squirrel family; Sciuridae) ได้แก่ กระรอกดินข้างลาย (Menetes berdmori), กระรอกหลากสี (Variable Squirrel, Collosciurus finlaysoni) และ กระเล็น (Himalayan striped squirrel, Tamiops macclelend)
-กลุ่มหนู (Rat and mice family; Muridae) ได้แก่ หนูฟานเหลือง (Maxomys surifer), หนูป่าอินโดจีน (Indochinese forest rat, Rattus andamanensis) หนูขนเสี้ยน (spiny rats, Niviventer sp.) หนูท้องขาวบ้าน (Rattus rattus) และ หนูหริ่งป่าเล็กขนเสี้ยน (Mus pahari)
-กลุ่มอ้น (Mole rat family; Rhizomyidae) ได้แก่ อ้นใหญ่ (Rhizomys sumatrensis) ลักษณะการทำลาย จะเริ่มทาลายผลมะคาเดเมีย เมื่อผลแก่ใกล้เก็บเกี่ยว และยังนาเอาผลไปกินในรัง หรือที่อื่น ๆ ทำให้ผลผลิตเสียหาย ผลผลิต และคุณภาพลดลง

การป้องกันกำจัด ในกรณีกระรอก วางกรงดักที่มีกล้วยหรือขนุนเป็นเหยื่อล่อ มัดติดกับกิ่งไม้ในทรงพุ่ม บนต้น และในกรณีหนู วางกรงดักที่มีข้าวโพดเป็นเหยื่อล่อโดยวางที่โคนต้น หรือใช้สารกาจัดหนูประเภทออกฤทธิ์ช้า ได้แก่ โบรดิฟาคูม (คลีแร็ก 0.005 เปอร์เซ็นต์) หรือ โฟลคูมาเฟน (สะตอม 0.005 เปอร์เซ็นต์) ชนิดก้อนขี้ผึ้ง หนักก้อนละ 5 กรัม โดยวางใส่ท่อพีวีซีเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 9 เซนติเมตร ยาวประมาณ 50เซนติเมตร ท่อละ 3 ก้อนที่โคนต้นมะคาเดเมีย ทุก ๆ 3 ต้น ต่อ 1 ท่อ โดยวางตั้งแต่มะคาเดเมียเริ่มออกดอก จนกระทั่งเก็บเกี่ยว ทาการตรวจและเติมสารกาจัดหนูทุก ๆ 10 วัน ถ้าจุดใดหนูกินสารกาจัดไปเท่าใดให้เติมสารกำจัดหนูแทนที่จานวนที่หนูกินไป

ข้อควรคำนึงในการปลูกมะคาเดเมีย

1.พื้นที่ที่มีการระบายน้ำดี หน้าดินลึก
2.ปริมาณน้ำฝนเฉลี่ยไม่ต่ำกว่า 1,000 มม./ต่อปี
3.อุณหภูมิ 10 – 32 C
- ฤดูหนาว มีอุณหภูมิ 18 C ต้นมะคาเดเมียต้องได้รับอุณหภูมิต่ำ เป็นระยะเวลาประมาณ 1 เดือน เพื่อกระตุ้นการออกดอก
- ฤดูร้อน อุณหภูมิไม่ควรเกิน 32 C เพราะจะทำให้กะลาแข็งตัวเร็ว เนื้อในเล็กและพืชชะงักการเจริญเติบโต
4..ความชื้นบรรยากาศ ช่วงออกดอกและเริ่มติดผล ควรได้รับความชื้นสัมพัทธ์ มากกว่า 75 %
5.แสงแดด ควรได้รับแสงแดดวันละ 10 – 12 ชม. เพื่อปรุงอาหารได้เต็มที่ ทำให้เนื้อในมีคุณภาพดีขึ้น

เทคนิคการดูแลมะคาเดเมีย

1. จำนวนพันธุ์ปลูกใน 1 พื้นที่ ควรปลูกหลายพันธุ์ในพื้นที่เดียวกัน เพื่อช่วยการผสมเกสรและเพิ่มเปอร์เซ็นการติดผล
2. ควรมีไม้บังลมเพราะมีระบบรากตื้นทำให้โค่นล้มง่าย
3. การให้น้ำ ควรเป็นพื้นที่ที่สามารถให้น้ำได้ในช่วงฤดูแล้ง หากขาดน้ำจะทำให้ผลร่วงและมีขนาดเล็ก
4. ความคุ้มทุน ผลผลิตจะคุ้มทุนประมาณปีที่ 12 – 14 ขึ้นกับการดูแลรักษาและควรปลูกพืชแซมช่วง 10 ปีแรก
5. พื้นที่ปลูกที่เหมาะสมควรเป็นพื้นที่ที่มีความสูง 700 เมตรขึ้นไป จากระดับน้ำทะเล ถ้าเป็นพื้นที่ต่ำกว่า 700 เมตร คือ 400 – 600 เมตร ควรอยู่ในเขตเส้นรุ้งที่ 19.8 องศาเหนือขึ้นไป ได้แก่พื้นที่ทางภาคเหนือตอนบน

แหล่งผลิตพันธุ์

ศูนย์วิจัยเกษตรหลวงเชียงใหม่ ศูนย์พัฒนาเกษตรที่สูงเชียงราย (วาวี) ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตรตาก (ดอยมูเซอ) ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตรเพชรบูรณ์ (เขาค้อ)

โดย สัจจะ ประสงค์ทรัพย์
Satja Prasongsap (Research Scientist)
Horticultural Research Institute
E-mail : herbdoa@gmail.com

The post มะคาเดเมีย appeared first on ฐานข้อมูลพันธุกรรมพืชสวน.

มะพร้าว

มะพร้าว เป็นพืชในตระกูลปาล์ม แบ่งตามวัตถุประสงค์การใช้ประโยชน์ ดังนี้ 1. มะพร้าวอุตสาหกรรม (มะพร้าวแกง หรือ พันธุ์ที่ปลูกเพื่อเก็บเกี่ยวผลแก่)  2. มะพร้าวเพื่อบริโภคผลสด (มะพร้าวน้ำหอม มะพร้าวน้ำหวาน) และ 3. มะพร้าวผลิตน้ำตาล

ด้านการผลิต

ปี 2565 มีพื้นที่ให้ผลผลิตรวมประมาณ 837,189 ไร่ 692 ล้านผล อัตราการให้ 827 ผลต่อไร่ มีการปลูกเพิ่มในพื้นที่ว่างเปล่า
ปี 2563 มีพื้นที่ปลูกรวมประมาณ 1,103,025 ไร่ จำนวนครัวเรือนเกษตรกร 247,628 ราย ผลผลิตรวมประมาณ 1,050,200 ตัน โดยพื้นที่ปลูกมะพร้าวเพื่ออุตสาหกรรมหลัก 629,528 ไร่ ของอยู่ในภาคใต้ ได้แก่ จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ชุมพร สุราษฎร์ธานี นครศรีธรรมราช และปัตตานี ตามลำดับ และพื้นที่ปลูกหลักของมะพร้าวผลอ่อน ได้แก่ จังหวัดราชบุรี สมุทรสาคร สงขลา สมุทรสงคราม และนครปฐม ตามลำดับ อย่างไรก็ตามผลผลิตมะพร้าวในประเทศยังไม่เพียงพอต่อการแปรรูปและยังมีการนำเข้าอย่างต่อเนื่อง โดยปี 2562

ปี 2565 มะพร้าวมีแหล่งผลิต GAP พืชที่ได้รับการรับรองทั้งหมด 287,053 แปลง 224,490 ราย 1,837,162.25 ไร่ โดย
1.มะพร้าวแกง/กะทิ จำนวน 2,181 แปลง จำนวนราย 2,096 ราย พื้นที่ 19,101.53 ไร่
2.มะพร้าวอ่อน (น้ าหวาน) จำนวน 49 แปลง จำนวนราย  48 ราย พื้นที่ 252.21 ไร่
3.มะพร้าวอ่อน (น้ าหอม) จำนวน 835  แปลง จำนวนราย 752  ราย พื้นที่ 14,207.54 ไร่

การรับรอง GAP Monkey Free Plus เกษตรกรดังกล่าวเป็น 2 กลุ่ม
1 เกษตรกรที่ได้รับการรับรอง GAP พืชอาหารอยู่แล้ว กรมวิชาการเกษตรจะท าการเข้าไปตรวจติดตาม Surveillance ด้วยการตรวจรายการ Monkey Free Plus เพื่อให้การรับรองแปลง GAP โดยปราศจากการใช้แรงงานลิง
2 เกษตรกรรายใหม่ที่ยังไม่เคยได้รับการรับรอง GAP เป็นหน้าที่ของสมาคมฯ/เอกชน/ผู้ประกอบการ ที่จะต้อง อบรมให้ความรู้เกษตรกรในกลุ่มของตนเองให้มีความรู้ด้านมาตรฐาน GAP พืชอาหารและ Monkey Free Plus เพื่อ เตรียมความพร้อมของเกษตรกร เมื่อเกษตรกรมีความพร้อมที่จะรับการตรวจฯ ให้ส่งใบสมัครให้เจ้าหน้าที่กรมวิชาการ เกษตรในพื้นที่ เพื่อเข้าตรวจให้การรับรอง

นำเข้ามะพร้าวผลแก่ 170,619.81 ตัน มูลค่า 1.4 ล้านบาท การส่งออกผลิตภัณฑ์ ผลิตภัณฑ์หลัก ได้แก่ กะทิสำเร็จรูป และมะพร้าวอ่อน โดยในปี 2562 มีการส่งออกผลิตภัณฑ์กะทิสำเร็จรูป ปี 2562 ส่งออกได้ 263,121 ตัน (12,766 ล้านบาท) ส่วนมะพร้าวอ่อน ส่งออกได้ 71,483 ตัน (1,760ล้านบาท) ทั้งนี้ยังไม่รวมการส่งออกผลิตภัณฑ์จากมะพร้าวอ่อน เช่น น้ำมะพร้าวในบรรจุภัณฑ์ ซึ่งมีข้อมูลว่ามีการนำเข้าน้ำมะพร้าวจากประเทศไทยเพิ่มขึ้น จากปี 2558 สหรัฐนำเข้าเพียง 10.2 ตัน และเพิ่มประมาณ 10 เท่า (111 ตัน) ในปี 2562

สถานการณ์โลกปี 2557 มีการผลิตมะพร้าวทั่วโลก 60,809,810 ตัน ประเทศที่ผลิตมากที่สุดคือ ประเทศอินโดนีเซีย มีพื้นที่ปลูก 3,025,000 เฮกตาร์ ผลผลิต 18,300,000 ตัน คิดเป็นร้อยละ 30.09 ของทั้งหมด รองลงมาคือ ฟิลิปปินส์ อินเดีย และบราซิล ซึ่งมีผลผลิต 14,696,298 11,078,873 และ 2,919,110 ตัน ตามลำดับ ในขณะที่ประเทศไทยสามารถผลิตได้ 1,000,320 ตัน มีพื้นที่ปลูก 207,126 เฮกตาร์ คิดเป็นร้อยละ 1.64 ของผลผลิตทั้งโลก

ประเทศไทยมีการส่งออกผลิตภัณฑ์มะพร้าวไปยังประเทศต่าง ๆ ทั่วโลก ในปี 2562 มีการส่งออกผลิตภัณฑ์กะทิสำเร็จรูปมากที่สุด โดยมีมูลค่าการส่งออกสูงถึง 12,766 ล้านบาท (ตารางที่ 1) ประเทศคู่ค้าที่สำคัญ ได้แก่ สหรัฐอเมริกา สหราชอาณาจักร ออสเตรเลีย แคนาดา เนเธอร์แลนด์ และ เยอรมนี ผลิตภัณฑ์มะพร้าวอื่น ๆ ที่มีมูลค่าการส่งออกรองลงมา ได้แก เนื้อมะพร้าวแห้ง และ  ถ่านกัมมันต์ ซึ่งมีมูลค่าการส่งออก 1,874, และ 665 ล้านบาท ตามลำดับ ส่วนมะพร้าวอ่อน มูลค่าการส่งออกมากถึง 1,760 ล้านบาท

สถานการณ์ในประเทศ ปี 2554 – 2559 พื้นที่ให้ผลผลิตมะพร้าวอยู่ระหว่าง1,178,412 – 1,349,959 ไร่ผลผลิตอยู่ระหว่าง 744,756 – 1,056,658 ตันในปี 2559 พื้นที่ให้ผลผลิตรวมทั้งประเทศ1,178,412 ไร่ผลผลิตรวมทั้งประเทศ 744,756 ตันเมื่อเทียบกับปี2558พื้นที่ให้ผลผลิตเพิ่มขึ้นร้อยละ12.52 และผลผลิตลดลงร้อยละ 1.13 จังหวัดที่ปลูกมาก ประจวบคีรีขันธ์ ชุมพร สุราษฎร์ธานี นครศรีธรรมราช และปัตตานี รวมกันประมาณ 76% ของพื้นที่ปลูกมะพร้าวรวมทั้งประเทศไทย

การผลิตมะพร้าวแกง เนื่องจากสภาวะอากาศที่เปลี่ยนแปลงทำให้ผลผลิตลดลงและบางส่วนไม่ได้คุณภาพรวมไปถึงการระบาดของแมลงศัตรูที่สำคัญไม่ว่าจะเป็นหนอนหัวดำและแมลงดำหนามมะพร้าวส่งผลให้ผลิตลดลงแต่ปี 2561 ผลผลิตมะพร้าวมีประมาณ 856,920 ตัน เพิ่มขึ้นจากปี 2560 ที่มีจำนวน 761,914 ตัน เนื่องจากแหล่งปลูกมะพร้าวที่สำคัญ คือ จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ เริ่มฟื้นตัวจากการระบาดของศัตรูพืชแมลงดำหนามและหนอนหัวดำ ตามที่กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ สนับสนุนให้เกษตรกรใช้ศัตรูธรรมชาติตัวเบียนบราคอนในพื้นที่ระบาด ขณะที่เขตภาคใต้มีปริมาณน้ำฝนเพียงพอ (มากกว่าปีละ 2,000 มม.) ผลผลิตมะพร้าวจึงเพิ่มขึ้น ทั้งนี้ ผลผลิตต่อไร่ ปี 2561 อยู่ที่ 1,131 กิโลกรัม ซึ่งเพิ่มขึ้นจากปี 2560 ที่ให้ผลผลิต 1,007 กิโลกรัมต่อไร่

การผลิตมะพร้าวน้ำหอม พื้นที่ปลูกมะพร้าวน้ำหอม อยู่ในจังหวัด ราชบุรี เป็นหลัก แต่ด้วยมะพร้าวน้ำหอม เป็นไม้ผลที่ไม่ต้องดูแล ใช้สารเคมีในการผลิตน้อยกว่าพืชผักและไม้ผลเศรษฐกิจอื่น ประกอบกับตลาดยังมีความต้องการ ทำให้เกษตรกรนิยมปลูกมากขึ้น ในช่วง 3 ปีที่ผ่านมามีการขยายพื้นที่ปลูกไปยังภาคอีสานและภาคใต้ อย่างน้อยมีผู้ปลูกมะพร้าวน้ำหอมเพิ่มขึ้น 20,000 ต้น/ปี ผลผลิตมะพร้าวอ่อนในรอบปี มักจะขาดแคลนในช่วง เม.ย.– ก.ค. ของทุกปี เนื่องจากผสมไม่ติดดอกตัวเมียร่วงในช่วง 6 เดือนก่อนหน้านั้น ต.ค./พ.ย.-ม.ค./ก.พ. ประมาณ 5 จั่นที่ผลผลิตไม่ติดหรือติดน้อยมาก/ไม่พัฒนาไปเป็นผล ทำให้ราคามะพร้าวอ่อนในช่วงนั้นสูงกว่าปกติ ปัญหาที่พบคือ ไร ทำลายผิวมะพร้าว และ ด้วงแรดระบาด ผู้ประกอบการและเกษตรกรยังไม่สามารถกำจัดหมดไป อีกทั้งผลร่วง และ ผลแตก ยังเป็นปัญหา ทำให้ผลผลิตไม่สม่ำเสมอตลอดปี และหากขาดน้ำยังทำให้เกิดผลลีบผลทุยอีกด้วย ต้นทุนการผลิตมะพร้าวน้ำหอม 42,626 บาทต่อไร่ ผลผลิต 3,331 กิโลกรัมต่อปี ผลตอบแทน 128,797 บาทต่อไร่ต่อปี

ชื่ออื่นๆ : มะป้าว คอส่า โพล คุง พร้าว ย่อ หมากอุ๋น หมากอูน

ชื่อวงศ์ : PALMAE

ชื่อสามัญ : Coconut

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Cocos nucifere Linn.

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ : ไม้ยืนต้น ลำต้นกลมยาวมักจะตั้งตรงมีรอยเป็นปล้องถี่ๆ ตลอดต้น ใบประกอบ ใบย่อยเรียวยาว ดอกเล็กๆสีขาวนวล ออกเป็นช่อ เรียกว่าชันมะพร้าว ผลกลมโตมีเปลือกเป็นเส้นใยหนา เมล็ดกลมมีเปลือกแข็ง เรียบกว่า กะลา เนื้อในขาวเป็นมัน ผลออกเป็นพวง เรียกว่าทะลาย มีหลายพันธุ์ เช่น มะพร้าวน้ำหอม มะมะพร้าวไฟ มะพร้าวนาฬิเก

พันธุ์มะพร้าวกรมวิชาการเกษตร

1. มะพร้าวลูกผสมสามทางพันธุ์ชุมพร 1 เกิดจากแม่พันธุ์เรนเนลล์ต้นสูง*เวสท์อัฟริกันต้นสูง ผสมกับพ่อไทยต้นสูง ดำเนินการปี 2519-2531 ได้เมื่อปี พ.ศ. 2532 และทดสอบสายพันธุ์ปี 2533 และได้เป็นพันธุ์รับรอง ปี 2562 ให้ผผลิตเฉลี่ย 102 ผตต่อต้นต่อปี ผลน้ำหนักเฉลี่ยว 1.8 กิโลกรัม ให้เนื่อ 337 กรัมต่อผล

2. มะพร้าวลูกผสมสามทางพันธุ์ชุมพร 2 เกิดจากแม่พันธุ์มลายูสีเหลืองต้นเตี้ย*เวสท์อัฟริกันต้นสูง ผสมกับพ่อไทยต้นสูง ดำเนินการปี 2518-2531 ได้เมื่อปี พ.ศ. 2532 และทดสอบสายพันธุ์ปี 2533 และได้เป็นพันธุ์รับรอง ปี 2562 ให้ผผลิตเฉลี่ย 108 ผตต่อต้นต่อปี ผลน้ำหนักเฉลี่ยว 1.5 กิโลกรัม ให้เนื่อ 250 กรัมต่อผล

3.สวีลูกผสม 1 (มาว่า) เก็บผลได้เมื่ออายุ 4.5 ปี ผลผลิต 2,392 ผลต่อไร่ต่อปี เนื่อ 572 กิโลกรัมต่อไร่  (22 ต้นต่อไร่)

4.ชุมพรลูกผสม 60 เก็บผลได้เมื่ออายุ 5 ปี ผลผลิต 2,205 ผลต่อไร่ต่อปี เนื่อ 628 กิโลกรัมต่อไร่  (22 ต้นต่อไร่)

5.ลูกผสมชุมพร 2  เก็บผลได้เมื่ออายุ 4.5 ปี ผลผลิต 1,800 ผลต่อไร่ต่อปี เนื่อ 500 กิโลกรัมต่อไร่  (22 ต้นต่อไร่) เมื่อปลูก 10 ปีขึ้นไป

6.มะพร้าวกะทิลูกผสมชุมพร 84-1  เก็บผลได้เมื่ออายุ 3.5 ปี ผลผลิต 3,378 ผลต่อไร่ต่อปี   (25 ต้นต่อไร่)  เป็นมะพร้าวกะทิ 18%

7.มะพร้าวกะทิลูกผสมชุมพร 84-2  เก็บผลได้เมื่ออายุ 3 ปี ผลผลิต 1,917 ผลต่อไร่ต่อปี   (25 ต้นต่อไร่)  เป็นมะพร้าวกะทิ 25%

8.มะพร้าวน้ำหอม น้ำหนักผล 1.5 กิโลกรัม น้ำ 330 มิลิลิตรต่อผล เนื้อ 100 กรัม

การขยายพันธุ์ : โดยการเพาะผล (หน่อ) มะพร้าวที่ใช้สำหรับเพาะต้นกล้า การปาดเปลือกใกล้หัวจุกขนาดเท่าฝ่ามือ จะช่วยให้ต้นกล้างอกได้ง่ายและรวดเร็วขึ้น

การเพาะกล้ามะพร้าวให้เตรียมวัสดุปลูกโดยใช้ทรายหยาบ : ขุยมะพร้าว อัตรา 1 : 1 ผสมปุ๋ยแคลเซียมไนเตรท  5 กรัม/กิโลกรัม จะใช้ระยะเวลาในการเพาะชำ 210-300 วัน แล้วจึงย้ายลงแปลงปลูก

มาตรฐานต้นพันธุ์มะพร้าว

1.เป็นหน่อพันธุ์ที่ได้จากแปลงผลิตพันธุ์ดี ตรงตามพันธุ์ และมีการจัดการแปลงตามมาตรฐาน GAP
2.เป็นหน่อพันธุ์ที่ได้จากการเพาะผลพันธุ์ ดังนี้
-  ผลพันธุ์ไทย มีขนาดเส้นรอบวงของผลพันธุ์ไม่น้อยกว่า 60 เซนติเมตร
-  ผลพันธุ์ลูกผสม มีขนาดเส้นรอบวงของผลพันธุ์ไม่น้อยกว่า 40 เซนติเมตร
เป็นหน่อพันธุ์ที่เพาะจากการปาดหัวผลพันธุ์เท่านั้น
3.อายุของหน่อพันธุ์ มีอายุ 4-8 เดือน หรือมีใบ 5-8 ใบ มีจำนวนใบจริงไม่ต่ำกว่า 4 ใบ
4.ความสูงของหน่อพันธุ์ มีความสูงไม่ต่ำกว่า 50 เซนติเมตร
5.หน่อพันธุ์มีลักษณะอวบ โคนต้นมีเส้นรอบวงไม่น้อยกว่า 10 เซนติเมตร ใบกว้างสีเขียวเข้ม
6.หน่อพันธุ์มีสภาพสมบูรณ์แข็งแรง ไม่ปรากฏอาการของการขาดธาตุอาหารหรือการทำลายของโรคและแมลง ที่เป็นอุปสรรคต่อการเจริญเติบโต
7.ต้องมีป้ายตามมาตรฐานที่กำหนดติดกับหน่อพันธุ์และสามารถตรวจสอบได้

การปลูกและการดูแล : การเตรียมหลุมปลูก ขนาด 50x50x50 เซนติเมตร รองก้นหลุมด้วยปุ๋ยอินทรีย์ปุ๋ยคอก ใช้ระยะปลูก 6×6 เมตร หรือ 8×8 เมตรขนาดของหลุมที่จะปลูกขึ้นอยู่กับลักษณะความสมบูรณ์ของดินและความลึกของระดับน้ำใต้ดิน โดยทั่วไปถ้าดินแข็งหรือดินเหนียวจัดควรขุดหลุมให้โตขึ้น ดินค่อนค้างร่วนแนะนำให้ขุดขนาด 1x1x1 เมตร กว้างxยาวxลึก ประมาณ 30-50 ซม. การขุดหลุมควรทำในช่วงฤดูแล้งหรือขุดไว้ล่วงหน้า 1-2 เดือน ก่อนปลูกเพื่อตากดิน โดยขุดแยกดินบนดินล่างไว้คนละด้านของหลุม หลังจากขุดหลุมแล้วให้ตากดินไว้สัก 7 วัน ในที่ซึ่งมีปลวกชุกชุม ถ้าสามารถหาเศษไม้ ใบไม้ มาใส่ก้นหลุมแล้วจุดไฟเผาก็จะช่วยป้องกันปลวกได้ หรืออาจจะใช้ยากันปลวกโรยก้นหลุมแทนก็ได้ ทั้งนี้ก็เพื่อช่วยเก็บความชื้นไว้ได้นานขึ้นแล้วจึงเอาดินบนใส่ลงไปประมาณครึ่งหลุม และใช้ดินล่างผสมกับปุ๋ยร็อกฟอสเฟตครึ่งกิโลกรัมต่อหลุมใส่ลงให้เต็มทิ้งไว้จนถึงฤดูปลูก ฤดูปลูกที่เหมาะสมสำหรับปลูกมะพร้าว คือต้นฤดูฝนหลังจากที่ฝนตกหนักๆแล้วประมาณ 2 ครั้ง เพื่อให้มะพร้าวมีเวลาที่จะงอกงามสามารถหยั่งรากได้เร็วและลึก ถ้าปลูกปลายฤดูฝนจะกระทบกระเทือนต่อหน่อมะพร้าวเพราะขาดน้ำทำให้ชะงักการเจริญเติบโตหรือเหี่ยวเฉาตายได้ ในการเตรียมหน่อปลูกหน่อมะพร้าวที่ขุดออกมาจากแปลงชำควรจะปลูกให้หมดในวันนั้น แต่ถ้าจำเป็นต้องขุดหน่อพันธุ์ไว้ก็ไม่ควรเกิน 10 วันก่อนปลูก

การดูแล การให้น้ำ หลังจากปลูกมะพร้าวถ้าฝนไม่ตกต้องให้น้ำทันทีในช่วง 2-3 ปีแรกนี้การให้น้ำเป็นสิ่งจำเป็นมาก ต้องหมั่นให้น้ำสม่ำเสมอเพื่อให้มะพร้าวเจริญเติบโตหยั่งรากได้ลึกและตั้งตัวได้เร็วโดยเฉพาะในฤดูแล้งควรรดน้ำอย่างน้อยอาทิตย์ละครั้ง สำหรับมะพร้าวที่ปลูกแบบยกร่องก็ให้ปล่อยน้ำเข้าท้องร่วง เมื่อมะพร้าวตั้งตัวได้ดีและมีขนาดใหญ่ขึ้นจะมีความทนทานต่อความแห้งแล้งได้ดี

การใส่ปุ๋ย มะพร้าวมีความต้องการธาตุอาหารที่สำคัญในการสร้างดอกออกผลและการเจริญทางลำต้นทั้ง 3 ชนิดคือ ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส และโปรแตสเซียม เช่นเดียวกับพืชอื่นๆ นอกจากนั้นยังต้องการธาตุอาหารอื่นๆอีก เช่น แมกนีเซียม แคลเซียม โดยธาตุอาหารแต่ละชนิดมะพร้าวจะต้องการในปริมาณมากน้อยแตกต่างกัน การใส่ปุ๋ยจึงต้องให้ได้ตามสัดส่วนที่ต้องการหากขาดหรือได้รับธาตุอาหารอย่างใดอย่างหนึ่งมากหรือน้อยเกินไปก็จะทำให้มะพร้าวเจริญเติบโตและให้ผลไม่เต็มที่ ควรใส่ปุ๋ยอินทรีย์ อัตรา 10 กิโลกรัมต่อต้นในระยะที่ยังไม่ออกจั่น เมื่อให้ผลเพิ่มเป็น 20-30 กิโลกรัมต่อต้น และใส่ปุ๋ยเคมีสูตร 13-13-21 อัตราต่อต้น เท่ากับ 1 กิโลกรัมของอายุปีต้นมะพร้าวแบ่งใส่ 2 ครั้ง

การใส่เกลือแกง ใส่ตามอายุมะพร้าว ในอัตราต่างๆ กัน โดยแบ่งใส่ 2 ครั้ง/ปี คือต้นฤดูฝน และก่อนสิ้นฤดูฝน เกลือแกง (NaCl) คุณสมบัติของเกลือแกงต่อมะพร้าว มีราคาถูกเมื่อเทียบกับปุ๋ยมะพร้าวชนิดอื่นๆ สะดวกในการนำไปใช้ ช่วยเร่งการเจริญเติบโตและพัฒนาการด้านการเจริญเติบโต เพิ่มความหนาของเนื้อมะพร้าว และเพิ่มน้ำหนักเนื้อมะพร้าวแห้ง เพิ่มจำนวนผลต่อต้น ทำให้มะพร้าวทนทานต่อความแห้งแล้งและต้านทานต่อโรคและแมลง ลดการเข้าทำลายของโรคใบจุดในแปลงเพาะชำ

โรคและแมลงศัตรูที่สำคัญ

แมลงศัตรูที่พบ

1. ด้วงงวงและด้วงแรด กัดกินยอดอ่อนหรือเจาะโคนทางใบที่ 2 และ 3 ทะลุถึงยอดอ่อน ป้องกันกำจัดโดยเผาตอหรือฝังซากท่อนมะพร้าว ทำความสะอาดบริเวณคอและโคนยอดอย่างสม่ำเสมอ หากพบรูเจาะใช้เหล็กแหลมแทงในรูเพื่อป้องกันด้วงแรดไม่ให้วางไข่และราดบริเวณคอมะพร้าวหรือหยอดตามรอยแผลหรือรูเจาะที่เกิดจากด้วงแรดด้วยสารเคมี เช่น คลอร์ไพรีฟอส

2. แมลงดำหนามมะพร้าว ทำลายส่วนใบของมะพร้าว โดยทั้งตัวอ่อนและตัวเต็มวัย อาศัยอยู่ในใบอ่อนที่ยังไม่คลี่ของมะพร้าว และแทะกินผิวใบ ใบมะพร้าวที่ถูกทำลายเมื่อใบคลี่กางออกจะมีสีน้ำตาลอ่อน หากใบมะพร้าวถูกทำลายติดต่อกันเป็นเวลานานจะทำให้ยอดของมะพร้าวมีสีน้ำตาล เมื่อมองไกลๆ จะเห็นเป็นสีขาวโพลน ชาวบ้านเรียก มะพร้าวหัวหงอก

การป้องกันกำจัด
1. วิธีเขตกรรมและวิธีกล ไม่ควรเคลื่อนย้ายต้นพันธุ์มะพร้าวหรือพืชตระกูลปาล์มมาจากแหล่งที่มีการระบาด
2.. การใช้ชีววิธี การใช้แตนเบียนที่เฉพาะเจาะจงกับแมลงดำหนาม เช่น แตนเบียนอะซีโคเดส ฮิสไพนารัม (Asecodes hispinarum) มาเลี้ยงขยายเพิ่มปริมาณ และปล่อยทำลายหนอนแมลงดำหนามมะพร้าว
3. การใช้สารเคมี
3.1 กรณีมะพร้าวสูงกว่า 12 เมตร ให้ฉีดสารเข้าต้น ด้วยสารอีมาเมกตินเบนโซเอต 1.92% EC อัตรา 30 มิลลิลิตรต่อต้น โดยห้ามใช้กับมะพร้าวน้ำหอมและมะพร้าวกะทิ

3.2 กรณีมะพร้าวต้นเล็ก ใช้สารอิมิดาโคลพริด 70% WG อัตรา 1 กรัม หรือ ไทอะมีทอกแซม 25% WG อัตรา 1 กรัม หรือ ไดโนทีฟูแรน 10% ดับเบิ้ลยูพี อัตรา 1 กรัม ละลายน้ำ 1 ลิตรต่อต้น ราดบริเวณยอดและรอบคอมะพร้าว หรือ การใช้สารคาร์แทปไฮโดรคลอไรด์ 4% GR หรือ คลอร์ไพริฟอส 75% WG ใส่ถุงผ้าที่ดัดแปลงคล้ายถุงชา อัตรา 30 กรัมต่อต้น มีประสิทธิภาพป้องกันกำจัดแมลงดำหนามมะพร้าวได้นานประมาณ 1 เดือน

3. หนอนหัวดำมะพร้าว

4. ผีเสื้อหนอนปลอก ใช้คาร์บาริล

ปัญหาที่ควรระวังแต่ระยะการเจริญเติบโต

1.มะพร้าวที่ยังไม่ให้ผลผลิต (มะพร้าวพันธุ์ไทยต้นสูง ตั้งแต่เริ่มปลูก จนถึง อายุ 6 ปี) พบหนอนหัวดำมะพร้าว เข้าทำลายในระยะที่แมลงเป็นตัวหนอนเท่านั้น โดยการกินใต้ผิวใบมะพร้าวและจะนำมูลที่ถ่ายออกมา ผสมกับเส้นใยจากตัวหนอน สร้างเป็นอุโมงค์และกินผิวใบ มักพบการทำลายบนใบแก่ ทำให้ใบมะพร้าวมีสีน้ำตาล ถ้ามีการระบาดควรปฏิบัติดังนี้- ตัดใบที่มีหนอนหัวดำลงทำลาย นำลงมาเผาทำลาย และควบคุมโดยใช้ชีวภัณฑ์ บีที อัตรา 80 กรัม ผสมน้ำ 20 ลิตร ฉีดพ่นต้นละ 3-5 ลิตร พ่น 3 ครั้งติดต่อกัน ห่างกัน ครั้งละ 7-10 วัน

-ปล่อยแตนเบียนหนอนหัวดำ มะพร้าวโกนิโอซัส นีแฟนติดีส (Coniozus nephantidis)

2.มะพร้าวที่ให้ผลผลิตแล้ว (อายุ 10 ปีขึ้นไป) จะพบโรคผลร่วงที่เกิดจากเชื้อรา Phytophthora palmivora เนื่องจากสภาพอากาศชื้นมีฝนตกชุกตลอดสัปดาห์มะพร้าวที่มีผลดกมาก ผลอ่อนมะพร้าวที่อายุ 3-9 เดือน อาจจะร่วง ก่อนจะพัฒนาไปเป็นผลแก่ การป้องกันกำจัด หมั่นตรวจดูยอดมะพร้าว ถ้าพบใบยอดเหี่ยวให้รีบหาสาเหตุ และตัดส่วนที่แสดงอาการทิ้งให้หมด ทารอยตัดด้วยสารป้องกันกำจัดโรคพืช เช่น เม็ททาแลคซิล เป็นต้น นำผลมะพร้าวที่ร่วงออกจากแปลงไปเผาทำลาย ตัดแต่งบริเวณคอมะพร้าวให้สะอาด ลดแหล่งสะสมเชื้อสาเหตุของโรค-พันธุ์ต้านทาน มะพร้าวที่อ่อนแอต่อโรคจะเป็นมะพร้าวพันธุ์ต้นเตี้ย เช่น พันธุ์มลายูสีเหลืองต้นเตี้ย

3.มะพร้าวที่ให้ผลผลิตแล้ว และมีความสูง น้อยกว่า 12 เมตร พบหนอนหัวดำมะพร้าว กัดกินใบและทางก้านใบมะพร้าว และทำลายจั่นและผลมะพร้าวอ่อนด้วย ทำให้เห็นใบสีน้ำตาลแห้งจำนวนมาก ให้ป้องกันกำจัดโดย

-หากพบการระบาดรุนแรง แนะนำวิธีการพ่นสารทางใบด้วยสาร ฟลูเบนไดอะไมด์ (flubendiamide) 20% WG อัตรา 5 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร, คลอแรนทรานิลิโพล (chlorantraniliprole) 5.17% SC และ สปินโนแซด (spinosad) 12% SC อัตรา 20 มิลลิลิตรต่อน้ำ 20 ลิตร และถ้าเป็นสวนมะพร้าวที่มีการปล่อยแตนเบียนควรมีการพ่นสารก่อนที่จะมีการปล่อยแตนเบียน
-ปล่อยแตนเบียนหนอนหัวดำ มะพร้าวโกนิโอซัส นีแฟนติดีส (Coniozus nephantidis)

4.มะพร้าวที่ให้ผลผลิตแล้ว และมีความสูง มากกว่า 12 เมตร พบหนอนหัวดำกัดกินใบและทางก้านใบมะพร้าว และทำลายจั่นและผลมะพร้าวอ่อนด้วย ทำให้เห็นใบสีน้ำตาลแห้งจำนวนมาก อีกทั้งหนอนยังสามารถสร้างเส้นใยดึงให้ทางมะพร้าวที่ถูกทำลายแล้ว หลาย ๆ ทาง มาเรียงตดกันเป็นแพ ใบมะพร้าวเหี่ยวแห้งเป็นสีน้ำตาล การปัองกันกำจัด ในกรณีที่หนอนหัวดำระบาดรุนแรง แนะนำวิธีการฉีดสารเข้าลำต้น (Trunk injection) ด้วยสารอีมาเมกตินเบนโซเอต(emamectin benzoate) 1.92% EC อัตรา 30 มิลลิลิตรต่อต้น โดยใช้ในมะพร้าวที่มีความสูงมากกว่า 12 เมตรขึ้นไป ห้ามใช้กับมะพร้าวน้ำหอมและมะพร้าวกะทิ

5.มะพร้าวที่ให้ผลผลิตแล้ว

5.1 แมลงดำหนามมะพร้าว ลักษณะการเข้าทำลายใบอ่อนของมะพร้าวที่ยังไม่คลี่มีลักษณะสีน้ำตาลไหม้จนออกสีขาวส่งผลต่อการเจริญเติบโตของมะพร้าวในช่วงแรก และถ้ามะพร้าวที่ให้ผลผลิตแล้วผลผลิตจะลดลง ป้องกันกำจัดโดยปล่อยแตนเบียนแมลงดำหนาม อะซีโคดีส ฮิสพินารัม (Asecodes hispinarum)

5.2 ด้วงแรด จะเข้าทำลายโดยตัวเต็มวัยของด้วงแรด จะบินไปกัดเจาะโคนทางใบและยอดอ่อนมะพร้าว ทำให้ทางใบหักง่ายและใบที่เกิดใหม่ ไม่สมบูรณ์ มีรอยขาดคล้ายหางปลา ถ้ายอดอ่อนโดยทำลายรุนแรง ใบที่เกิดใหม่จดแคระแกรน การป้องกันกำจัดทำดังนี้

-หมั่นดูแล ทำความสะอาดบริเวณคอมะพร้าว โคนทางใบ หากพบรอยแผลเป็นรู ให้ใช้เหล็กแหลมแทงหาด้วงแรดเพื่อกำจัด

-เผาซากหรือตอมะพร้าวที่ตัดโค่นแล้ว

เนื่องจากด้วงแรดมักวางไข่ที่กองปุ๋ย กองมูลสัตว์ หรือกองซากพืช จึงควรหมั่นพลิกกลับกอง หรือเกลี่ยกองให้กระจายออกโดยไม่ให้สูงเกิน 15 เซนติเมตร

-ใช้เชื้อราเขียว (Metarrhizium anisopliae) ใส่ตามกองขยะหรือต้นมะพร้าวผุเพื่อล่อให้ตัวเต็มวัยมาวางไข่เมื่อฟักเป็นหนอนเชื้อราเขียวจะทำลายหนอนของด้วงแรดเป็นการตัดวงจรชีวิต

5.3 ด้วงงวงมะพร้าว จะพบรอยแผลที่ด้วงแรดกัดเป็นเนื้อเยื่ออ่อน ทำให้ด้วงงวงเจาะเข้ามาวางไข่ ทำให้เกิดยอดเน่า มะพร้าวตายได้ อาการที่แสดงว่ามะพร้าวถูกทำลายด้วยด้วงงวงคือ ยอดอ่อนเหี่ยวแห้ง ใบเหลือง โคนใบที่ติดลำต้นหักพับ การป้องกันกำจัดดังนี้

- หมั่นดูแลทำความสะอาดแปลงมะพร้าวสังเกตรอยแผลที่ด้วงแรดเจาะ เมื่อพบรอยแผล รอยเจาะ และยยอดอ่อนที่ยังไม่เหี่ยว ให้ใช้เหล็กยาวปลายเป็นตะขอเกี่ยวเอาตัวหนอนมาทำลาย และทารอยแผลด้วยสารทาร์ (น้ำมันเครื่อง 1 ลิตร ผสมผงกำมะถัน 100 กรัม) เพื่อป้องกันการเข้าทำลายซ้ำ และใช้สารทาร์ ทาบริเวณรอยแผลที่เกดจากการตัดใบ รอยแตกที่โคนลำต้น หรือรอยตัดจั่นมะพร้าวเพื่อทำน้ำตาล เพื่อป้องกันการวางไข่

-ถ้าพบด้วงงวงเข้าทำลายระยะแรก สามารถป้องกันกำจัดได้ แต่ถ้าไม่ดูแลความเสียหายจะมีมากขึ้น อาจเกิดการระบาดจนมะพร้าวตายทั้งสวนได้เนื่องจากหนอนด้วงงวงจำนวนมากเข้ากัดทำลายบริเวณยอดจนหมด

- ถ้ามีต้นมะพร้าวตายในแปลงปลูกหรือมีเศษซากของต้นมะพร้าวให้เอาออกจากแปลงไปเผาทำลายเพื่อป้องกันการระบาด

5.4 ไรสี่ขามะพร้าว อาศัยอยู่ใต้กลีบเลี้ยงของผลมะพร้าว ลักษณะคล้ายหนอนสีขาวใส เริ่มเข้าทำลายมะพร้าวตั้งแต่ผลมีขนาดเล็ก 3-25 ซม. แผลเป็นร่องลึกา แตกเป็นริ้วเหมือนลายไม้สีน้ำตาล ปลายแผลแหลม ทำให้ผลมะพร้าวชะงักการเจริญเติบโต หลุดร่วง

วงจรชีวิต ระยะไข่ -ไข่ไรสี่ขามะพร้าว รูปร่างเป็นทรงกลมขนาดเล็ก สีขาวใส มีอายุประมาณ 3 วัน

ตัวอ่อนวัยที่ 1 -รูปร่างคล้ายหนอนขนาดเล็ก ตัวสีขาวใส มีอายุประมาณ 2 วัน

ตัวอ่อนวัยที่ 2 -มีขนาดใหญ่ขึ้น จะลอกคราบจนเป็นตัวเต็มวัย มีอายุประมาณ 2 วัน

ตัวเต็มวัย -มีลำตัวคล้ายหนอน ความยาวประมาณ 200-250 ไมครอน กว้างประมาณ 35-50 ไมครอน มีขา 2 คู่ อยู่ส่วนหน้าของลำตัว ทั้งตัวอ่อนและตัวเต็มวัยเป็นศัตรูพืช เพศเมียสามารถวางไข่ได้ประมาณ 30-50 ฟอง จากระยะไข่-ตัวเต็มวัย ใช้ระยะเวลาประมาณ 7-8 วัน

การป้องกันกำจัดพ่นสารฆ่าไรในช่วงระยะมะพร้าวติดจั่นจนถึงระยะผลขนาดเล็กห่างกันประมาณ 1 สัปดาห์ ได้แก่โพรพาร์ไกต์ 30% WP อัตรา 30 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร อะมิทราซ 20% EC อัตรา 40 มิลลิลิตรต่อน้ำ 20 ลิตร กำมะถันผง 80% WP อัตรา 60 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร (สารกลุ่ม UN) ไพริดาเบน 20% WP อัตรา 10 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร

โรคศัตรูมะพร้าว

1. โรคผลร่วง ลักษณะบริเวณขั้วผลเกิดแผลสีน้ำตาลแห้งและเมื่อลุกลามไปบนผลทำให้ผลเน่าและร่วงหล่น ในผลอ่อนที่ยังไม่มีการสร้างเนื้อมะพร้าว เชื้อจะเข้าทำลายเปลือกและกะลาอ่อน เมื่อความชื้นสูงมักจะพบเส้นใยสีขาวฟูที่แผลบนเปลือกผล ในผลที่มีกะลาแข็งแล้วเชื้อราจะเข้าทางตาของผลทำให้เนื้อมะพร้าวเกิดอาการเน่า

การป้องกันกำจัด

1. ถ้าสภาพอากาศชื้น มีฝนตกติดต่อกัน ควรหมั่นตรวจผลมะพร้าว โดยเฉพาะทะลายที่มีผลดก เมื่อพบโรคให้ตัดทิ้งนำไปเผาทำลายทันที

2. ตัดแต่งคอมะพร้าวให้สะอาด โล่ง โปร่ง ให้แสงแดดผ่านเข้าถึง

3. เก็บผลมะพร้าวที่ร่วงออกจากแปลงไปเผาทำลาย

4. ถ้าพบอาการของโรคบนผลที่ยังไม่ร่วง ให้ตัดออกจากต้น รวมทั้งส่วนอื่นๆ ที่พบโรค เช่น ใบ ก้านใบออกไปเผาทำลายนอกแปลงปลูกแล้วพ่นด้วยสารป้องกันกำจัดโรคพืช เช่น ฟอสอีทิล-อะลูมิเนียม 8๐% ดับเบิ้ลยูพี อัตรา 8๐-1๐๐ กรัมต่อน้ำ 2๐ ลิตรหรือ เมทาแลกซิล 25% ดับเบิ้ลยูพี อัตรา 5๐-6๐ กรัมต่อน้ำ 2๐ ลิตร

5. ถ้าอาการรุนแรง ควรตัดทำลายต้นที่เป็นโรคออกไปจากแปลงปลูก

อาการผิดปกติเกิดจากสรีระวิทยา

1. เอือนกิน เกิดกับผลมะพร้าว  ซึ่งยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่นอน  ลักษณะของผลภายนอกปกติ  แต่เนื้อมะพร้าวจะมีลักษณะฟ่ามหนาประมาณ  2 เซนติเมตร ยุบง่าย เนื้อมะพร้าวหนาไม่เท่ากัน บางแห่งไม่มีเนื้อมีแต่กะลา ผิวของเนื้อขรุขระ สันนิษฐานว่า อาจเกิดจากสภาพอากาศไม่เหมาะสมในขณะที่มะพร้าวเริ่มสร้างเนื้อ เช่น กระทบแล้ง  เนื่องจากยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่นอนจึงไม่มีวิธีการที่จะป้องกันกำจัด

2. ผลลีบ เกิดจากการผสมเกสรไม่สมบูรณ์ สภาพแวดล้อมไม่เหมาะสม มักเริ่มเกิดในฤดุแล้ง ส่งผลให้การพัฒนาการสร้างน้ำ เนื้อ และกะลาไม่สมบูรณ์จึงเกิดอาการผลลีบ และมีความผิดปกติ ดังนั้นควรมีการให้น้ำอย่างสม่ำเสมอ และใส่ปุ๋ยบำรุงต้นในปริมาณน้อยแต่บ่อยครั้ง เพื่อให้มะพร้าวสามารถดูดธาตุอาหารได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น

—————————————————–

การนำไปใช้ประโยชน์ : ทางอาหาร ยอดอ่อน นำมาผัด แกง ผลอ่อนกินได้ทั้งผลสด หรือนำมาเผา ทำห่อหมดมะ

พร้าวอ่อน จั่น(ช่อดอก) เมื่อตัดปลายงวงจะได้น้ำหวานทำน้ำตาลปี๊บ ส่าเหล้า และน้ำส้ม น้ำมะพร้าว กินสด ทำเนยเทียม น้ำมันปรุงอาหาร เนื้อมะพร้าวคั้นเป็นกะทิใช้แกง ทำขนม ทำน้ำมันมะพร้าว กะทิอุดมไปด้วยพลังงานและไขมันในปริมาณสูง บำรุงผิวพรรณให้สดใส ช่วยชะลอความแก่

มะพร้าวน้ำหอมที่เหมาะสำหรับบริโภคสดมีลักษณะดังนี้

-เนื้อมะพร้าวชั้นเดียว มะพร้าวที่มีอายุหลังจั่นเปิดประมาณ 5 เดือน เริ่มสร้างเนื้อลักษณะเป็นวุ้นบางๆ น้ำยังไม่หวาน และมีรสเปรี้ยว ไม่เหมาะแก่การบริโภค

-เนื้อมะพร้าวชั้นครึ่ง อายุประมาณ 6 เดือน มะพร้าวเริ่มสร้างเนื้อมากขึ้นจนเกือบเต็มกะลาแต่บริเวณส่วนขั้วของผลยังมีลักษณะเป็นวุ้นอยู่บ้าง น้ำมีรสหวานเล็กน้อย เริ่มมีกลิ่นหอมคล้ายใบเตยหอม เริ่มรับประทานได้ ขึ้นกับความชอบของผู้บริโภค

-เนื้อมะพร้าวสองชั้น อายุประมาณ 7 เดือน มีเนื้อเต็มกะลา เนื้อหนาอ่อนนุ่ม น้ำมีรสหวาน มีกลิ่นหอมคล้ายใบเตยหอม เหมาะสำหรับบริโภค ส่วนใหญ่ชาวสวนจะเก็บเกี่ยวมะพร้าวในระยะนี้

-เนื้อมะพร้าวทึนทึก อายุมากกว่า 7 เดือน เนื้อหนาเกินไปไม่เหมาะแก่การบริโภค น้ำมีรสหวานมาก และมีรสซ่า มีกลิ่นหอมคล้ายใบเตยหอม

หลังจากเกสรตัวเมียได้รับการผสมพันธุ์แล้ว (สังเกตรงปลายยอดเกสรตัวเมียจะมีลักษณะสีน้ำตาลถึงดำ) มะพร้าวจะเก็บเกี่ยวได้ทุกๆ20วัน หรือเมื่ออายุผลครบ 6-7 เดือน หรือ180-210 วัน

สรรพคุณ

เปลือกต้น ใช้เปลือกต้นที่สด นำมาเผาไฟให้เป็นเถ้าแปรงสีฟัน แก้เจ็บปวดฟัน และใช้ทาแก้หิด

เปลือกผล ใช้เปลือกผลแก่ที่แห้งแล้ว นำมาเป็นยาแก้อาเจียน แก้โรคกระเพาะ และใช้ในการห้ามเลือดแก้ปวดเลือดกำเดาไหล

เนื้อมะพร้าว ใช้เนื้อมะพร้าวสด หรือแห้ง นำมาขูดให้เป็นฝอยใส่น้ำ แล้วเคี่ยวเอาน้ำมัน ใช้กินเป็นยาบำรุงกำลังขับปัสสาวะ ขับพยาธิ แก้ไข้ แก้กระหายน้ำ

น้ำมะพร้าว ใช้น้ำมะพร้าวสดประมาณ 1-2 ลูก กินเป็นยาระบาย แก้ท้องเสีย ขับปัสสาวะ แก้พิษ แก้กระหายน้ำ แก้นิ่ว แก้อาเจียนเป็นโลหิต และบวมน้ำ ปัจจุบันในทางการแพทย์ยอมรับว่า น้ำมะพร้าวเป็นน้ำที่บริสุทธิ์และมีคุณค่าทางอาหารสูง สามารถใช้แทนน้ำเกลือและรักษาอาการอ่อนเพลียได้ดี ลดความร้อน ดับกระหาย เพราะในน้ำมะพร้าวมีโปรตีน น้ำตาล แคลเซียม โซเดียม และโดยเฉพาะโพแทสเซียม น้ำมะพร้าวมี juvenile hormone ช่วยปรับสภาพและลดอายุของเซลล์ภายในร่างกายของสิ่งมีชีวิตให้ดูอ่อนเยาว์ขึ้น

น้ำมัน น้ำมันที่ได้จากเนื้อ หรือจากกะลาใช้กินเป็นยาบำรุงกำลัง หรือใช้ทาเป็นยาแก้กลากเกลื้อน แก้โรคผิวหนังต่างๆ ทาแผลน้ำร้อนลวก และใช้ทาผิวหนังที่แตกเป็นขูย นอกจากนี้ยังใช้เป็นน้ำมันทาผมได้อีกด้วย

กะลา ใช้กะลามะพร้าวแห้ง นำมาเผาให้เป็นถ่านดำแล้วนำมาบดให้เป็นผงละเอียด ผสมน้ำกินวันละ 3-4 ครั้งๆ ละ 0.5-1 ช้อนชา กินเป็นยาแก้ท้องเสีย แก้ปวดกระดูกและเอ็น

ดอก ใช้ดอกสดอ่อน นำมาต้มเอาน้ำกินเป็นยาแก้เจ็บปาก เจ็บคอ แก้ท้องเสีย

ราก ใช้รากสด นำมาต้มกินเป็นยาแก้ท้องเสีย ขับปัสสาวะ หรือเอาน้ำอมหรือบ้วน แก้เจ็บคอ

————————————————————————————————————————————————-

การส่งออกมะพร้าว ปี 2554 – 2559 ปริมาณการส่งออกอยู่ระหว่าง 31,667 – 95,788 ตัน มูลค่าอยู่ระหว่าง 521 – 2,472 ล้านบาท ในปี 2559มีปริมาณการส่งออก95,788 ตันมูลค่าการส่งออก 2,472 ล้านบาท เมื่อเทียบกับปี 2558 ปริมาณการส่งออกเพิ่มขึ้นร้อยละ 12.30 และมีมูลค่าการส่งออกเพิ่มขึ้นร้อยละ 19.59 คู่ค้าที่สำคัญ:สหรัฐอเมริกา จีน ฮ่องกง คู่แข่งที่สำคัญ :ฟิลิปปินส์ อินโดนีเซีย เวียดนาม

การค้ากับประเทศอาเซียนมีการส่งออกไปยังมาเลเซีย ปริมาณ 6,130,700 กิโลกรัม มูลค่า 21,054,408 บาท อินโดนีเซีย ปริมาณ 544,530 กิโลกรัม มูลค่า 8,453,428 บาท เวียดนาม ปริมาณ 49,022 กิโลกรัม มูลค่า 521,041 บาทสิงคโปร์ ปริมาณ 4,844 กิโลกรัม มูลค่า 482,568 บาท และบรูไน ปริมาณ 231 กิโลกรัม มูลค่า 10,502 บาท

		GAP มะพร้าว

การทำน้ำมันมะพร้าวแบบต่างๆ ของศูนย์วิจัยพืชสวนชุมพร

วิธีการสกัดน้ำมันมะพร้าวได้มีการค้นคิดวิธีการสกัดน้ำมันมะพร้าว มาตั้งแต่สมัยโบราณ ต่อมาจึงพัฒนาวิธีการสกัดน้ำมันมะพร้าว ให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น และสามารถทำได้ในระดับอุตสาหกรรม วิธีสกัดน้ำมันมะพร้าว แบ่งออกได้เป็น 2 วิธีใหญ่ๆ คือ 1.การสกัดน้ำมันมะพร้าวผ่านการคั้นกะทิ 2.การสกัดน้ำมันมะพร้าวไม่ผ่านการคั้นกะทิ1.การสกัดน้ำมันมะพร้าวผ่านการคั้นกะทิวิธีนี้เป็นวิธีดั่งเดิมที่ชนชาติต่างๆ นิยมปฎิบัติเพราะง่าย สะดวก และไม่ต้องอาศัยเครื่องมือที่ยุ่งยากสลับซับซ้อนอะไร น้ำมันที่ได้ก็มีคุณภาพดี เพราะไม่ต้องผ่านอุณหภูมิสูงและสารเคมีใดๆ แต่สามารถปรับปรุงวิธีการให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น โดยอาศัยวิทยาการสมัยใหม่ได้การสกัดน้ำมันมะพร้าวโดยผ่านการคั้นกะทิ ทำได้โดยการนำเนื้อมะพร้าวขูดที่ทำขึ้นไม่เกิน 24 ชั่วโมงมาเติมน้ำ แล้วบีบน้ำกะทิออกมาโดยใช้มือหรือเครื่องบีบ การขูดมะพร้าวต้องทำทันทีที่ผ่าผลมะพร้าว ไม่ควรทิ้งไว้นานเกินไป เพราะจะเกิดการเปลี่ยนแปลงทางเคมี และกายภาพอีกทั้งยังมีการปนเปื้อนของเชื้อจุลินทรีย์ ทำให้น้ำกะทิที่ได้มีคุณภาพต่ำ การสกัดวิธีนี้มีชื่อเรียกอีกอย่างหนึ่งว่าเป็นการสกัดแบบเปียก (Wet Process) โดยมีขั้นตอนคือ1.1 การคั้นกะทิ (Coconut Milk Pressing )โดยผ่ามะพร้าวห้าวแล้วใช้เครื่องขูด ซึ่งอาจเป็นกระต่ายขูดมะพร้าว (ภาคใต้เรียกว่า เหล็กขูด ) ในปัจจุบันใช้เครื่องขูด จากนั้นนำมะพร้าวขูดมาคั้นกะทิ โดยผสมน้ำแล้วบีบด้วยมือ ตอนแรกเติมน้ำแต่เพียงเล็กน้อย จะได้หัวกะทิสำหรับปรุงอาหารประเภทที่ต้องใช้หัวกะทิ ต่อจากนั้นก็เติมน้ำ แล้วคั้นต่อไป ตอนสุดท้ายจะได้หางกะทิ ส่วนกากที่เหลือ ซึ่งยังมีคุณค่าทางอาหารเพราะยังมีโปรตีนอยู่สูง สามารถนำไปทำอาหารได้ เช่นอาหารว่างวิธีการแยกน้ำมันออกจากน้ำกะทิ ( Oil Separation from Coconut Milk) น้ำกะทิที่คั้นได้ทั้งหัวกะทิและหางกะทิ ประกอบไปด้วยน้ำมันมะพร้าวและน้ำรวมตัวกัน ซึ่งสามารถแยกออกจากกันได้ดังต่อไปนี้1.2 การหมัก (Fermentation Method )เป็นวิธีการสกัดน้ำมันมะพร้าวแบบพื้นบ้าน ทำได้โดยการนำน้ำกะทิใส่ภาชนะ หมักทิ้งไว้ 24-36 ชั่งโมง น้ำกับน้ำมันจะแยกตัวออกจากกัน โดยน้ำมันซึ่งเบากว่าน้ำจะลอยอยู่ชั้นบน สามารถดูดหรือเทออกไปอุ่นให้ร้อน โดยใช้ความร้อนไม่มาก เพื่อให้น้ำหรือความชื้นที่ยังหลงเหลืออยู่ระเหยออกให้หมด แล้วนำไปกรอง จะได้น้ำมันมะพร้าวพรหทจรรย์ (Virgin Coconut Oil) ซึ่งเป็นน้ำมันที่สกัดออกจากพืชโดยไม่ใช้ความร้อนที่สูง และไม่ผ่านขบวนการทางเคมี ยังมีกลิ่นและรสของพืชนั้นๆ อยู่ มีสีใสดังน้ำและสามารถใช้บริโภคได้ทันทีที่สกัดได้ ผลผลิตที่ได้ประมาณ 20 %1.3 การเคี่ยว ( Boiling)แบ่งออกได้ 2 วิธี คือ

1. 1. วิธีแบบฉบับ (Kitchen Method) การเคี่ยวกะทิเพื่อให้ได้น้ำมันมะพร้าวเป็นภูมิปัญญา

ชาวบ้าน ดังเช่นในเทศกาลงานเดือนสิบของคนภาคใต้ในหลายจังหวัดต้องมีการทำขนมและอาหารคาว ที่ต้องใช้น้ำมันมะพร้าวเป็นส่วนประกอบ ชาวบ้านจึงเก็บมะพร้าวห้าวเอามากะเทาะเปลือก แล้วผ่าออกเป็นสองซีก ขูดเนื้อมะพร้าวด้วยกระต่ายขูดมะพร้าว จากนั้นคั้นกะทิแล้วจึงเคี่ยวกะทิ โดยใช้กะลาและกาบมะพร้าวเป็นเชื้อเพลิง เคี่ยวไปจนกะทิแตกมัน (ซึ่งเป็นการทำลายโปรตีนที่หุ้มอนุภาคน้ำมัน ทำให้น้ำมันแยกตัวออกจากกะทิ ) น้ำซึ่งปนอยู่กับน้ำกะทิตั้งแต่ต้น จะแยกตัวออกเช่นกัน จึงต้องคอยคนจนน้ำที่แยกตัวออกมา ให้ระเหยไปหมดเหลือแต่น้ำมันมะพร้าว แล้วกรองทำความสะอาด

1. 2. วิธีปรับปรุง (Modified Kitchen Method) นำกะทิไปตั้งทิ้งไว้นาน 3 ชั่งโมง เพื่อให้

แยกน้ำกับน้ำมันมะพร้าวแยกชั้น นำชั้นบนซึ่งเป็นหัวกะทิไปตุ๋น จนกระทุ่งน้ำมันแยกออกมาจากกะทิในชั่งโมงแรก ใช้อุณหภูมิ 90 ⁰C หลังจากนั้น ใหลดลงเหลือ 80 ⁰C จนกระทั่งโปรตีนเริ่มจับตัวเป็นก้อน เมื่อน้ำมันเริ่มแยกตัวออกจากโปรตีน ให้ลดอุณหภูมิลงเหลือ 60 ⁰C แยกน้ำมันจากกากออกโดยเทลงบนผ้าขาวบาง จากนั้นนำน้ำมันที่ได้ไปตุ๋นเพื่อแยกน้ำออกให้หมด แล้วกรองด้วยผ้าขาวบางเพื่อแยกสิ่งเจือปนเล็กๆ ออก

1.4.การใช้แรงเหวี่ยง (Centrifugation Method ) ทำได้โดยการนำกะทิมาเข้าเครื่องเหวี่ยง เพื่อให้สารที่มีความถ่วงจำเพาะต่างกันแยกชั้นกัน น้ำมันซึ่งเบาที่สุด จะอยู่ส่วนบน ส่วนน้ำและของแข็งที่ปนมาจะอยู่ส่วนล่าง จากนั้น ก็แยกน้ำมันออกจากส่วนที่เหลือไดโดยการเทออก วิธีนี้ได้น้ำมันที่มีคุณภาพสูงกว่าวิธีเคี่ยว เพราะไม่มีการใช้ความร้อนในขั้นตอนการผลิต แต่ข้อเสียคือ ต้องใช้อุปกรณ์-เครื่องมือที่มีราคาแพง อีกทั้งยังศูญเสียกลิ่นของมะพร้าวไปบ้าง ตแต่น้ำมันที่ได้ยังจัดเป็นน้ำมันมะพร้าวพรหมจรรย์ เพราะไม่ผ่านขนวบการทางเคมีและความร้อนสูง

1.5. การแช่เย็น น้ำมันมะพร้าวมีจุดหลอมเหลวอยู่ที่ 27⁰C ดังนั้น น้ำมันมะพร้าวจะเริ่มแข็งตัวที่อุณหภูมิต่ำกว่า 27⁰C แต่น้ำมีจุดจุดแข็งตัวอยู่ที่ 0⁰C ดังนั้นช่วงอุณหภูมิระหว่าง 0- 27⁰C จึงเป็นช่วงที่น้ำยังเป็นของเหลว ในขณะที่น้ำมันมะพร้าวเป็นของแข็ง โดยใช้หลักการอันนี้ เราสามารถแยกน้ำออกจากน้ำมันมะพร้าวได้ง่ายๆ โดยการเทน้ำออกจากส่วนผสม

1.6.การกลั่น (Distillation) นำกะทิเข้าในหม้อกลั่นแล้วให้ความร้อน ซึ่งอุณหภูมิไม่สูงนัก เพียงแต่ทำให้กะทิซึ่งเป็นของเหลวระเหยกลายเป็นไอ แล้วผ่านไอที่ได้ ไปยังเครื่องควบแน่น (condenser) ให้ไอกลายเป็นหยดน้ำตกลงในที่รองรับ เนื่องจากกะทิเบากว่าน้ำ จึงลอยอยู่ข้างบน และสามารถแยกไปใช้ได้ วิธีนี้เป็นวิธีแยกโมเลกุลของโปรตีน ซึ่งทหหน้าที่เป็น emulsifier ที่ทำให้น้ำมันมะพร้าว คงรูปเป็นสารแขวนลอยของกะทิ

1.7. การใช้เทคโนโลยีชีวภาพสมัยใหม่ การหมัก (Fermentation Method ) โดยใช้เอ็นไซม์เป็นกรรมวิธีทางเทคโนโลยีชีวภาพที่จุลินทรีย์ในธรรมชาติ สร้างเอ็นไซม์ เพื่อเปลี่ยนสภาพของสสาร ในปัจจุบันมีความเจริญทางเทคโนลีชีวภาพมากมาย ที่สามารถนำมาใช้ในการแยกน้ำมันมะพร้าวออกจากกะทิ เช่น การคัดเลือกจุลินทรีย์ในกลุ่ม Lactobacillus เพื่อให้สร้างเอ็นไซม์ หรอการใช้เอ็นไซม์ในกลุ่ม เซลลูเลส (cellulose) หรืออะไมเลส (amylase) โดยตรง เพื่อใช้ในการหมัก โดยไม่ต้องใช้จุลินทรีย์แต่อย่างใด

โดยปกติน้ำกับน้ำมันมะพร้าวจะรวมอยู่ด้วยกันในรูปอิมัลชัน (emulsion) หรือสารแขวนลอย เพราะมีสารลดแรงตึงผิว (surfactant) เป็นตัวเชื่อม สารนี้จะถูกทำลายโดยเอ็นไซม์ (enzyme) ทั้งที่ผลิตโดยจุลินทรีย์(ทั้งในธรรมชาติหรือที่เติมเข้าไป) หรือโดยการเติมเอ็นไซม์ที่เตรียมไว้ ทำให้น้ำแยกตัวออกจากน้ำมัน วิธีการนี้ช่วยให้ได้น้ำมันในปริมาณที่สูงกว่าการหมักปกติ

2.การสกัดน้ำมันมะพร้าวโดยไม่ผ่านการคั้นกะทิ วิธีการนี้เป็นวิธีการสมัยใหม่ ที่ต้องใช้เครื่องมือและอุปกรณ์พิเศษ สามารถสกัดน้ำมันมะพร้าวได้คราวละมากๆ เหมาะสำหรับนำไปใช้ในโรงงานอุสาหกรรม ซึ่งทำได้โดย

2.1 การสกัดแห้ง (Dry Process) หรือวิธีบีบเย็น (Cold Press) โดยการนำเนื้อมะพร้าวสดไปย่อยให้เป็นชิ้นเล็กๆ ทำให้แห้งโดยการใช้ความร้อนไม่มาก แล้วบีบเอาน้ำมันออกด้วยเครื่องบีบอัดแบบสกรู หรือแบบไฮดรอลิก น้ำมันที่ได้จะมีสีใสเหมือนน้ำ มีกลิ่นและรสของมะพร้าวและใช้บริโภคได้ทันที่ โดยไม่ต้องผ่านขบวนการทางเคมี จึงอยู่ในประเภทน้ำมันมะพร้าวพรหมจรรย์ได้ โดยเฉพาะเมื่อรักษามาตรฐานให้มีความชื้นไม่เกิน 0.1 % ซึ่งจะทำให้น้ำมันไม่เหม็นหืน

2.2 การบีบร้อน (Screw Press) การบีบร้อนวิธีนี้สามารถนำไปใช้ในการผลิตแบบอุสาหกรรมได้ เพราะใช้เนื้อมะพร้าวแห้ง (copra) ซึ่งสามารถผลิตและเก็บไว้ใช้เป็นเวลานานได้ การสกัดน้ำมัน ทำได้โดยย่อยเนื้อมะพร้าวแห้งให้เป็นชิ้นเล็กๆ ผ่านเข้าไปยังเครื่องบีบแบบเกลียวอัก (Screw Press) ซึ่งก่อให้เกิดความร้อนสูงประมาณ 220 300 ⁰C จากนั้น จึงนำน้ำมันที่ได้ไปผ่านขบวนการทำให้บริสุทธิ์ (Refining) กำจัดสี
( Bleaching) และฟอกกลิ่น (Deodorization) การผ่านความร้อนสูงและขบวนการทางเคมี ตลอดจนการปนเปื้อนด้วยจุลินทรีย์ของมะพร้าวแห้งก่อนการสกัด ทำให้น้ำมันมะพร้าวที่ได้มีสีเหลือง และองค์ประกอบทางเคมีเปลี่ยนไป โดยเฉพาะวิตามินเอ จะสลายตัว จึงทำให้คุณค่าของน้ำมันมะพร้าวลดลง น้ำมันที่ได้เรียกว่าน้ำมันมะพร้าวผ่านขบวนการหรือน้ำมันมะพร้าว RBD

2.3 โดยใช้ตัวทำละลาย (Solvent Extraction ) วิธีนี้นิยมนำมาใช้กับกากที่ผ่านโดยวิธีบีบร้อน โดยนำกากมาแช่ในตัวทำละลาย เช่น เบนซีน ปิโตรเลียมอีเอร์หรือเฮกเซน จากนั้นก็กลั่นแยกน้ำมันออก น้ำมันมะพร้าวที่ได้จะมีสีเหลืองและองค์ประกอบคล้ายคลึงกับที่ได้จากการบีบร้อน น้ำมันที่ได้เรียกว่าน้ำมันมะพร้าวผ่านขบวนการหรือน้ำมันมะพร้าว RBD คือ ทำให้เป็นกลาง(refined – R ) ฟอกสี (bleached – B) กำจัดกลิ่น (deodorized – D)

แผนยุทธศาสตร์มะพร้าวเพื่ออุตสาหกรรม (Roadmap) ของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ได้คาดการณ์แนวโน้มความต้องการใช้มะพร้าว 5 ปี ข้างหน้า (ปี 2560-2564) คือ ใช้สำหรับการบริโภคขยายตัวเพิ่มขึ้นร้อยละ 6.65 ต่อปี หรือประมาณ 0.93 ล้านตัน ในปี 2564 และความต้องการส่งออกกะทิสำเร็จรูปจะเพิ่มขึ้นร้อยละ 10 ต่อปี ส่วนการนำเข้าน้ำมันมะพร้าว และกะทิสำเร็จรูปจะเพิ่มขึ้นร้อยละ 10 ต่อปี ซึ่งจะส่งผลให้ความต้องการใช้ขยายตัวเพิ่มขึ้นร้อยละ 7.66 ต่อปี จากแผนยุทธศาสตร์มะพร้าวเพิ่มอุตสาหกรรม มีนโยบายขยายพื้นที่ปลูกที่มีศักยภาพและทดแทนสวนเก่า โดยทั่วไปจากสภาพสวน ร้อยละ 60 ของพื้นที่ 696,000 ไร่ ต้นมะพร้าวมีอายุมาก 40 ปีขึ้นไป ขาดการจัดการและการดูแลอย่างเหมาะสม ซึ่งต้องผลิตผลพันธุ์ในการเพาะจำนวน 31.64 ล้านผล คิดเป็นต้นกล้าประมาณ 17.40 ล้านต้น ซึ่งมะพร้าวสามารถทำรายได้สู่เกษตรกรได้เฉลี่ยไม่ต่ำกว่า 25,500 บาท/ไร่/ปี (85 ผล/ต้น/ปี)

และยุทธศาสตร์มะพร้าวเพื่ออุตสาหกรรม พ.ศ. 2561-2579  ได้กำหนดการพัฒนามะพร้าวเพื่ออุตสาหกรรมอย่างเป็นระบบ ประกอบด้วย 4 ยุทธศาสตร์ เพื่อรักษาระดับผลผลิตต่อไร่ไม่ต่ำกว่า 1,000 กิโลกรัมต่อไร่ และผลผลิตไม่ต่ำกว่า 1.1 ล้านตัน คือ 1. พัฒนาประสิทธิภาพการผลิตในรูปแบบแปลงใหญ่ เพื่อให้ได้ปริมาณผลผลิตมะพร้าวเพียงพอต่อความต้องการของผู้บริโภคและภาคอุตสาหกรรม  2. พัฒนาประสิทธิภาพการป้องกันกำจัดศัตรูมะพร้าว โดยศัตรูมะพร้าวต้องถูกกำจัดจนไม่ก่อให้เกิดความเสียหายทางเศรษฐกิจ  3. พัฒนาการแปรรูปและการเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์มะพร้าว  4. พัฒนาการตลาด เพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของอุสาหกรรมมะพร้าวทำให้ราคามะพร้าวมีเสถียรภาพ

เนื่องจากการปลูกใหม่หรือปลูกทดแทน ต้องใช้พันธุ์ดี ดังนั้น กรมฯ จึงได้ส่งเสริมการสร้างแปลงแม่พันธุ์และการผลิตพันธุ์อย่างต่อเนื่อง ปัจจุบันปี 2563 มีผู้สั่งจองต้นกล้ามะพร้าวทั้งหมด 1,276,311 ต้น คาดว่าอีก 20 ปี (ค.ศ.2026) ผลผลิตมะพร้าวจะเพียงพอต่อความต้องการใช้ในประเทศและแปรรูปส่งออก ในส่วนของการผลิตมะพร้าวอ่อน ได้มีการส่งเสริมการผลิตมะพร้าวและตรวจสอบรับรองตามมาตรฐาน GAP และเกษตรอินทรีย์ เนื่องจากตลาดมีความต้องการมะพร้าวอินทรีย์ หรือน้ำมะพร้าวอินทรีย์เพิ่มมากขึ้น แต่พื้นที่ผลิตยังมีไม่มากพอ

นวัตกรรมมะพร้าว

1 เทคโนโลยีสำหรับมะพร้าวอ่อน ปัจจุบันมีเทคโนโลยี ในด้านกระบวนการผลิตเพื่อเพิ่มมูลค่าการแปรรูปและยกระดับมาตรฐานสินค้า เช่น เครื่องปอกมะพร้าว เพื่อช่วยลดต้นทุนการจ้างแรงงานไร้ทักษะ มีการพัฒนากรรมวิธีป้องกันการเกิดผิวสีน้ำตาลและลดการใช้สารฟอกขาว ฟิล์มห่อช่วยยืดอายุการเก็บรักษา (shelf life) ในสินค้ามะพร้าวควั่น การใช้เครื่องอัดแรงดันฆ่าเชื้อโดยไม่ใช้ความร้อน (High Pressure Processing: HPP) เพื่อให้ได้รสชาติใกล้เคียงกับน้ำมะพร้าวตัดสดจากต้น  นวัตกรรมการสร้างแบรนด์และบรรจุภัณฑ์ ตลอดจนการแปรรูปมะพร้าวอ่อนตกเกรด เช่น การนำไปผลิตพุดดิ้งมะพร้าวน้ำหอม ไอศกรีมมะพร้าวน้ำหอม เป็นต้น ในด้านการรับรอง GAP นั้นมีความสำคัญมากขึ้น เพราะสินค้ามะพร้าวที่ส่งออกไปยังประเทศจีนต้องผ่านการรับรอง GAP ส่วนมะพร้าวแก่ที่ส่งโรงงานแปรรูปกะทินั้น ก็ให้ความสำคัญกับการตรวจสอบย้อนกลับและ GAP เช่นกัน นับตั้งแต่ได้รับผลกระทบจาก PETA ซึ่งจะไม่รับซื้อผลิตภัณฑ์กะทิที่มาจากแปลงมะพร้าวที่ใช้ลิงเก็บ

2 เทคโนโลยีสำหรับมะพร้าวแก่ ได้แก่ การผลิตพันธุ์มะพร้าวลูกผสมเพื่อเพิ่มผลผลิตต่อพื้นที่ มีการประดิษฐ์อุปกรณ์ปีนมะพร้าว ในด้านการกำจัดแมลงศัตรูพืช มีเทคโนโลยีการผลิตชีวภัณฑ์ป้องกันกำจัดแมลงดำหนามและหนอนหัวดำ การพัฒนาการผลิตเชื้อราเมตาไรเซียมสำหรับกำจัดด้วงแรดเป็นแบบอัดเม็ด และ การปรับปรุงดินสวนมะพร้าวน้ำหอม โดยใช้ปุ๋ยหมักเติมอากาศ และแหนแดง  มีการให้น้ำมะพร้าวน้ำหอมเพื่อให้มีผลผลิตอย่างต่อเนื่องทั้งปี

บทวิเคราะห์ SWOT น้ํามะพร้าวของไทยต่อสหรัฐฯ ปี 2020 พบว่า
จุดแข็ง (S: Strength)
- ประเทศไทยเป็นประเทศเขตร้อน เหมาะสมต่อการ เพาะปลูกผลไม้ ทําให้ผลไม้มีรสชาติดี น้ํามะพร้าวที่ได้ มีคุณภาพดแีละมีกลิ่นหอมเป็นที่ต้องการของตลาด
- ต้นทุนในการส่งออกสามารถแข่งขัน และได้รับสิทธิ์การ ยกเว้นภาษี (GSP)
- ผู้ผลิตไทยมีความชํานาญในการผลิตและแปรรูปเพื่อ การส่งออก
โอกาส (O: Opportunity)
-สหรัฐฯไมส่ามารถผลิตน้ํามะพร้าวเองจําเป็นต้อง พี่งพาการนําเข้าน้ํามะพร้าวจากต่างประเทศทั้งหมด
- ผู้บริโภคชาวสหรัฐฯ มีกําลงั ซื้อสูง และนยิ มบริโภค น้ํามะพร้าวเพื่อสุขภาพ
- ปัจจุบัน สหรัฐฯ นําเข้าน้ํามะพร้าวจากไทยเป็น อันดับต้นๆ และสินค้าน้ํามะพร้าวไทยเข้าถึงตลาดทุก ระดับของสหรัฐฯ ทั้งตลาดในระดับบนและตลาดใน ระดับล่าง
- ได้รับสิทธิ์การยกเว้นภาษี (GSP) ทําให้มีข้อได้เปรียบ ด้านภาษีการนําเข้า
จุดอ่อน (W: Weakness)
- ปริมาณและคุณภาพในแต่ละปีไม่แน่นอน ขณะที่ ต้นมะพร้าวของไทยมีอายุค่อนข้างมาก ทําให้ได้ผลผลิต ต่อพื้นที่ไม่สูง
- ข้อกําจัดด้านเทคโนลียีของไทยในการแปรรูป
อุปสรรค (T: Threat)
- ตลาดมีการแข่งขันสูงเนื่องจากสหรัฐฯ นําเข้า น้ํามะพร้าวจากทั่วโลก
- การระบาดของโรคติดต่อจากเชื้อไวรัส COVID-19
- การบริโภคน้ํามะพร้าวยังจํากัดอยู่ในกลุ่มผู้รักสุขภาพ

ปัญหาของการปลูกมะพร้าว ได้แก่

1) นโยบายเปิดเสรีทางการค้า ส่งผลให้มีการนำเข้าให้มะพร้าวผลราคาถูก มาทดแทนมะพร้าวผลภายในประเทศ เกษตรกรได้รับผลกระทบ ราคาขายหน้าสวนน้อยกว่าที่ต้องการ

2) สภาวะอากาศที่เปลี่ยนแปลงทำให้ผลผลิตลดลงและบางส่วนไม่ได้คุณภาพรวมไปถึงการระบาดของแมลงศัตรูที่สำคัญไม่ว่าจะเป็นหนอนหัวดำและแมลงดำหนามมะพร้าว และด้วงแรด ส่งผลให้ผลิตลดลง

3) ผลผลิตมะพร้าวอ่อนในรอบปี มักจะขาดแคลนในช่วง เม.ย.– ก.ค. ของทุกปี เนื่องจากผสมไม่ติดดอกตัวเมียร่วงในช่วง 6 เดือนก่อนหน้านั้น ต.ค./พ.ย.-ม.ค./ก.พ. ประมาณ 5 จั่นที่ผลผลิตไม่ติดหรือติดน้อยมาก/ไม่พัฒนาไปเป็นผล

4) ในการผลิตมะพร้าวผลอ่อน ปัญหาที่พบคือ ไร ทำลายผิวมะพร้าว และ ด้วงแรดระบาด ผู้ประกอบการและเกษตรกรยังไม่สามารถกำจัดหมดไป อีกทั้งผลร่วง และ ผลแตกยังเป็นปัญหาทำให้ผลผลิตไม่สม่ำเสมอตลอดปี และหากขาดน้ำยังทำให้เกิดผลลีบผลทุยอีกด้วย

ผลกระทบที่ตามมาคือ ขาดความสมดุลในห่วงโซ่อุปทาน และความเหลื่อมล้ำ ผลผลิตไม่เพียงพอ ต้องนำเข้า ธุรกิจมะพร้าวขาดความยั่งยืน และอาจสูญเสียส่วนแบ่งการตลาด ในตลาดโลก

มุมมอง คาดว่าพื้นที่ปลูกประชากรมะพร้าวรุ่นใหม่จะเพิ่มขึ้นทุก ๆ ปี ทั้งนี้เกษตรกรเริ่มกรปลูกทดแทนบางส่วนบ้างแล้ว จะส่งผลให้มีพื้นที่ปลูกทรงตัวที่ 1.16 ล้านไร่ อย่างไรก็ตามคาดว่าราคาที่เกษตรกรได้รับจะอยู่ในเกณฑ์สูงทำให้มีการดูแลรักษาตันมะพร้าว ประกอบกับภาครัฐมีแผนงานการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตด้วยการฟื้นฟูและปรับปรุงบำรุงดิน จะส่งผลให้ผลผลิตต่อไร่ เพิ่มขึ้นร้อยละ 6.17 หรือผลผลิตต่อไร่ ในปี 2564 อยู่ที่ระดับ 1,000 กิโลกรัมต่อไร่ ผลผลิตรวม 1.160 ล้านตัน แนวโน้มความต้องการใช้ การบริโภคในประเทศจะขยายตัวเพิ่มขึ้นร้อยละ 6.65 ต่อปี หรือประมาณ 0.93 ล้านตัน ใน 2564 และความต้องการส่งออกกะทิสำเร็จรูปจะเพิ่มขึ้นร้อยละ 10 ต่อปี ส่วนการนำเข้าน้ำมันมะพร้าวและกะทิสำเร็จรูปจะเพิ่มขึ้นร้อยละ 10 ต่อปี ซึ่งจะส่งผลให้ความต้องการใช้ขยายตัวเพิ่มขึ้นร้อยละ 7.66 ต่อปี  สำหรับมะพร้าวอ่อน คาดว่าจะมีการแปรรูปครบวงจร (Zero waste) และ มีผลิตภัณฑ์ใหม่เกิดขึ้นทุกปีเพราะผู้ประกอบการมีการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง อีกทั้งแนวโน้มการส่งออกจะเพิ่มขึ้นอีก

มะพร้าวน้ำหอม

1.การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต การนำเทคโนโลยีและนวัตกรรมมาใช้ในการผลิตมะพร้าวน้ำหอม เช่น การใช้โดรนพ่นสารป้องกันกำจัดศัตรูมะพร้าว การกำจัดศัตรูมะพร้าวโดยวิธี ธรรมชาติบำบัดธรรมชาติ ส่งเสริมการผลิตการเกษตรแบบกลุ่มผลิต การเกษตรแบบแปลงใหญ่ ส่งเสริมการผลิตมะพร้าวน้ำหอมให้ได้มาตรฐาน GAP เกษตรอินทรีย์ GMP HACCP ส่งเสริมการทำปุ๋ยหมักปรับปรุงดินใช้ภายในแปลงมะพร้าวน้ำหอม

2.การแปรรูปเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่ม มะพร้าวอบกรอบ น้ำมะพร้าวน้ำหอมบรรจุขวดพร้อมดื่ม วุ้นมะพร้าวน้ำหอม พุดดิ้งมะพร้าวน้ำหอม มะพร้าวถอดเสื้อ หรือมะพร้าวไร้กะลา มะพร้าวเผา ขนมบ้าบิ่นมะพร้าว ขนมไทย มะพร้าวแก้ว ไอศกรีมมะพร้าว เบเกอรี่ การนำวัสดุเหลือใช้ นำใบมะพร้าวทำตะกร้าสำหรับใส่ขนม ใบมะพร้าวแห้งมาทำไม้กวาดทางมะพร้าว ใบมะพร้าวทำเป็นวัสดุปูพื้นสำหรับหมูหลุม ทำปุ๋ยจากเปลือกมะพร้าว

3.การตลาด

-ร้านค้าออนไลน์

-ตลาดกลางค้าส่งสินค้าเกษตร เช่น ต่ลาดศรีเมือง ตลาดไท ตลาดสี่มุมเมือง ตลาดที่สนับสนุนโดยรัฐ เช่น ตลาดเกษตรกร ตลาดวิถีธรรมชาติ ตลาดปันสุข ตลาดพอเพียง ร้านค้าในโรงพยาบาล

-ส่งสินค้าสู่ Modern trade

-ตลาดต่างประเทศ เช่น จีน สิงค์โปร สหรัฐอเมริกา

-ส่งเสริมเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงเกษตรนิเวศน์ แหล่งการศึกษาเรียนรู้ด้านมะพร้าวน้ำหอม ตลาดออนไลน์มะพร้าวน้ำหอม จัดมหกรรมมะพร้าว

By Satja Prasongsap

Professional Research Scientist

Horticultural Research Institute(HRI), Department of Agriculture (DOA)

The post มะพร้าว appeared first on ฐานข้อมูลพันธุกรรมพืชสวน.

ชื่ออื่นๆ : ก้วยลา แตงต้น มะก้วยเทศ ลอกอ หมักหุ่ง มะเต๊ะ

ชื่อวงศ์ : CARICACEAE

ชื่อสามัญ : Papaya

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Carica papaya Linn.

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ : ไม้ล้มลุกอายุหลายปี ขนาดย่อม ลำต้นกลมตั้งตรง ไส้กลวง เนื้ออ่อนใบเกี่ยวทรงกลมโต ขอบชิดโต เว้าแฉกลึกรูปนิ้วมือ ก้านกลมกลวง ยาว งอกออกจากลำต้นโดยตรง ดอกเล็กสีเนื้อออกเป็นช่อตามง่ามใบ ผลกลมยาว…ลงข้างต้น ขนาดและรูปทรงมีหลายแบบ แล้วแต่พันธุ์ สีเขียว เมื่อสุกสีเหลืองส้ม เมล็ดกลมเล็กสีดำ ดอกตัวผู้เป็นช่อพวงแต่ไม่ติดผล ปลูกได้ทั่วไปในเขตร้อน

การนำไปใช้ประโยชน์ : ผลดิบทำแกงส้ม ตำส้ม ผลสุกทานเป็นผลไม้

การขยายพันธุ์ : การเพาะเมล็ด การตัดชำ

การปลูกและการดูแล : การปลูก การเพาะเมล็ดนำไปเพาะในกระบะหรือจะขุดหลุมและหยอดเมล็ดเลย ก็ได้คัดเมล็ดจากพันธุ์ที่ชอบหยอดลงไปในหลุมละ 4-5 เมล็ด

โรคและแมลงศัตรูพืช

1.ไวรัสจุดวงแหวน (เพลี้ยอ่อนเป็นพาหะนำโรค) ใบอ่อนซีดเหลืองเส้นใบหยาบหนาขึ้น ใบด่างเป็นสีเขียวเข้มสลับสีเขียวอ่อน ถ้าเป็นมากใบจะมีขนาดเล็กลงบิดเบี้ยวผิดรูปร่างบางครั้งใบเรียวเล็กลงเป็นเส้นยาวแทบจะไม่เห็นเนื้อใบ ใบแก่ขอบใบจะม้วนขึ้นและหยัก ลำต้นและก้านใบมีรอยเป็นขีดช้ำหรือรูปวงแหวน ต้นเป็นโรคการติดผลจะเร็วแต่ให้ผลผลิตต่ำและผลมีจุดวงกลมคล้ายวงแหวน ถ้าเป็นรุนแรงมากใบจะร่วงแคระแกร็น แพร่ระบาดโดยมีเพลี้ยอ่อนเป็นพาหะ

การป้องกันกำจัด : ไวรัสเป็นเชื้อสาเหตุโรคที่ยังไม่มีสารเคมีกำจัดโดยตรง การป้องกันการระบาดทำได้โดยกำจัดเพลี้ยอ่อนที่เป็นแมลงพาหะโดย

เชื้อไวรัสสาเหตุโรคพืช ยังไม่มีสารป้องกันกำจัดโดยตรง แต่ป้องกันการระบาดของโรคได้โดยการกำจัดแมลงพาหะนำโรค คือ เพลี้ยอ่อน โดยพ่นสารอิมิดาโคลพริด 70% ดับเบิ้ลยูจี อัตรา 4 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร หรือ ไทอะมีทอกแซม 25% ดับเบิ้ลยูจี อัตรา 4 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร หรือ ไดโนทีฟูแรน 10% ดับเบิ้ลยูพี อัตรา 20 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร หรือ โคลไทอะนิดิน 16% เอสจี อัตรา 15 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร มั่นตรวจแปลงปลูกอย่างสม่ำเสมอ และทำความสะอาดแปลงทำลายวัชพืชหรือพืชอาศัยอื่นเพื่อไม่ให้เป็นที่ซ่อนตัวของแมลงพาหะ

——————————————————–

2.โรครากเน่าและโคนเน่า (เชื้อรา Pythium aphanidermatum, Phytophthora palmivora)

ระยะต้นกล้า ส่วนของลำต้นบริเวณผิวดินมีลักษณะฉ่ำน้ำ ใบเหี่ยว ถ้าอาการรุนแรงบริเวณโคนต้นจะหักพับและตายในที่สุด

ระยะต้นโต เริ่มแรกมะละกอแสดงอาการใบล่างเหลือง ก้านใบลู่ลงและหลุดร่วงได้ง่าย ใบที่อยู่ด้านบนของต้นมีสีซีด และยอดอ่อนมีขนาดเล็กลง ต้นแคระแกร็น เมื่ออาการลุกลามใบจะเริ่มสลดและเหี่ยว หลุดล่วง ต้นมะละกอจะเหลือใบยอดเป็นกระจุก บางครั้งบริเวณโคนต้น พบแผลเน่าชุ่มน้ำ มีสีน้ำตาลเยิ้มออกมา ต้นจะหักล้มพับได้ง่าย และตายในที่สุด เมื่อขุดดูพบรากแขนงเป็นสีน้ำตาลหลุดขาดได้ง่าย และรากแก้วเน่าเปื่อย

การป้องกันกำจัด

1. แปลงปลูกควรมีการระบายน้ำที่ดี ไม่มีน้ำขัง

2. เมื่อพบต้นที่แสดงอาการโรค ควรถอนต้นที่เป็นโรคออกจากแปลงแล้วนำไปเผาทำลายทันที และใส่ปูนขาวบริเวณหลุมที่ขุดออก หรือ โรยยูเรียผสมปูนขาว อัตรา 80 : 800 กิโลกรัมต่อไร่ บริเวณที่พบโรค จากนั้นกลบและรดน้ำให้ดินมีความชื้น ทิ้งไว้ 3 สัปดาห์ เพื่อฆ่าเชื้อสาเหตุโรค

3. เมื่อเริ่มพบการระบาดของโรคใช้สารป้องกันกำจัดโรคพืช เมทาแลกซิล+แมนโคเซบ 4 %+64 % ดับเบิ้ลยูพี อัตรา 30-50 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร หรือ เมทาแลกซิล 25% ดับเบิ้ลยูพี อัตรา 50 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร ราดบริเวณโคนต้น

4. แปลงที่มีการระบาดของโรคนี้ ควรเปลี่ยนไปปลูกพืชอื่นหมุนเวียน

——————————————-

3.เพลี้ยแป้ง ตัวอ่อนและตัวเต็มวัย ดูดกินน้ำเลี้ยง บริเวณยอดอ่อน ใบ ดอก และผล โดยมีมดช่วยพาไปยังส่วนต่างๆ ของต้นพืช การทำลายที่ดอก และผลอ่อน จะทำให้ดอกและผลหลุดร่วง หรือผลบิดเบี้ยว การทำลายที่ยอดอ่อน ใบอ่อน จะทำให้ใบ และยอดหงิกงอ นอกจากนี้มูลหวานที่เพลี้ยแป้งขับออกมาจะทำให้เกิดราดำที่ผิวผล ทำให้ผลผลิตมีคุณภาพต่ำ

การป้องกันกำจัด

1. กำจัดพืช และวัชพืชที่เป็นแหล่งอาศัยของเพลี้ยแป้ง

2. กำจัดมด และแหล่งอาศัยของมด ที่เป็นพาหะของเพลี้ยแป้ง

3. ก่อนการย้ายกล้ามะละกอลงหลุมปลูก ตรวจดูว่าไม่มีเพลี้ยแป้งติดมากับต้นกล้า หากพบควรนำไปทำลายนอกแปลง

4. หลังปลูกหมั่นสำรวจแปลง โดยเฉพาะแนวขอบแปลงทิศเหนือลม หรือขอบแปลงที่ติดกับแปลงอื่น ถ้าพบการระบาด ตัดส่วนที่พบไปทำลาย และพ่นสารที่แนะนำบริเวณจุดที่พบเพลี้ยแป้งและรัศมีโดยรอบ เพื่อป้องกันการกระจายตัวของเพลี้ยแป้ง

5 กรณีที่จำเป็นต้องใช้สารเคมี เลือกใช้สารที่มีประสิทธิภาพชนิดใดชนิดหนึ่ง ได้แก่ อิมิดาโคลพริด 70% ดับเบิ้ลยูจี อัตรา 4 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร หรือ ไทอะมีทอกแซม 25% ดับเบิ้ลยูจี อัตรา 4 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร หรือ ไดโนทีฟูแรน 10% ดับเบิ้ลยูพี อัตรา 20 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร หรือ โคลไทอะนิดิน 16% เอสจี อัตรา 15 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร

—————————————————————————————————

การใช้ฮอร์โมน

1. การเร่งระยะเวลาและเพิ่มเปอร์เซนต์การงอกของเมล็ดที่เพาะ

- สาร Ethephone ความเข้มข้น 150 มก./ล. แช่เมล็ดก่อนนำไปเพาะ

- สาร GA3 ความเข้มข้น 100 มก./ล. แช่เมล็ดก่อนนำไปเพาะ (มะละกอพันธุ์แขกดำ)

2. การปรับเปลี่ยนเพศดอก

- สาร Ethephone ความเข้มข้น 100 – 300 มก./ล. ในระยะที่ต้นกล้ามีใบจริง 2 ใบ และให้ครั้งที่ 2 หลังครั้งแรก 15 – 3 0 วัน

——————————————————————————————————

สรรพคุณ : ผลดิบ ขับลม ขับปัสสาวะ ขับพยาธิ

ผลสุก ช่วยระบายท้อง เจริญอาหาร

ราก,ก้าน,ใบ ขับปัสสาวะ ลดอาการบวมการอักเสบจากบาดแผล

ต้นอ่อน แก้มุตกิดระดูขาว

ยางจากผลดิบ กัดหูด ไฝฝ้า ฆ่าพยาธิ์ แก้กระเพาะอักเสบ แก้ตับม้ามโต

ประเด็นงานวิจัย

1. โรคใบจุดวงแหวน

2. เพิ่มประสิทธิภาพการผลิต โดยการจัดการธาตุอาหารที่เหมาะสม การใช้เชื้อแบคทีเรียที่ส่งเสริมการเจริญเติบโต ตรึงไนโตรเจน

สัจจะ ประสงค์ทรัพย์ (Satja Prasongsap)
Research Scientist, Horticultural Research Institute

The post มะละกอ appeared first on ฐานข้อมูลพันธุกรรมพืชสวน.

สถานการณ์การผลิต พื้นที่เพาะปลุกได้แก่ จังหวัดจันทบุรี ระยอง ตราด และสุราษฎร์ธานี

ปี 2565 เนื่อที่ให้ผลผลิต 419,962 ไร่ ผลผลิต 283,356 ตัน ผลผลิตต่อไร่ 675 กิโลกรัม
ปี 2563 พื้นที่ปลูกลดลงร้อยละ 0.15 เนื่อที่ให้ผลผลิต 430,074 ไร่ ผลผลิต 336,861 ตัน ผลผลิตต่อไร่ 783 กิโลกรัม เนื้อที่ปลูกทั้งหมด 448,904 ไร่
ปี 2562 เนื่อที่ให้ผลผลิต 426,679 ไร่ ผลผลิต 382,800 ตัน ผลผลิตต่อไร่ 827 กิโลกรัม
ปี 2559 เนื่อที่ให้ผลผลิต 419,283 ไร่ ผลผลิต 187,801 ตัน ผลผลิตต่อไร่ 448 กิโลกรัม

วิธีการขยายพันธุ์ : การเพาะเมล็ดและการเสียบยอด การขยายพันธุ์มังคุดด้วยการเสียบยอดบนต้นตอมังคุด เริ่มให้ผลผลิตหลังจากปลูกเพียง 3 ปี เร็วกว่าการขยายพันธุ์ด้วยการเพาะเมล็ดเริ่มให้ผลผลิตหลังจากปลูก 5-6 ปี

วิธีการปลูก :การปลูกเตรียมหลุมปลูกขนาด 50x50x50 เซนติเมตร รองก้นหลุมด้วยปุ๋ยอินทรีย์หรือปุ๋ยคอก ใช้ระยะปลูก 6×6 หรือ 8×8 เมตร ช่วงออกดอกติดผลประมาณกลางเดือนเมษายนถึงสิงหาคม

การดูแลรักษา : หลังปลูกใหม่ควรให้น้ำสม่ำเสมอและจะขาดน้ำไม่ได้ ช่วงเตรียมการออกดอกต้องควบคุมการให้น้ำ ส่วนการให้ปุ๋ยควรใส่ปุ๋ยอินทรีย์ที่หมักตัวสมบูรณ์แล้ว อัตรา 10-20 กิโลกรัมต่อต้นต่อปี และปุ๋ยเคมี 15-15-15 อัตรา 1 ใน 3 ของเส้นผ่าศูนย์กลางทรงพุ่ม และพ่นยูเรีย อัตรา 100-200 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร เพื่อกระตุ้นให้แตกใบอ่อน ถ้าใบอ่อนแตกแล้วให้พ่นปุ๋ยเกล็ด 0-52-34 อัตรา 100 กรัม น้ำ 20 ลิตร สัปดาห์ละ 1 ครั้ง ต่อเนื่อง 3 สัปดาห์ และพ่นปุ๋ยทางใบ เช่น 15-30-15 อัตรา 60 กรัม และกรดฮิวมิค อัตรา 20 มิลลิลิตร ให้ทั่วทุกทรงพุ่ม (ช่วงเตรียมต้นก่อนการออกดอก)

การให้ปุ๋ยทางใบ

1. เตรียมความพร้อมของต้นหลังเก็บเกี่ยวสำหรับการออกดอก เพื่อเร่งให้เกิดการแตกใบอ่อนใน ช่วงเวลาที่เหมาะสม ไม่เกินเดือนกันยายน โดยการฉีดพ่นปุ๋ยยูเรีย (46-0-0) อัตรา 100-200 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร ฉีดพ่นให้ทั่วทั้งต้น

2. การชักนำให้ต้นออกดอก : ฉีดพ่นไซโตไคนิน ชนิด ไคเนติน (kinetin) เข้มข้น 5 มิลลิกรัมต่อลิตร ฉีดพ่นให้ทั่วทรงพุ่ม 5

3. การส่งเสริมการพัฒนาผลและคุณภาพผล : เพื่อบำรุงผลในมังคุดที่มีขนาดผลประมาณ 0.5 เซนติเมตร โดยใช้ปุ๋ยยูเรีย (46-0-0) อัตรา 30 กรัม ร่วมกับปุ๋ยโมโนโพแทสเซียมฟอสเฟต (0-52-34) อัตรา 10 กรัม และโพแทสเซียมไนเตรท (13-0-46) อัตรา 60 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร ฉีดพ่นทุก 10 วัน ติดต่อกัน 3 ครั้ง

อาการยางไหลเกิดจากการเปลี่ยนแปลงทางสรีรวิทยาของผล เมื่อได้รับน้ำมากเกินไปในช่วงผลใกล้แก่ ซึ่งน้ำเหล่านี้จะเข้าไปแทนที่อากาศส่วนหนึ่ง ทำให้ช่องว่างลดลง เกิดเป็นเนื้อใสที่เต็มไปด้วยน้ำ และที่สำคัญคือ เมื่อผลมังคุดมีน้ำมากก็จะขยายตัวมากเกินไป จึงมีผลทำให้ท่อน้ำยางแตก และเกิดอาการยางไหลในผลมังคุด ซึ่งสังเกตเห็นได้ด้วยตาเปล่า คือ น้ำยางสีเหลืองไหลออกมาเป็นจุดๆ บนเปลือก นอกจากนั้น การเสียดสีของผลด้วยกันเองหรือกับใบ ก็เป็นสาเหตุทำให้เกิดอาการเนื้อแก้วและยางไหล

ลักษณะอาการ : เนื้อมังคุดที่เป็นเนื้อแก้ว จะใสและมีลักษณะคล้ายฉ่ำน้ำอยู่ภายใน อาการเนื้อแก้วมักเกิดกับกลีบเนื้อหรือพูที่มีเมล็ดและลุกลามไปยังพูข้างเคียง มังคุดเนื้อแก้วจะมีความกรอบและรสชาติค่อนข้างจืด ถ้าอาการรุนแรงอาจสังเกตได้จากภายนอก คือ ผิวของเปลือกจะมีรอยร้าวตามแนวนอน ถ้ารอยร้าวนั้นยาวอาการเนื้อแก้วในผลจะมีมาก แต่หากอาการเนื้อแก้วมีเพียงเล็กน้อยจะ ไม่สามารถสังเกตเห็นอาการผิดปกติใดๆ บนผิวของผล

การแพร่ระบาด : ขึ้นอยู่กับปริมาณน้ำฝนที่มากกว่าปกติในช่วงผลมังคุดใกล้แก่ อายุต้น สภาพดิน และการจัดการสวน ต้นมังคุดที่มีอายุมากก็มีโอกาสที่จะเกิดเนื้อแก้วได้น้อยกว่าต้นอายุน้อย มังคุดที่ปลูกในดินที่มีลักษณะเป็นทราย มีโอกาสจะเกิดเนื้อแก้วได้มากกว่าในดินเหนียว และการจัดการน้ำที่เหมาะสม จะช่วยให้เกิดอาการเนื้อแก้วน้อยลง

การป้องกันกำจัด

1. มีการจัดการต้นมังคุดให้ออกดอกเร็วกว่าฤดูกาล เพื่อให้สามารถเก็บเกี่ยวได้ก่อนที่ฝนจะตกชุก

2. มีการให้น้ำมังคุดอย่างสม่ำเสมอในช่วงติดผล การบำรุงรักษาต้นให้มีความสมบูรณ์ ปราศจากความเสียหายจากอาการใบไหม้ ใบจุดหรือใบร่วง ซึ่งจะช่วยให้มังคุดมีทรงพุ่มที่มีกิ่งและใบสมบูรณ์

3. มีการให้น้ำเหนือทรงพุ่มเป็นระยะๆ ในขณะที่ผลมังคุดเจริญเติบโตเต็มที่

———————————————-

อาการยางตกในผล

สาเหตุ

1. การกระทบกระแทกของผลในขณะเก็บเกี่ยวและขั้นตอนการขนส่ง

2. ได้รับน้ำมากเกินไปจากสภาวะฝนตกต่อเนื่อง ทำให้สภาวะน้ำภายในผลเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว จนทำให้ท่อน้ำยาง (latex vessel) แตก

ลักษณะอาการ : ผลมังคุดที่ได้รับการกระทบกระแทกจากการเก็บเกี่ยวและการขนย้าย หากไปถึงมือผู้บริโภคเร็วก็ยังพอรับประทานได้ แต่ถ้าทิ้งไว้นานเปลือกจะแข็ง เนื้อในแห้งแข็งและมียางแทรกอยู่ในเนื้อไม่สามารถรับประทานได้ สำหรับอาการที่ไม่รุนแรงเนื้อยังรับประทานได้แต่จะมีรสฝาดหรือขมของยางติดมาด้วย ?ส่วนอาการยางไหลภายในผล เกิดจากการที่ต้นมังคุดได้รับน้ำในปริมาณมากและต่อเนื่อง ในช่วงที่มังคุดใกล้แก่

การแพร่ระบาด : ขึ้นอยู่กับปริมาณน้ำฝน อายุต้น สภาพดิน การจัดการสวนและวิธีการเก็บเกี่ยว การจัดการลัง การเก็บเกี่ยวและการขนส่ง

การป้องกันกำจัด : เก็บเกี่ยวให้ผลมังคุดได้รับความกระทบกระแทกน้อยที่สุด ก็จะสามารถรักษาคุณภาพของเนื้อภายในให้ มีคุณภาพดีอยู่ได้นานวัน

————————————————-

โรคที่สำคัญ

1.โรคใบจุด/แผลแตกยางไหล/ผลเน่า

ลักษณะอาการ : เกิดอาการแผลจุดสีน้ำตาลหรือน้ำตาลปนเทาบนใบ ขนาดและรูปร่างไม่แน่นอน อาจจะเล็กหรือใหญ่ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของโรค ขอบแผลค่อนข้างจะมีสีม่วงเข้ม แผลเก่าๆ บริเวณกลางแผลพบจุดเล็กสีดำกระจายอยู่ ซึ่งจุดดำๆ เหล่านี้คือส่วนขยายพันธุ์ของรา ถ้าเป็นโรครุนแรงจะทำให้ใบสูญเสียเนื้อที่ในการสังเคราะห์แสง มีผลกระทบกับการเจริญเติบโตของมังคุด นอกจากนี้รายังสามารถเข้าทำลายลำต้น โดยเฉพาะในระยะต้นกล้า

การแพร่ระบาด : ราสาเหตุสร้างสปอร์แพร่กระจายไปตามลม ระบาดมากในฤดูฝน ถ้าพบโรคใบจุดที่ใบมากและช่วงที่ติดผลมีความชื้นสูง ฝนตกชุก โรคจะเข้าทำลายผลมังคุดด้วย

การป้องกันกำจัด

1. การทำความสะอาดแปลงปลูก กำจัดวัชพืชที่เป็นแหล่งสะสมโรค

2. พ่นสารเคมีป้องกันกำจัดโรคพืช? ในช่วงที่มังคุดแตกใบอ่อน ได้แก่ คอปเปอร์อ็อกซีคลอไรด์ 85% WP อัตรา 30-80 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร คาร์เบนดาซิม 50% WP อัตรา 10-20 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร แมนโคเซบ 80% WP อัตรา 50 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร

3. ป้องกันกำจัดแมลงพวกหนอนชอนใบ เพื่อลดการเกิดแผลบนใบ

———————————————————————-

2. โรคผลเน่าแอนแทรคโนส เกิดจากเชื้อ Colletotrichum gloeosporioides (Penz.) Penz. & Sacc.

ลักษณะอาการ : เริ่มแรกเป็นแผลจุดเล็ก สีดำบนผล ต่อมาแผลจะขยายใหญ่ขึ้น โรคเกิดได้ตั้งแต่ผล สีน้ำตาลจนถึงผลแก่ ถ้าสภาพแวดล้อมมีอุณหภูมิและความชื้นสูง จะพบราสร้างกลุ่มของสปอร์สีส้ม เป็นวงซ้อนกัน เจริญอยู่บนแผล สามารถเข้าทำลายได้ทั้งส่วนของใบและผล โรคมีระยะพักตัวเป็นเดือน โดยไม่แสดงอาการในระยะผลอ่อน แต่จะแสดงอาการเมื่อผลแก่ โดยเฉพาะใกล้เก็บเกี่ยว

การแพร่ระบาด : ราสร้างสปอร์แพร่กระจายไปตามลมและฝน ระบาดมากในช่วงฤดูฝนและระยะใกล้เก็บเกี่ยว

การป้องกันกำจัด

1. การทำความสะอาดแปลงปลูก และทำลายส่วนที่เป็นโรค

2. พ่นสารเคมีป้องกันกำจัดโรคพืช ได้แก่ คาร์เบนดาซิม 50% WP อัตรา 10-20 กรัม ต่อน้ำ 20 ลิตร ไอโปรไดโอน 50% WP อัตรา 20-30 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร แมนโคเซบ 80% WP อัตรา 50 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร

—————————————————–

3. โรคผลเน่าหลังเก็บเกี่ยว

สาเหตุ : เกิดจากผลมังคุดได้รับการกระทบกระเทือนจากการเก็บเกี่ยว การขนส่ง ทำให้เกิดอาการยางตกในหรือเนื้อแก้ว ซึ่งเป็นสภาพเอื้ออำนวยให้เชื้อราสาเหตุโรคพืชสามารถเข้าทำลายให้เกิดการเน่าเสียได้ หรือเกิดจากสภาพการเก็บรักษาในอุณหภูมิที่ไม่เหมาะสม มีความร้อนและความชื้นสูง รวมทั้งระยะเวลาในการเก็บรักษานาน เหล่านี้เป็นปัจจัยที่เอื้ออำนวยให้เชื้อสาเหตุโรคพืชหลายชนิด เข้าทำลายทำให้เกิดอาการเน่าเสียภายในเนื้อผลได้

การแพร่ระบาด : อาการเน่าของเนื้อภายในผลจะพบภายหลังการเก็บเกี่ยวประมาณ 1-2 สัปดาห์ ในสภาพการเก็บเกี่ยวแล้วเก็บรักษาในอุณหภูมิห้อง ส่วนใหญ่พบเกิดกับผลที่มีปัญหาเก็บเกี่ยวไม่ถูกต้อง เกิดแผลหรือรอยช้ำต่างๆ ซึ่งทำให้ราสามารถเข้าทำลายเนื้อผลภายในได้ง่าย

การป้องกันกำจัด : เกษตรกรผู้ปลูกควรต้องดูแลรักษาในเรื่องการป้องกันกำจัดโรคพืช ตั้งแต่ช่วงออกดอกและติดผลอ่อน โดยการฉีดพ่นสารเคมีป้องกันกำจัดโรคพืช ได้แก่ คาร์เบนดาซิม 50% WP อัตรา 10-20 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร เบโนมิล 50% WP อัตรา 10-15 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร ?เพื่อลดความเสี่ยงจากราที่อาจจะเข้าไปในผล และไปทำความเสียหายในช่วงหลังเก็บเกี่ยว

———————————————–

แมลงศัตรูที่สำคัญ

1.เพลี้ยไฟ Scirtothrips dorsalis Hood (เพลี้ยไฟพริก) และ ?Scirtothrips oligochaetus Karny (เพลี้ยไฟมังคุด) จะดูดกินน้ำเลี้ยงของมังคุด ถ้าเข้าทำลายช่วงออกดอกและติดผลอ่อน จะทำให้ดอกและผลแห้งและร่วง ส่วนผลที่ไม่ร่วง เมื่อมีการพัฒนาโตขึ้น จะเห็นรอยทำลายชัดเจน มีลักษณะเป็นแผลขรุขระสีน้ำตาลที่เรียกว่าผิวขี้กลาก ผลมังคุดที่มีลักษณะดังกล่าวจึงขายได้ในราคาต่ำ ใบอ่อนมังคุดที่แตกใหม่ทุกครั้ง เป็นตัวดึงดูดให้เพลี้ยไฟเข้ามาทำลาย โดยเฉพาะเมื่อมังคุดมีการทยอยแตกใบอ่อน ทำให้การระบาดของเพลี้ยไฟเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง ?เพลี้ยไฟจะระบาดรุนแรงในช่วงอากาศแห้งแล้ง ช่วงระหว่างเดือนพฤศจิกายน-มีนาคม บนทรงพุ่มมังคุดจะพบเพลี้ยไฟปริมาณมากทางทิศใต้ ทิศตะวันออก และทิศตะวันตก บริเวณด้านบนของทรงพุ่ม ช่วงเวลา 9.00-11.00 น.

พืชอาหาร : เพลี้ยไฟพริกระบาดทำลายไม้ผลหลายชนิด เช่น มะม่วง เงาะ ส้มเขียวหวาน ส้มโอ ทุเรียน ลิ้นจี่ และลำไย เป็นต้น ส่วนเพลี้ยไฟมังคุด อาจพบระบาดในมะม่วง ระยะการเจริญเติบโตของมังคุดที่พบการระบาด : ระยะใบอ่อน ดอก และผลอ่อน ศัตรูธรรมชาติ : แมงมุมแมงชนิดต่างๆ

การป้องกันกำจัด : ระยะวิกฤตที่ควรทำการป้องกันกำจัดเพลี้ยไฟในมังคุด คือ ช่วงฤดูแล้งขณะที่มังคุดอยู่ในระยะออกดอก ติดผลอ่อน การพ่นสารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืชควรพ่น 3 ครั้ง คือ ระยะก่อนดอกบาน 7 วัน ขณะดอกบาน และหลังบานแล้ว 7 วัน หากเป็นการระบาดนอกฤดูการออกดอกติดผล ควรพ่นสารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืช เมื่อตรวจพบเพลี้ยไฟเฉลี่ยเกิน 1 ตัวต่อยอด พ่นสารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืชที่มีประสิทธิภาพดีในการป้องกันกำจัดเพลี้ยไฟ? ได้แก่ ฟิโปรนิล 5% SC อัตรา 10 มิลลิกรัมต่อน้ำ 20 ลิตร อิมิดาโคลพริด 10% SL อัตรา 10 มิลลิกรัมต่อน้ำ 20 ลิตร ?คาร์โบซัลแฟน 20% EC อัตรา 50 มิลลิกรัมต่อน้ำ 20 ลิตร ไซเพอร์เมทริน/โฟซาโลน 28.75% EC อัตรา 40 มิลลิกรัมต่อน้ำ 20 ลิตร

—————————

2. เพลี้ยแป้ง (mealybug) Pseudococcus cryptus Hempel (เพลี้ยแป้งมังคุด)ดูดกินน้ำเลี้ยงจากดอกและผลอ่อน โดยจะเริ่มระบาดเมื่อผลมังคุดอายุประมาณ 2 เดือน จนถึงระยะเก็บเกี่ยว เมื่อผลโตใกล้เก็บเกี่ยวเพลี้ยแป้งจะไปฝังตัวดูดกินน้ำเลี้ยงอยู่ใต้กลีบเลี้ยง และมูลหวานที่เพลี้ยแป้งขับถ่ายออกมาจะดึงดูดให้เกิดราดำขึ้นเป็นคราบเกาะติดผิวมังคุด พืชอาหารได้แก่ ใบมะพร้าว ใบมะม่วง ฝักมะขาม และผลมังคุด จะพบระบาดในช่วงมังคุดระยะผลอ่อน และผลแก่

ศัตรูธรรมชาติ : ศัตรูธรรมชาติของเพลี้ยแป้งที่พบ ได้แก่ แมลงช้างปีกใส Mallada basalis Walker ด้วงเต่าลาย Nephus ryuguus (H. Kamiya) และแตนเบียนในวงศ์ Eulophidae

การป้องกันกำจัด

1. ถ้าพบระบาดไม่มาก อยู่เป็นกลุ่มเฉพาะผลใดผลหนึ่งให้เก็บผลเหล่านั้นเผาทำลาย

2. ควรมีการสำรวจตั้งแต่มังคุดเริ่มติดผล การระบาดในมังคุดผลเล็ก สามารถพ่นสารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืชได้ประสิทธิภาพดีกว่าการป้องกันกำจัด เมื่อเพลี้ยแป้งระบาดในผลโต เมื่อพบเพลี้ยแป้งระบาดมากกว่าร้อยละ 10 ของผลสำรวจ พ่นด้วยสารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืช ได้แก่ คาร์โบซัลแฟน 20% EC อัตรา 50 มิลลิลิตรต่อน้ำ 20 ลิตร อิมิดาโคลพริด 10% SL อัตรา 10 มิลลิลิตรต่อน้ำ 20 ลิตร คาร์บาริล 85% WP อัตรา 60 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร

3. การแพร่ระบาดของเพลี้ยแป้งมักมีมดเป็นพาหะนำเพลี้ยแป้งไปปล่อยยังจุดต่างๆ จึงต้องป้องกันมด โดยใช้เศษผ้าชุบน้ำมันเครื่องพันรอบโคนต้น

————————————

4. หนอนชอนใบ (leafminer) ?Acrocercops sp. และ Phyllocnistis sp. หนอนชอนใบ Acrocercops sp. ชอบทำลายใบอ่อนที่มีอายุมาก โดยตัวหนอนที่ฟักจากไข่ชอนไชกัดกินและขับถ่ายอยู่ในระหว่างผิวใบ รอยทำลายเป็นลักษณะแผ่กว้างเป็นแผ่นสีดำ ส่วนหนอนชอนใบ ?Phyllocnistis sp. ชอนไชทำลายใบอ่อนมังคุดที่มีอายุน้อยกว่า พบการระบาดรุนแรงมากขณะมังคุดแตกใบอ่อน โดยเฉพาะต้นกล้าของมังคุด ตัวหนอนที่ฟักจากไข่ ชอนไชเป็นทางยาว ใบมังคุดที่ถูกทำลายจะแคระแกรน บิดเบี้ยว ทำให้มังคุดชะงักการเจริญเติบโตในระยะต้นกล้า แต่ต้นมังคุดที่โตแล้วจะทำให้มังคุดแตกใบอ่อนบ่อยครั้ง เพื่อชดเชยใบที่ไม่สมบูรณ์ ซึ่งใบอ่อนเป็นตัวดึงดูดแมลงศัตรูชนิดอื่นๆ เข้ามาทำลายมังคุดเพิ่มขึ้น พบการระบาดของหนอนชอนใบทั้งสองชนิด รุนแรงในเขตจังหวัดจันทบุรี ระยอง และตราด โดยเฉพาะในเดือนมิถุนายนที่มีการแตกใบอ่อนของมังคุด

ศัตรูธรรมชาติ : พบแตนเบียนของหนอนชอนใบมังคุดประมาณ 10 ชนิด โดยในเดือนธันวาคม พบหนอนชอนใบมังคุดถูกแตนเบียนทำลายสูงสุด ร้อยละ 80.6 และต่ำสุดร้อยละ 16.3 ในเดือนพฤศจิกายน

การป้องกันกำจัด : แตนเบียนที่พบมากที่สุด คือ A. citricola ถ้าพบหนอนชอนใบระบาดรุนแรง (ใบอ่อนถูกทำลาย มากกว่าร้อยละ 30) และไม่พบแตนเบียนให้พ่นด้วยสารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืช คาร์บาริล 85% WP อัตรา 60 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร

——————————————-

5. หนอนกินใบอ่อน (Leaf eating caterpillar) Stictoptera columba (Walker), Stictoptera cucullioides Guenee และ Stictoptera signifera (Walker) ทำลายกัดกินใบอ่อนมังคุดจนเหลือเฉพาะก้านใบหรือบางครั้งหมดทั้งใบ หนอนชนิดนี้เป็นผีเสื้อกลางคืน ในตอนกลางวันจึงไม่ค่อยพบตัว โดยจะทำลายมังคุดในเวลากลางคืน ส่วนกลางวันหลบลงดิน หรือหลบอาศัยตามเศษซากใบไม้ หรือระหว่างใบในทรงพุ่มที่มืด หากระบาดรุนแรงใบอ่อนจะถูกกินจนหมด?ถ้าหนอนระบาดในช่วงเดือนกันยายน – ตุลาคม ซึ่งเป็นการแตกใบอ่อนชุดสุดท้ายก่อนการออกดอก จะมีผลกระทบต่อการเกิดตาดอกและผลผลิต โดยพบการแพร่ระบาดของหนอนกินใบอ่อนทุกแหล่งปลูกมังคุด ในขณะที่มีการแตกใบอ่อน โดยเฉพาะหนอนกินใบอ่อน S. cuculliodes พบระบาดรุนแรงมาก ที่ อ.หลังสวน จ.ชุมพร ศัตรูธรรมชาติ : พบหนอนกินใบอ่อนมังคุดถูกแตนเบียนทำลายเป็นจำนวนมาก

การป้องกันกำจัด เนื่องจากหนอนกัดกินทำลายใบอ่อนมังคุดในเวลากลางคืน และทิ้งร่องรอยการทำลายให้เห็น หากสำรวจพบใบอ่อนมังคุดถูกทำลายเกินร้อยละ 20 ให้พ่นด้วยสารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืช คาร์บาริล 85% WP อัตรา 60 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร

————————————–

6. ไรขาวพริก (broad mite) Polyphagotarsonemus latus Banks ทำลายบริเวณใบอ่อนหรือยอดอ่อนของมังคุด เชื่อกันว่าสามารถปล่อยสารพิษลงสู่พืชในขณะที่ดูดกินจากต่อมน้ำลาย ทำให้การเจริญเติบโตของเนื้อเยื่อส่วนต่างๆ ผิดปกติ ลักษณะอาการผิดปกติ คือ ส่วนขอบใบอ่อนจะม้วนลง แข็งกระด้าง หงิกงอผิดรูป และแคระแกรน หรือทำให้สีของใบอ่อนซีด หรือเปลี่ยนเป็นสีเหลือง ร่วงหลุดไปในที่สุด?ถ้าไรขาวพริกเข้าทำลายมังคุดในระยะผลอ่อน โดยจะดูดกินน้ำเลี้ยงผลอ่อนที่เริ่มติดผล และหลบซ่อนตัวอยู่ภายใต้กลีบเลี้ยง พบมากกับผลที่อยู่ในทรงพุ่ม ผิวของผลอ่อนที่ถูกทำลายจะค่อยๆ เปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลอ่อน และสีจะเข้มขึ้น เมื่อการทำลายรุนแรงมากขึ้นผิวจะด้านสาก และเมื่อผลแก่ ผิวผลจะด้านไม่เป็นมัน ผลผลิตไม่ได้คุณภาพ จะพบการระบาดในระยะผลอ่อน

พืชอาหาร : มันฝรั่ง โหระพา กะเพรา ถั่วฝักยาว ถั่วเขียว ถั่วลันเตา ไผ่ ปอกระเจา เยอบีร่า หม่อน ชา เบญจมาศ องุ่น มะม่วง มังคุด ลองกอง ส้มเขียวหวาน ส้มโอ พริกขี้หนู พริกชี้ฟ้า ฝ้าย กุหลาบ ลำโพง ส้ม แตงกวา

ศัตรูธรรมชาติ : ศัตรูธรรมชาติของไรขาวพริกที่พบ ได้แก่ ไรตัวห้ำ Amblyseius cinctus Corpus and Rimando

การป้องกันกำจัด : สารเคมีป้องกันกำจัดไรหลายชนิดที่มี ประสิทธิภาพดีในการป้องกันกำจัดไรขาวพริก โดยฉีดพ่น 2 ครั้ง ห่างกัน 5-7 วัน และพ่นซ้ำหากพบการระบาดอีก ได้แก่ อามีทราซ 20% EC อัตรา 40-60 มิลลิลิตรต่อน้ำ 20 ลิตร กำมะถันผง อัตรา 60-80 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร

———————————–

วัชพืชที่พบในสวนมังคุดสามารถจำแนกได้ 3 ประเภท คือ

1. วัชพืชประเภทใบแคบ มีลักษณะที่สำคัญ คือ ลำต้นเป็นข้อปล้องชัดเจน ใบรูปเรียวยาว เส้นใบขนานกัน เช่น หญ้าปากควาย หญ้าตีนกา หญ้าคา และหญ้าโขย่ง

2. วัชพืชประเภทใบกว้าง มีลักษณะใบที่แผ่กว้างและขนาดใหญ่กว่าวัชพืชใบแคบและกก เช่น กระดุมใบใหญ่ สาบม่วง และสาบแร้งสาบกา

3. วัชพืชประเภทกก ลักษณะใบคล้ายวัชพืชใบแคบ ลำต้นอาจกลมหรือเป็นสามเหลี่ยม แต่ไม่มีข้อปล้อง เช่น แห้วหมู และกกตุ้มหู

การป้องกันกำจัด

1. แปลงปลูกใหม่ ก่อนปลูกไถพลิกหน้าดินปรับพื้นที่ กำจัดวัชพืชในพื้นที่ออกให้หมด แล้วจึงกำหนดหลุมปลูก ขุดหลุมกว้าง ตากดิน เก็บชิ้นส่วนวัชพืช เช่น หัว เหง้า ไหลของวัชพืช และตอไม้ยืนต้นออกให้หมด หลังปลูกคลุมโคนต้นมังคุดด้วยฟางข้าว หรือเศษใบไม้แห้ง ซึ่งจะช่วยป้องกันการงอกของเมล็ดวัชพืช และรักษาความชื้นให้ต้นมังคุด

2. ระยะที่ต้นมังคุดยังเล็ก (ช่วง 4 – 5 ปีแรก) เนื่องจากต้นมังคุดโตช้าและระยะปลูกห่าง ทำให้มีพื้นที่ว่างมาก วัชพืชจึงเจริญเติบโตอย่างรวดเร็วแข่งขันกับต้นมังคุด จึงต้องเลือกวิธีการควบคุมวัชพืชที่เหมาะสม เช่น ปลูกพืชแซม ปลูกพืชคลุมดิน เช่น ถั่วพร้า ถั่วขอ ถั่วซิรูเลี่ยม โดยต้องมีการดูแลไม่ให้ต้น? ถั่วเหล่านี้ขึ้นพันต้นมังคุด ใช้วัสดุคลุมดิน เช่น ฟางข้าว ใบหญ้าคา หญ้าแฝก แกลบ เศษซากวัชพืช ?ใช้แรงงานตัดหรือถาก หรือใช้เครื่องตัดหญ้า ระหว่างแถวและระหว่างต้นมังคุด โดยต้องกำจัดวัชพืชก่อนวัชพืชออกดอก การใช้สารเคมีป้องกันกำจัดวัชพืช พ่นก่อนวัชพืชออกดอกและความสูงไม่เกิน 30 เซนติเมตร และขณะพ่นควรมีลมสงบ ใส่หัวหลอบเพื่อป้องกันละอองสารปลิวไปสัมผัสใบและต้นมังคุด ได้แก่ ไกลโฟเสต 48% SL อัตรา 150?200 มิลลิลิตร ผสมน้ำ 20 ลิตร กลูโฟสิเนต-แอมโมเนียม 15% SL อัตรา 200 มิลลิลิตร ผสมน้ำ 20 ลิตร พาราควอต 27.6% SL อัตรา 150 มิลลิลิตร ผสมน้ำ 20 ลิตรโดยพ่นคลุมต้นวัชพืชให้ทั่วในพื้นที่ 1 งาน

3. ระยะที่ต้นมังคุดมีทรงพุ่มแผ่กว้างแล้ว ปัญหาวัชพืชจะลดน้อยลง แต่สำหรับวัชพืชที่เหลืออยู่ในรัศมีทรงพุ่มมังคุด ใช้วิธีการตัดหรือถาก 1-2 ครั้ง ช่วยลดปัญหาวัชพืชได้ นอกจากนี้ การคลุมโคนต้นด้วยเศษซากวัชพืช แกลบ หรือฟางข้าว ช่วยลดปัญหาวัชพืชได้

————————-

ดัชนีการเก็บเกี่ยว อายุการเก็บเกี่ยวของผลมังคุด คือ ช่วง 11-13 สัปดาห์ (77-91 วัน) หลังดอกบาน หรือการเปลี่ยนแปลงสีผิว

ระดับ 1 ผลสีเขียวตองอ่อนทั้งผล เป็นผลอ่อนเกินไป ห้ามเก็บเกี่ยวโดยเด็ดขาด เพราะคุณภาพด้อยมาก ไม่เป็นที่ยอมรับสำหรับการบริโภค

ระดับ 2 ?ผลมีสายเลือด (เกิดจุด แต้ม หรือประสีม่วงแดง)?เหมาะต่อการเก็บเกี่ยว แต่ยังไม่เหมาะต่อการบริโภค เพราะเนื้อยังติดเปลือก แต่เหมาะต่อการส่งไปจำหน่ายยังตลาดห่างไกล ผลมังคุดในวัยนี้ใช้บริโภคได้ภายใน 4 วัน หลังการเก็บเกี่ยว (ณ อุณหภูมิเขตร้อน)

ระดับ 3 ผลมีสีน้ำตาลแดงเรื่อๆ เกือบทั้งผล ผลในระยะนี้จะต้องทำการเก็บเกี่ยวให้หมด ไม่ควรปล่อยให้ผลติดกับต้นเกินวัยมากกว่านี้

ระดับ 4 ผลมีสีน้ำตาลแดงผลระยะนี้อาจจะใช้บริโภคได้ แต่เปลือกยังมียางสีเหลืองอยู่บ้าง

ระดับ 5 ผลมีสีม่วงแดง?ระยะนี้ใช้บริโภคได้

ระดับ 6 ผลมีสีม่วงเข้มหรือม่วงดำ?เป็นระยะที่เหมาะต่อการรับประทานให้อร่อยได้มากที่สุด ผลมังคุดวัยนี้จะมีสภาพที่เหมาะต่อการรับประทาน อยู่ได้ประมาณ 10 วัน ถ้ามีการเก็บรักษาไว้ ณ อุณหภูมิห้องอย่างถูกต้อง

————————–

การแบ่งเกรดมังคุด

ตามมาตรฐานสินค้าเกษตรมังคุดของสำนักมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ (มกษ. 2-2556) แบ่งชั้นคุณภาพมังคุดเป็น 3 ชั้นคุณภาพ
1. ชั้นพิเศษ (Extra class) ผลมังคุดชั้นนี้ต้องมีคุณภาพดีที่สุด มีกลีบเลี้ยงและขั้วผลสมบูรณ์ ตำหนิที่ผิวโดยรวมต้องไม่เกิน 10% ของพื้นที่ผิวของผล มีเนื้อแก้ว และ/หรือเนื้อมียางสีเหลืองในผลได้ไม่เกิน 5% ของจำนวนผลหรือน้ำหนัก ความคลาดเคลื่อนยอมให้มีได้ไม่เกิน 5% โดยจำนวนหรือน้ำหนัก

2. ชั้นหนึ่ง (Class I ) ผลมังคุดชั้นนี้ต้องมีคุณภาพดี อาจมีความผิดปกติหรือตำหนิได้เล็กน้อย โดยตำหนิที่ผิวผลโดยรวมต้องไม่เกิน 30% ของพื้นที่ผิวผล มีเนื้อแก้ว และ/หรือเนื้อมียางเหลืองในผลได้ไม่เกิน 10% ของจำนวนผลหรือน้ำหนัก ความคลาดเคลื่อนยอมให้มีได้ไม่เกิน 10% โดยจำนวนหรือน้ำหนัก

3. ชั้นสอง (Class II) ผลมังคุดในชั้นนี้รวมผลมังคุดที่มีคุณภาพ แต่มีคุณภาพตามข้อกำหนดขั้นต่ำ? มีตำหนิที่ผิวผลโดยรวมต้องไม่เกิน 50% ของพื้นที่ผิวผล และมีเนื้อแก้ว และ/หรือเนื้อมียางเหลืองในผลได้ไม่เกิน 20% ของจำนวนผลหรือน้ำหนัก ความคลาดเคลื่อนยอมให้มีได้ไม่เกิน 10% โดยจำนวนหรือน้ำหนัก

การเก็บรักษา

ที่อุณหภูมิน้อยกว่า 5 องศาเซลเซียส เก็บได้นาน 5 วัน ที่อุณหภูมิ 8-10 องศาเซลเซียส เก็บได้นาน 8-10 วัน ที่อุณหภูมิ 13-15 องศาเซลเซียส เก็บได้นาน 14-28 วัน ที่อุณหภูมิมากกว่า 20 องศาเซลเซียส เก็บได้นาน 10-14 วัน

การรม ด้วยสารเมทธิลโบรไมด์จะมีผลกระทบทำให้อายุการเก็บรักษาของมังคุดสั้นลงได้ สำหรับการบรรจุภัณฑ์ที่ช่วยให้มังคุดคงความสดได้ดี คือ การบุกล่องด้วยถุงหรือ ฟิล์มพลาสติก

—————————–

คุณค่าอาหารและสรรพคุณ : เนื้อมังคุดมีคาร์โบไฮเดตร เส้นใย โปรตีน แคลเซียม ฟอสฟอรัส เหล็ก วิตามินบี1 วิตามินบี2 ไนอะชิน และวิตามินซี เนื้อมังคุดให้พลังงานต่ำมีเส้นใยอาหารมากกว่า ถ้ารับประทานมังคุดหลังจากรับประทานทุเรียน ฤทธิ์เย็นจะช่วยลดความร้อนในร่างกาย ทำให้ไม่เป็นแผลร้อนใน เปลือกผลสุกตากแห้งมีรสฝาด สามารถช่วยรักษาอาการท้องเสีย ท้องเดินได้ เพราะเปลือกมังคุดแห้งมีสารแทนนิน (tannin) ออกฤทธิ์เป็นยาฝาดสมาน

ดาวน์โหลด คู่มือการดูแลมังคุด 52 สัปดาห์

		GAP มังคุด

การสร้างมูลค่าเพิ่ม

- การแปรรูปขั้นต้น น้ำมังคุด 100% ส่วนผสมน้ำผลไม้ มังคุดลอยแก้ว มังคุดกวน

-การแปรรูปขั้นกลาง แกะเนื้อแช่แข็ง ฟรีซดราย  น้ำสกัดมังคุด ไวน์มังคุด

-ส่งเสริมกลุ่มแม่บ้าน กลุ่มวิสาหกิจชุมชนให้ยกระดับมาตรฐานการผลิต

ปัจจุบันนำเปลือกมังคุดมาทำเป็นเครื่องสำอาง สบู่ โลชั่น ยาสระผม ผสมอาหารและยา ใบใช้ทำสีย้อมผ้า เมล็ดใช้ผสมในอาหาร ผสมในมังคุดกวน น้ำมังคุดผสมเมล็ด น้ำมังคุด น้ำเปลือกมังคุดหมัก เบเกอรี่ไส้มังคุด น้ำส้มสายชูหมักจากมังคุด ที่มีการพัฒนาเชื่อมโยงเกษตรกร ผู้ประกอบการ และตลาดเข้าด้วยกันจนสามารถจำหน่ายเป็นสินค้าในตลาด และบางผลิตภัณฑ์กำลังพัฒนารูปแบบ รูปลักษณ์ให้เหมาะสมกับความต้องการของตลาดในยุควิถีใหม่

การใช้ปุ๋ยฟอสฟอรัสในดินปลูกมังคุด ช่วงตุลาคมชักนำดอก ใช้ปุ๋ยสูตร 8-24-24 หรือ 9-24-24 ทำให้ฟอสฟอรัสตกค้างในดิน ใช้เชื้อราไมโคไรซ่า ลดการตรึงฟอสฟอรัสในดิน เชื้อเอ็คโตไมคอร์ไรซาที่ละลายฟอสเฟต นำเชื้อเห็ดมาแยก ทดสอบเชื้อในจาน pdb หาการละลายฟอสฟอรัส 3 5 7 9 11 วัน ทำในกล้ามังคุด เก็บที่ 3  6 9 เดือน พบ เห็ดโคนขาว เห็ดเสม็ด เห็ดระโงกเหลืองสร้างเคลียร์โซนดี เห็ดหนอนขาว clavaria vermicularis มีประสิทธิภาพดีสุด  ที่ระยะ 6 เดือนทำให้ฟอสฟอรัสหลุดออกมาได้ดีที่มีประโยชน์

การพัฒนาเม็ดดินเผาจากเปลือกมังคุด และการทำวัสดุปลูกจากเปลือกมังคุด

สารสกัดจากเปลือกมังคุดในการป้องกันกำจัดศัตรูพืช และเสริมสุขภาพ

The post มังคุด appeared first on ฐานข้อมูลพันธุกรรมพืชสวน.

สถานการณ์การผลิต

ปี 2567 เนื้อที่ให้ผล 1,662,157 ไร่ ผลผลิตรวม 1,362,575 ตัน ผลผลิตต่อไร่ 820 กิโลกรัมต่อไร่

ปี 2566 เนื้อที่ให้ผล 1,667,636 ไร่ ผลผลิตรวม 1,388,180 ตัน ผลผลิตต่อไร่ 832 กิโลกรัมต่อไร่ การส่งออกลำไยกระป๋อง ปี 2566 ส่งออกรวม 10,209 ตัน มูลค่า 766.81 ล้านบาท โดยส่งออกไปยังมาเลเซียมากที่สุด (ปริมาณ 4,005 ตัน มูลค่า 264 ล้านบาท) รองลงมาได้แก่อินโดนีเซีย (ปริมาณ 1,538 ตัน มูลค่า 106 ล้านบาท)และจีน (ปริมาณ 689 ตัน มูลค่า 92 ล้านบาท)

ปี 2565 เนื้อที่ให้ผล 1,693,261 ไร่ ผลผลิตรวม 1,555,360 ตัน ผลผลิตต่อไร่ 919 กิโลกรัมต่อไร่ อากาศหนาวเอื้ออำนวยต่อการออกดอก

ปี 2560 เนื้อที่ให้ผลลดลงเล็กน้อยได้รับผลกระทบจากภัยแล้ง ทำให้ยืนต้นตาย ราคาดีอยู่ที่ 33.02 บาทต่อกิโลกรัม

ปี 2559 เนื้อที่ให้ผลผลิต 1,052,256 ไร่ ผลผลิต 755,651 ตัน ผลผลิตต่อไร่ 718 กก.

ประเทศที่ส่งออก ได้แก่ จีน ฮ่องกง มาเลเซีย อินโดนีเซีย  ประเทศที่ผลิตลำไยมากที่สุดในโลก คือ จีน รองลงมาคือ ไทย และเวียดนาม โดยจีนมีเนื้อที่ให้ผล ประมาณ 2 ล้านไร่ และผลผลิตประมาณ 2 ล้านตัน  และเวียดนาม 7 แสนไร่

การขยายพันธุ์โดยการตอนและทาบกิ่ง

การเลือกซื้อกิ่งพันธุ์

1. เป็นกิ่งตอนที่ได้จากแปลงผลิตพันธุ์ดีตรงตามพันธุ์ และมีการจัดการแปลงตามมาตรฐาน GAP

2.เป็นกิ่งพันธุ์ที่สมบูรณ์ ไม่แก่ไม่อ่อนเกินไป ความยาวไม่ต่ำกว่า 50 เซนติเมตร

3.กิ่งตอนที่ตัดมาชำ รากต้องมีการพัฒนาอย่างเห็นได้ชัด

4.ต้องชำในถุงเพาะชำตามมาตรฐานที่กำหนด ขนาด 4×9 นิ้ว

5.ใช้วัสดุเพาะชำที่เหมาะสม โดยมีส่วนผสมของ ดิน : แกลบดิบ/ขุยมะพร้าว : ปุ๋ยคอก/ปุ๋ยหมัก ในอัตราส่วนโดยประมาณ 1:2:1 หรือใช้วัสดุที่หาได้ง่ายในพื้นที่

6.ต้องชำในภาชะที่บรรจุไม่ต่ำกว่า 2 เดือน และไม่เกิน 8 เดือน หากพ้นกำหนดต้องมีการเปลี่ยนภาชนะบรรจุให้มีขนาดใหญ่ขึ้นตามความเหมาะสม

7.ต้นพันธุ์มีสภาพสมบูรณ์แข็งแรง ไม่ปรากฏอาการของการขาดธาตุอาหาร หรือการทำลายของโรคและแมลง

8.ต้องมีป้ายตามมาตรฐานที่กำหนด ติดกับต้นพันธุ์ และสามารถตรวจสอบได้

พันธุ์ลำไยได้แก่ พันธุ์กะโหลก พันธุ์เบี้ยวเขียว พันธุ์เพชรสาคร พันธุ์สีชมพู พันธุ์แห้ว และพันธุ์อีดอ

วิธีการปลูก: ให้ขุดหลุมขนาด 50x50x50 เซนติเมตร รองก้นหลุมด้วยปุ๋ยคอกหรือปุ๋ยอินทรีย์ที่หมักตัวสมบูรณ์แล้ว ใช้ระยะปลูก 6×6 หรือ 6×8 เมตร

การดูแลรักษา: หลังการปลูกใหม่ควรมีการให้น้ำ ส่วนการให้ปุ๋ย ช่วงเพิ่มความสมบูรณ์ต้นควรใส่ปุ๋ยอินทรีย์ที่หมักตัวสมบูรณ์แล้วอัตรา 20-30 กิโลกรัมต่อต้น หรือใส่ปุ๋ยเคมีสูตร 15-5-20 และ 21-0-0 อัตรา 2:1 โดยน้ำหนักอัตรา 2-3 กิโลกรัมต่อต้น ระยะก่อนการออกดอกพ่นปุ๋ยทางใบสูตร 0-52-34 อัตรา150 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร ทุก 7 วัน ไม่น้อยกว่า 3 ครั้ง ช่วงพัฒนาการของผลควรใส่ปุ๋ยสูตร 15-5-20 อัตรา 1-3 กิโลกรัมต่อต้น และพ่นปุ๋ยทางใบสูตร 46-0-0 อัตรา 30 กรัม และสูตร 0-52-34 อัตรา 10 กรัม และสูตร 13-0-46 อัตรา 60 กรัมตอน้ำ 20 ลิตร ทุก 7-10 วัน ติดต่อกัน 3 ครั้ง เมื่อผลมีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 0.5 เซนติเมตร

การให้ปุ๋ยทางใบ

1. เตรียมความพร้อมของต้นเพื่อการออกดอก : ฉีดพ่นปุ๋ยโมโนโพแทสเซียมฟอสเฟต (0-52-34) อัตรา 150 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร ทุกวัน อย่างน้อย 3 ครั้ง ในช่วงที่ใบชุดสุดท้ายอายุมากกว่า 60 วัน เพื่อให้ลำไยออก ดอกพร้อมกันและป้องกันการแตกใบอ่อน

2. การชักนำให้ต้นออกดอก : ฉีดพ่นโพแทสเซียมคลอเรต (KClO3) อัตรา 40 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร ในต้น ที่มีความสมบูรณ์เต็มที่ให้ทั่วทั้งต้น

3. การส่งเสริมการพัฒนาผลและคุณภาพผล : เพื่อบำรุงผล สำหรับลำไยที่มีขนาดผลประมาณ 0.5 เซนติเมตร ใช้ปุ๋ยยูเรีย (46-0-0) อัตรา 30 กรัม ร่วมกับปุ๋ยโมโนโพแทสเซียมฟอสเฟต (0-52-34) อัตรา 10 กรัม และโพแทสเซียมไนเตรท (13-0-46) อัตรา 60 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร ฉีดพ่นทุก 10 วัน ติดต่อกัน 3 ครั้ง

โรคศัตรูพืช และการป้องกันกำจัด

1. โรคราน้ำฝน สาเหตุ เชื้อรา Phytophthora capsici Leonian ลักษณะอาการ ใบอ่อนมีอาการเน่า ใบเพสลาด กิ่งอ่อนและยอดอ่อนมีอาการไหม้ สีน้ำตาลเข้ม ใบและยอดไหม้ และยอดแห้งตายอย่างรวดเร็ว มักพบเส้นใยสีขาวขึ้นฟู คลุมกิ่งอ่อนและยอด หากเข้าทำลายในระยะผลอ่อน เปลือกของผลและขั้วผลมีสีน้ำตาลเข้ม ถ้ามีฝนตกชุกติดต่อกัน พบเส้นใยสีขาวขึ้นฟูคลุมผล ต่อมาผลจะเน่า แตกและหลุดร่วง

การป้องกันกำจัด

1.1.หมั่นสำรวจสวนอย่างสม่ำเสมอ โดยเฉพาะช่วงฝนตกชุก ในพื้นที่ที่เคยมีการระบาด เฝ้าระวังโดยเฉพาะก่อนเก็บเกี่ยว 1 เดือน

1.2.กำจัดวัชพืช ตัดแต่งส่วนที่เป็นโรคและนำไปเผาทำลายนอกสวน

1.3.ตัดแต่งทรงพุ่มให้โปร่งให้อากาศถ่ายเทได้สะดวก

1.4.ทำความสะอาดเครื่องมือที่ใช้ตัดกิ่งเป็นโรคทุกครั้ง ก่อนนำไปตัดกิ่งปกติ

1.5.เก็บผลและใบที่เป็นโรค และที่ร่วงลงดิน ทำลายนอกแปลงปลูก

1.6.ช่วงที่มีการระบาด หรือในแปลงที่มีประวัติว่ามีการระบาดอยู่เสมอ หลังตัดแต่งกิ่งแล้วพ่นด้วยสารป้องกันกำจัดโรคพืช เมทาแลกซิล 25% ดับเบิ้ลยูพี อัตรา 5060 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร หรือ ฟอสอีทิลอะลูมิเนียม 80% ดับเบิ้ลยูพี อัตรา 80 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร หรือ เมทาแลกซิลเอ็ม+แมนโคเซบ 68 % ดับเบิ้ลยูจี อัตรา 3050 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร พ่นให้ทั่วต้น ทุก 57 วัน และหยุดพ่นก่อนเก็บเกี่ยวอย่างน้อย 15 วัน

—————————————————————————————————-

2.โรคใบจุดดำ สาเหตุ เชื้อรา Colletotrichum gloeosporioides (Penz.) Penz. & Sacc., Lasiodiplodia theobromae (Pat.) Griffon & Maubl., Pestalotiopsis sp., Curvularia sp. และ Nigrosora sp. ลักษณะอาการ เกิดแผลลักษณะกลมสีน้ำตาลอ่อนบนใบแก่ ต่อมาเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลดำ เมื่อมีความชื้นสูงจะพบเส้นใยสีขาวขึ้นบนแผล การป้องกันกำจัด ตัดแต่งกิ่งหลังเก็บเกี่ยวให้โปร่ง ทำลายใบที่เป็นโรค พ่นด้วย เบนโนมิล คาร์เบนดาซิม แมนโคแซบ คอปเปอร์ออกซีคลอไรด์ สลับกันทุก 2 สัปดาห์ในช่วงฤดูฝน หรือพ่นอะซอกซีสโตรบิน 25% เอสซี อัตรา 5 มิลลิลิตรต่อน้ำ 20 ลิตรพ่นให้ทั่วต้น ทุก 57 วัน และหยุดพ่นก่อนเก็บเกี่ยวอย่างน้อย 15 วัน

—————————————————————————————————-

3.โรคพุ่มแจ้ หรือพุ่มไม้กวาด สาเหตุ เชื้อไฟโตพลาสมา ลักษณะอาการ ยอดหรือส่วนที่เป็นตาบริเวณกิ่ง เกิดอาการแตกยอดฝอย เป็นกระจุกคล้ายมัดไม้กวาด ใบเล็กและหงิกงอ กระจัดกระจายอยู่ทั่ว หากเป็นรุนแรง ทำให้ต้นลำไยมีอาการทรุดโทรม มักจะเกิดกับพันธุ์เบี้ยวเขียวและพันธุ์สีชมพู

การป้องกันกำจัด

3.1. ใช้เมล็ดพันธุ์ กิ่งพันธุ์ หรือต้นพันธุ์ และอุปกรณ์ที่ปลอดเชื้อ

3.2. ถอนทำลายวัชพืชและพืชอาศัย เพื่อลดปริมาณแมลงพาหะ

3.3. ยังไม่มีสารป้องกันกำจัดเชื้อไฟโตพลาสมา

3.4. ใช้สารเคมีป้องกันและกำจัดแมลงพาหะ

—————————————————————————————————–

แมลงศัตรูพืช และการป้องกันกำจัด

1. เพลี้ยแป้งดูดกินน้ำเลี้ยงจากบริเวณกิ่ง ใบ ผลอ่อน ผลแก่ มีมดเป็นพาหะ ช่วยพาไปตามส่วนต่างๆ ของพืช ส่วนของพืชที่ถูกทำลายจะแคระแกรนและเกิดราสีดำ

การป้องกันกำจัด

1. หมั่นสำรวจเพลี้ยแป้ง หากพบไม่มากให้ตัดส่วนที่ถูกทำลายนำไปทิ้งนอกแปลง

2. ป้องกันกำจัดมดโดยใช้ คาร์บาริล 80% ดับเบิ้ลยูพี อัตรา 50 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร แล้วใช้ผ้าชุบน้ำมันเครื่องใช้แล้วผูกรอบต้น

3. ใช้สารฆ่าแมลง ได้แก่ คาร์โบซัลแฟน 20% อีซี อัตรา 50 มิลลิลิตรต่อน้ำ 20 ลิตร หรือ อิมิดาโคลพริด 70% ดับเบิ้ลยูพี อัตรา 4 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร หรือ คลอร์ไพริฟอส 40% อีซี อัตรา 40 มิลลิลิตรต่อน้ำ 20 ลิตร

—————————————————————————————————–

2. หนอนเจาะขั้วConopomorpha sinensis Bradleyหนอนเริ่มเข้าทำลายเมื่อลำไยเริ่มติดผลได้ประมาณ 1 เดือน จนถึงระยะเก็บเกี่ยว ขณะผลลำไยยังมีขนาดเล็กน้ำหนักช่อน้อย ช่อผลลำไยอยู่ในสภาพชูขึ้น ผีเสื้อจะวางไข่อยู่ส่วนปลายของผลลำไย เมื่อหนอนฟักออกจากไข่ก็จะเจาะเข้าไปกัดกินอยู่ภายในผล มองดูภายนอกไม่เห็นรอยทำลาย เมื่อผ่าดูจึงเห็นรอยที่ถูกหนอนทำลาย ทำให้ผลที่ถูกทำลายไม่สามารถเจริญเติบโตต่อไปได้ ผลที่ถูกทำลายจึงร่วงหล่นหมด จำนวนหนอนที่พบ 1-3 ตัวต่อผล เมื่อผลลำไยมีขนาดโตขึ้น น้ำหนักเพิ่มขึ้นช่อผลโค้งลง ผีเสื้อจะมาวางไข่อยู่บริเวณใกล้ขั้ว ดังนั้น การทำลายในระยะที่ผลลำไยเริ่มเปลี่ยนสี จึงพบหนอน หรือมูลหนอนอยู่ที่ขั้วผลเสมอ ทำให้ผลที่ถูกทำลายในช่วงนี้ร่วงหล่นได้ง่าย ถ้าไม่ร่วงชาวสวนยังขายได้ราคาดีอยู่ เพราะมองจากภายนอกไม่เห็นรอยทำลายเลย แต่ถ้าสังเกตดูให้ดีบริเวณใกล้ขั้วจะพบรูเล็กๆ ปรากฏอยู่ ซึ่งเป็นรูที่หนอนเจาะออกมาเข้าดักแด้ภายนอก

การป้องกันกำจัด

1. รวบรวมผลลำไยที่ร่วงหล่นบริเวณโคนต้น จากการทำลายของหนอนเจาะขั้วผลนำไปฝังหรือเผาทำลาย

2. ควรเก็บรวบรวมดักแด้ของหนอนเจาะขั้วผล บนใบ ซึ่งสามารถเห็นได้ชัดเจน แล้วนำไปทำลาย

3. หากมีการระบาดของหนอนเจาะขั้วผลรุนแรง ควรพ่นด้วยสารฆ่าแมลง คลอร์ไพริฟอส/ไซเพอร์เมทริน 50%/5% อีซี อัตรา 30 มิลลิลิตรต่อน้ำ 20 ลิตร หรือ คาร์บาริล 85% ดับเบิ้ลยูพี อัตรา 40 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร หรือ ฟิโพรนิล 5% เอสซี อัตรา 40 มิลลิลิตรต่อน้ำ 20 ลิตร

———————————————————————————————————-

3.เพลี้ยหอยเกราะอ่อน Drepanococcus chiton (Green) เป็นแมลงปากดูดที่ไม่ค่อยเคลื่อนที่รูปร่างรูปไข่ ผนังลำตัวมีไขปกคลุมเป็นแผ่นคล้ายกระดองเต่า ตัวอ่อนและตัวเต็มวัยดูดกินน้ำเลี้ยงจาก ยอดอ่อน ช่อดอก ช่อผล ทำให้ แห้งเหี่ยว แคระแกรน มีราดำ

การป้องกันกำจัด ตัดแต่งกิ่ง โดยเฉพาะส่วนที่ถูกเพลี้ยหอยทำลายไปเผา ใช้ผ้าชุบน้ำมันเครื่องผูกโคนต้นป้องกันมด ถ้าระบาดรุนแรงพ่นด้วยมาลาไธออน 83% อีซี อัตรา 40 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร หรือ คาร์บาริล 85% ดับเบิ้ลยูพี อัตรา 60 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร เมื่อเพลี้ยหอยอยู่ในช่วงตัวอ่อน และหยุดพ่นก่อนเก็บเกี่ยว 14 วัน

———————————————————————————————————-

4.มวนลำไย Tessarotoma papillosa Drury ตัวเต็มวัยเป็นมวนขนาดใหญ่สีน้ำตาลอมเหลือง ดูดกินน้ำเลี้ยงยอดอ่อน ช่อดอก ช่อผล ทำให้ยอดเหี่ยว ผลร่วง การป้องกันกำจัด ตัดแต่งกิ่ง เพื่อไม่ให้ใบหนาทึบจนเกินไปเพราะจะเป็นที่หลบซ่อนและ พักอาศัยของตัวเต็มวัยเพื่ออยู่ข้ามฤดู จับตัวเต็มวัย ตัวอ่อน และไข่ ทำลายเสีย ในเดือนมกราคมและกุมภาพันธ์ มวนเริ่มจับกลุ่มและผสมพันธุ์และเป็น เวลาที่มวนลำไยว่องไวมาก ให้เขย่ากิ่งในเวลาเช้ามืด มวนจะทิ้งตัวตก ลงมาให้เก็บรวบรวมทำลายเสีย ส่วนไข่มวนลำไยมีขนาดใหญ่อยู่เป็น กลุ่มมองเห็นได้ง่ายการใช้สารฆ่าแมลงพ่นก่อนลำไยออกดอก ในเดือนธันวาคม สารฆ่าแมลงที่ใช้ได้ผล และปลอดภัยสำหรับเกษตรกร ได้แก่ คาร์บาริล 85% ดับเบิ้ลยูพี อัตรา 45-60 กรัม หรือ แลมป์ดา-ไซฮาโลทริน 2.5% อีซี อัตรา 10 มิลลิลิตรต่อน้ำ 20 ลิตร

———————————————————————————————————–

5.หนอนเจาะกิ่ง Zeuzera coffeae Nietner หนอนเจาะเข้าทำลายในกิ่งและลำต้น ทำให้กิ่งและลำต้นนั้นแห้ง หรือหักล้มเมื่อลมพัด ถ้าเป็นต้นใหญ่ๆ หนอนมักเข้าเจาะกินตามกิ่งที่อ่อน หรือกิ่งเล็กๆ ถ้าเป็นต้นเล็ก หนอนอาจเจาะเข้ากินที่ลำต้น ทำให้ลำต้นแห้งตายหรือหักล้ม

การป้องกันกำจัด ตัดกิ่งลำไยที่ถูกหนอนเจาะกิ่งทำลายแล้ว นำไปเผาไฟ เพื่อกำจัดหนอนและดักแด้ที่อยู่ในกิ่งนั้น ใช้สารเคมีถ้าตรวจพบรูหรือรอยทำลายบนกิ่งใหญ่ๆ หรือลำต้น ให้ใช้สารฆ่าแมลง เช่น คลอร์ไพริฟอส 40% อีซี อัตรา 1-2 มิลลิลิตรต่อรู ฉีดเข้าในรูแล้วอุดด้วยดินเหนียว

———————————————————————————————————–

6.หนอนชอนใบ Conopomorpha litchiella Bradley ใบที่ถูกทำลายมีอาการคล้ายโรคใบไหม้ มีสีน้ำตาลแดง หนอนเริ่มเจาะที่ฐานเส้นกลางใบแล้วเคลื่อนไปทางปลายใบก่อนถึงปลายใบ หนอนจะชอนไชเข้าไปในส่วนเนื้อของใบ ถ้ามีการระบาดรุนแรง ใบอ่อนจะถูกหนอนทำลายหมด

การป้องกันกำจัด

6.1. รวบรวมยอดอ่อนหรือใบอ่อนที่มีรอยทำลายของหนอนชอนใบเผาทำลาย

6.2. เก็บดักแด้ของหนอนชอนใบ ซึ่งเจาะออกมาเข้าดักแด้ตามใบแก่ หรือใบเพสลาด ลักษณะรังดักแด้คล้ายรังดักแด้ของหนอนเจาะขั้วผล แล้วนำไปทำลาย

6.3. ถ้ามีการระบาดของหนอนชอนใบรุนแรงขณะลำไยแตกใบอ่อน ควรพ่นด้วยสารฆ่าแมลง เช่น อิมิดาโคลพริด 70% ดับเบิ้ลยูพี อัตรา 2 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร

———————————————————————————————————–

7.ไรกำมะหยี่ลำไย Aceria longana Boczek and Knihinicki ใบอ่อนที่ถูกทำลายจะบิดม้วนงอ ลีบ เรียว ไม่เจริญเติบโต และแห้งหลุดร่วงไป หรือทำให้เกิดอาการแตกยอดอ่อนผิดปกติ มีลักษณะคล้ายพุ่มไม้กวาด กิ่งไม่ยืดยาว ถ้าทำลายระยะแทงช่อดอก จะทำให้ช่อดอกแตกพุ่มแจ้ติดกันเป็นกระจุก หลุดร่วงไม่ติดผล

การป้องกันกำจัด

7.1 ไรชนิดนี้ระบาดมากในลำไยพันธุ์เบี้ยวเขียว โดยเฉพาะต้นที่มีอายุมาก ส่วนพันธุ์อีดอและพันธุ์อื่นๆ พบน้อยกว่า จึงควรปลูกลำไย พันธุ์ต้านทานในแหล่งที่มีการระบาดของไรชนิดนี้

7.2 ตัดแต่งกิ่งและยอดที่ถูกไรทำลาย นำไปเผาทิ้ง

7.3 ถ้ามีการระบาดมากและไม่สามารถตัดแต่งกิ่งได้ หมดให้พ่นด้วยสารป้องกันกำจัดไร โพรพาร์ไกต์ (propargite) 30% WP อัตรา 30 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร หลังการเก็บเกี่ยวและตัดแต่งทรงพุ่ม พ่นซ้ำเมื่อลำไยแทงยอดใหม่ ไม่ควรพ่นสารเมื่อมีแดดจัด เพราะอาจทำให้ใบอ่อนไหม้ได้

———————————————————————————————————–

8. ผีเสื้อมวนหวาน พบช่อผลถูกทำลายเกิน 10% ป้องกันกำจัดโดยพ่นด้วยสารเคมี เช่น สารคาร์บาริล

———————————————————————————————————

การใช้ฮอร์โมน

1. การเพิ่มขนาดและน้ำหนักผล

- สาร Brassinolide พ่นทั่วต้นเมื่อผลอายุ 100 วันหลังติดผล และพ่นครั้งที่ 2 หลังพ่นครั้งแรก 7-10 วัน

2. การชักนำให้ออกดอกนอกฤดูกาล

- สาร Sodium chlorate 50% SP อัตรา 100 กรัม ต่อเส้นผ่านศูนย์กลางทรงพุ่ม 1 เมตร ผสมน้ำ 60-80 ลิตร/ต้น ราดตามแนวชายพุ่มลำไยให้ทั่วอย่างสม่ำเสมอ ในระยะที่ใบของลำต้นสมบูรณ์สีเขียวเข้ม

ดัชนีการเก็บเกี่ยว อายุเก็บเกี่ยวของลำไยที่เหมาะสมจะอยู่ในช่วง 6-7 เดือน หลังดอกบาน ทั้งนี้ขึ้นกับฤดูกาล หากเก็บเกี่ยวเมื่อผลแก่จัดเกินไปเนื้อลำไยจะแห้ง มีสีขาวขุ่น ความหวานลดลง และเมล็ดขึ้นหัวหรือเริ่มงอก

ที่อุณหภูมิ 0.5-1 องศาเซลเซียส เก็บได้นาน 28-42 วัน เหมาะสำหรับลำไยที่ผ่านการรมด้วยซัลเฟอร์ไดออกไซด์

ที่อุณหภูมิ 5 องศาเซลเซียส เก็บได้นาน 21-28 วัน ลำไยที่ไม่รมด้วยซัลเฟอร์ไดออกไซด์ เมื่อเก็บรักษา นานขึ้นผิวจะเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาล เปลือกจะแข็ง และเนื้อจะแห้งลง

ที่อุณหภูมิ 25-30 องศาเซลเซียส เก็บได้นาน 3-7 วัน ณ ความชื้นสัมพัทธ์ 90-95%

 

คุณค่าอาหารและสรรพคุณ

ลำไยมีสรรพคุณช่วยบำรุงร่างกาย แก้อ่อนเพลีย มีแคลเซียม ฟอสฟอรัส บำรุงกระดูกและฟัน มีธาตุเหล็ก บำรุงเลือด และมีวิตามินซีป้องกันโรคหวัด และโรคเลือดออกตามไรฟัน

ชาวจีนเชื่อว่า ลำไยมีสรรพคุณทางยา 2 ประการ คือ ประการแรกเป็นยาบำรุงหัวใจและม้ามชาวจีนให้ความสำคัญกับหัวใจก็เพราะมีผลเกี่ยวเนื่องถึงสมอง อารมณ์ และจิตใจ ส่วนม้ามเกี่ยวเนื่องถึงสมอง อารมณ์ และจิตใจ ส่วนม้ามเกี่ยวข้องกับระบบย่อยอาหารและการดูดซึมทั้งหมด เหมาะสำหรับผู้ที่มีร่างกายอ่อนแอทรุดโทรม อย่างเช่นสตรีหลังคลอดบุตร สตรีที่มีประจำเดือนมาก คนไข้ที่เพิ่งจากอาการป่วยหนัก คนที่เบื่ออาหาร ประโยชน์ด้านการบำรุงเลือด ช่วยให้นอนหลับง่าย คลายความเครียด และความวิตกกังวล

 

		GAP ลำไย

 

ลำไยภาคตะวันออกประสบปัญหา การออกดอกในฤดูฝน กับการใช้ปุ๋ยมากเกินไป

1.การใช้สารโพแทสเซียมคลอเรตในการออกดอก คือ สารโพแทสเซียมคลอเรตทางดินร่วมการพ่นสารโพแทสเซียมคลอเรต 3,000 ppm จำนวน 3 ครั้ง ระยะเวลาแทงช่อดอก 28-49 วัน ชักนำให้ออกดอก 56-82.5%

2.การให้ปุ๋ยพร้อมระบบน้ำตามค่าวิเคราะห์ดิน

แผนการพัฒนาลำไยปี 2565

ก. แผนงานพัฒนาและบริหารจัดการด้านการผลิตสินค้า

1.การเพิ่มศักยภาพการผลิตลำไยคุณภาพให้ได้มาตรฐานสอดคล้องกับความต้องการของตลาด
2.การเพิ่มประสิทธิภาพในการจัดการ ปรับปรุงคุณภาพและสร้างมูลค่าเพิ่มของผลผลิตหลังการเก็บเกี่ยว
3.การจัดทำฐานข้อมูลสินค้าลำไยแบบครบวงจร

ข. แผนงานด้านแปรรูปและเพิ่มมูลค่า

1.การเพิ่มศักยภาพการแปรรูปลำไยคุณภาพให้ได้มาตรฐานตลาดส่งออก
2.การพัฒนาเทคโนโลยีการแปรรูปและเพิ่มมูลค่าสินค้าลำไย

เป้าหมาย

1. เพิ่มผลผลิตสินค้าลำไย ร้อยละ 10 – 20
2. ลดต้นทุนการผลิตสินค้าลำไย ร้อยละ 5-10
3. เพิ่มมูลค่าเพิ่มสินค้าลำไย ไม่ต่ำกว่าร้อยละ 20
4.เพิ่มจำนวนรับรองมาตรฐาน GAP และ GMP ให้เพียงพอกับความต้องการส่งออกสินค้าลำไย
5. เพิ่มคุณภาพผลผลิตลำไย เกรด AA ไม่น้อยกว่า ร้อยละ 50

ค. แผนงานด้านการตลาดและโลจิสติกส์

1.เพิ่มขีดความสามารถในการบริหารจัดการตลาดและเพิ่มช่องทางจำหน่ายสินค้าลำไย
2.เพิ่มขีดความสามารถในการบริหารจัดการระบบโลติสจิกส์
3.อำนวยความสะดวกด้านการค้า (การเจรจากฎระเบียบข้อกฎหมายทางการค้า)

เป้าหมาย

1. เพิ่มช่องทางการกระจายผลผลิตสู่ตลาดภายในและภายนอกประเทศมากขึ้น ไม่ต่ำกว่าร้อยละ 20
2. ระบบการขนส่ง (ทางบก ทางน้ำ ทางอากาศ) มีประสิทธิภาพเพิ่มขึ้น
3. ลดต้นทุนในการบริหารจัดการด้านตลาดและโลจิสติกส์ อย่างน้อยร้อยละ 10
4. ตู้คอนเทนเนอร์ในระบบการขนส่งเพื่อการส่งออกมีจำนวนเพียงพอต่อความต้องการ
5. การรณรงค์ประชาสัมพันธ์การบริโภคลำไยและผลิตภัณฑ์ลำไยเพิ่มขึ้น

โจทย์ลำไย 2022

1.ปัญหาอุปสรรคต่อการผลิตสินค้าลำไยได้แก่ ปัญหาด้านการผลิต ปัญหาด้านการแปรรูปและการเพิ่มมูลค่า ปัญหาด้านการตลาด/โลจิสติกส์ และปัญหาด้านนโยบาย

2.แนวทางในการพัฒนาและบริหารจัดการ ในด้านการผลิต ด้านการแปรรูปและการเพิ่มมูลค่า ด้านการตลาด/โลจิสติกส์  

การประกันลำไย

แนวทางที่ 1 ราคาเป้าหมาย = ต้นทุน + ค่าขนส่ง+ กำไรที่เกษตรกรพึงได้รับ

1) ราคาเป้าหมาย ณ กำไรที่เกษตรพึงได้รับ ณ 20% = 15.18 บาท/กก.
2) ราคาเป้าหมาย ณ กำไรที่เกษตรพึงได้รับ ณ 25% =  15.81 บาท/กก.
3)ราคาเป้าหมาย ณ กำไรที่เกษตรพึงได้รับ ณ 30 % =  16.45 บาท/กก.

แนวทางที่ 2 ราคาเป้าหมาย

1)ราคาเฉลี่ย ( 3 ปีย้อนหลัง ของพาณิชย์) ไม่รวมราคาที่สูงหรือต่ำผิดปกติ หรือปีที่มีการแทรกแซงราคาซึ่งไม่ใช่ราคาที่เป็นไปตามกลไกตลาดปกติ ราคาเป้าหมาย = 23.41 บาท/กก.
2) ราคาเฉลี่ย 5 ปี ย้อนหลัง ราคาเป้าหมาย = 23.86 บาท/กก.

แนวทางที่ 3 ราคาเป้าหมาย = (ราคาขายส่งเฉลี่ย) ณ ตลาดเจียงหนาน กวางโจว (5 ปีย้อนหลัง) x อัตราแลกเปลี่ยน)– ต้นทุนค่าขนส่ง – กำไรของผู้ประกอบการร้อยละ 30

ราคาเป้าหมาย = 68.56 – ต้นทุนขนส่ง –กำไรผู้ประกอบการ 30%

By Satja Prasongsap

Professional Research Scientist

Horticultural Research Institute(HRI), Department of Agriculture (DOA)

The post ลำไย appeared first on ฐานข้อมูลพันธุกรรมพืชสวน.