หอมหัวใหญ่
ชื่อสามัญ : Onion
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Allium cepa L.
วงศ์ Amaryllidaceous

หอมหัวใหญ่เป็นพืชใบเลี้ยงเดี่ยว กลุ่มพืชล้มลุกและเป็นพืชหัว (bulb) จัดเป็นพืชสองฤดู แต่มักปลูกเป็นพืชฤดูเดียว ปลูกได้ในช่วงฤดูหนาว และมีพันธุ์ที่ตอบสนองต่อช่วงแสง ตั้งแต่เป็นพืชวันสั้น ไม่ตอบสนองช่วงแสง และเป็นพืชวันยาว เป็นพืชผสมข้ามมีโครโมโซม 2n = 16

สถานการณ์

ประเทศไทยปี 2566 มีเนื้อที่ปลูก 9,509 ไร่ ผลผลิต 36,479 ตัน ผลผลิตที่เก็บเกี่ยวออกสู่ตลาดมากช่วงเดือน ม.ค.- เม.ย. พื้นที่ปลูกได้แก่ เชียงใหม่ เชียงราย นครสวรรค์ กาญจนบุรี ราคาหอมหัวใหญ่เบอร์ 1 เฉลี่ยกิโลกรัมละ 13.02 บาท ด้านการนำเข้าส่งออก ประเทศไทยมีการนำเข้ามากกว่าการส่งออก ปี 2565 มีการนำเข้าหอมหัวใหญ่เมล็ดพันธุ์หอมหัวใหญ่ 45.69 ตัน มูลค่า 572 ล้านบาท ปี 2566 มีการนำเข้าหอมหัวใหญ่เมล็ดพันธุ์หอมหัวใหญ่ 86.79 ตัน มูลค่า 698 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 39.65 เปอร์เซนต์ ผู้ผลิตหอมหัวใหญ่รายใหญ่ของโลก ได้แก่ จีน อินเดีย สหรัฐ อเมริกา และตุรกี การบริโภคหัวหอมใหญ่ของโลกพบว่านิยมรับประทานหอมหัวใหญ่เฉลี่ยประมาณ 6.20 กิโลกรัมต่อคนต่อปี ประเทศลิเบียมีการบริโภคหอมหัวใหญ่มากที่สุดในโลก คือ ประมาณ 30 กิโลกรัมต่อคนต่อปี

พันธุ์หอมหัวใหญ่

(1) พันธุ์เบา จะลงหัวเมื่อได้รับแสงวันละ ประมาณ 12-16 ชั่วโมง เป็นพันธุ์เบาอายุสั้น คือตั้งแต่เพาะเมล็ดถึงเก็บหัวมีอายุ ประมาณ 85-125 วัน และจะเก็บหัวได้ในช่วงฤดูแล้ง หัวหอมที่ใกล้ แก่เต็มที่เมื่อถูกฝนมักจะเน่า อายุเก็บรักษาได้ไม่นาน การเพาะปลูก ควรปลูกในช่วงต้นฤดูหนาวคือ พฤศจิกายน-ธันวาคมของทุกปี เพราะว่ายังมีน้้าใช้ในการเพาะปลูก

(2) พันธุ์หนัก เหมาะส้าหรับการปลูกในประเทศไทย ต้องการแสงสว่างวันละ 9-10 ชั่วโมง ก็ลงหัวได้เป็นพันธุ์หนักมีอายุ 165-180 วัน พันธุ์กราเน็กซ์ มีทั้งพันธุ์ เยลโลกราเน็กซ์ มีทั้งหัวกลมและหัวแบนเป็นหัวเร็วและแก่สม่้าเสมอ กันหัวใหญ่แต่คอเล็กสามารถเก็บไว้ได้นาน

พันธุ์ Superexมีการนำเข้าจากประเทศญี่ปุ่น

พืชวันสั้น 3 กลุ่ม ประกอบด้วย นำเข้าจากประเทศเนเธอแลนด์

1.late shortday ได้แก่ พันธุ์ Buccaneer F1, Colossus F1 และ Fernanda F1

2.early shortday ได้แก่ Cavalier F1,  Minerva และ Annika

3. Mid short day ได้แก่ Lucinda  F1, Sweet Uno  F1, Sirius  F1

หอมหัวใหญ่ (F1) ที่ 11 พันธุ์ ได้แก่ Cavalier, Sirius, Minerva, Buccaneer, Colossus, Annika, Sweet Uno, Lucinda, Fernanda, BO-14 และ BO-15

การเตรียมพื้นที่  ไถพลิกดินตากแดด 7-10 วัน – รองพื้นด้วยปุ๋ยอินทรีย์ อัตรา 2-3 ตัน ต่อไร่ และใส่ ปุ๋ยเคมีสูตรที่มีฟอสเฟตสูง หรือ 15-15-15 ในอัตรา 50 กิโลกรัม/ไร่

การเตรียมเมล็ดพันธุ์

- แช่เมล็ดพันธุ์ในน้้าอุ่น 50 องศาเซลเซียส เป็นเวลา 1 คืน ในอัตรา 50 กิโลกรัม/ไร่

- คลุกเมล็ดด้วยสารป้องกันก้าจัดโรค

- หว่านเมล็ดในแปลงเพาะเมล็ด ระยะห่างระหว่างแถว 10 เซนติเมตร ร่องที่ท้าไว้ให้เมล็ดในแต่ละแถวห่างกันประมาณ 1-2 เซนติเมตร ใช้ฟางหรือหญ้าแห้งคลุมแปลง รดน้้าพอชุ่ม แต่อย่าให้ แฉะ เมล็ดจะงอกภายใน 4-5 วัน เมื่อกล้าอายุได้ 2-3 วัน ให้ดึงเศษ ฟางหรือหญ้าแห้งที่คลุมออกให้เหลือบางๆ

การย้ายกล้าปลูกในขณะที่แดดยังอ่อนอยู่หรือในช่วงเวลา ประมาณ 16.00-18.00 น. และต้นกล้าควรมีอายุประมาณ 45 วัน หลังจากเพาะกล้า เพราะถ้ากล้าอายุเกิน 45 วันไปแล้วจะเริ่มลงหัว การขุดต้นกล้าต้องระมัดระวังอย่าให้รากขาดเพราะจะท้าให้ หอมหัวใหญ่ชะงักการเจริญเติบโต ระยะปลูก ระหว่างต้น 10-15 เซนติเมตร ระหว่างแถว 15-20 เซนติเมตร ปลูกหลุมละ 1 ต้น หอมหัวใหญ่สามารถปลูกได้ในดินทุกชนิดที่มีการระบายน้ำและอากาศดี เจริญได้ดีที่ค่าความเป็นกรด-เบสช่วง 6.0–6.8 อุณหภูมิที่เหมาะสมอยู่ในช่วง 15-24 องศาเซลเซียส และมีความเค็มของดินปานกลาง

การให้น้ำ ระยะแรกให้น้้าวันเว้นวัน และหลังจากตั้งตัวได้แล้วให้น้้า 3- 5 วันต่อครั้ง

การปลูก

การใส่ปุ๋ย ใส่ปุ๋ยสูตร 15-15-15 จ้านวน 3 ครั้ง และเสริมด้วยยูเรีย ครั้งที่ 1 อัตรา 25 กิโลกรัมต่อไร่ เมื่ออายุ 20-25 วัน หลังย้ายปลูก ครั้งที่ 2 อัตรา 30 กิโลกรัมต่อไร่ เมื่ออายุ 40-45 วัน ครั้งที่ 3 อัตรา 30 กิโลกรัมต่อไร่ เมื่ออายุ 50-60 วัน

ศัตรูพืช

โรคพืช

1. โรคแอนแทรคโนสหรือโรคหอมเลื้อย สาเหตุ เกิดจากเชื้อรา Colletotrichum gloeosporioides (Penz) Sacc. ลักษณะอาการ เชื้อราจะสามารถเข้าท้าลายได้ทุกส่วนของพืช เช่น ที่ ใบ คอ หรือส่วนหัว ท้าให้เกิดเป็นแผล ซึ่งเนื้อแผลเป็นแอ่งต่้ากว่าระดับผิวปกติเล็กน้อย บนแผลมีสปอร์ของเชื้อราเป็นหยดของเหลวสี ส้มอมชมพู ซึ่งเมื่อแห้งแล้วจะเป็นตุ่มสีด้าเล็กๆ เรียงเป็นวงรีซ้อนกัน หลายชั้น โรคนี้ท้าให้ใบเน่าเสียหาย ต้มหอมแคระแกรน ใบบิดโค้งงอ หัวลีบยาว เลื้อย ไม่ลงหัว ระบบรากสั้น ท้าให้ต้นหอมเน่าเสียหายใน แปลงปลูก มักจะพบระบาดรุนแรงในฤดูฝน หรือภายหลังฝนตกในฤดู หนาว

การป้องกันก้าจัด ก่อนปลูกหอมหัวใหญ่ทุกครั้งควรปรับปรุงดินด้วยการใส่ปูนขาวและ ปุ๋ยคอก เพื่อฟื้นฟูสภาพของดินให้ดีขึ้น – ควรเก็บชิ้นส่วนของพืชที่เป็นโรคไปเผาท้าลายทุกครั้ง เพื่อลดแหล่ง แพร่กระจายของโรค พ่นด้วยสารป้องกันก้าจัดโรคพืชจ้าพวกคาร์เบนดาซิม หรือแมนโค เซ็บประมาณ 3-5 วัน/ครั้ง ถ้าระบาดรุนแรงพ่นด้วยสารโปรคลอราส แมงกานีส 3-5 วัน/ครั้ง 2-3 ครั้ง จนโรคเบาบางลง แล้วพ่นสลับ ด้วยคาร์เบนดาซิมหรือแมนโคเซบ เพราะถ้าพ่นด้วยโปรคลอราส แมงกานีสอย่างเดียวเป็นเวลานาน จะท้าให้เกิดการดื้อยาได้

2. โรคใบไหม้ สาเหตุ เกิดจากเชื้อรา Stemphylium vesicarium ลักษณะอาการ ใบหอมจะเป็นแผลฉ่้าน้้า ซึ่งในตอนเช้าตรู่จะพบหยด น้้าเล็กๆ เกาะอยู่บนแผล แผลนี้จะแห้งเมื่อถูกแสดงแดดตอนสาย แผลบนใบเป็นรูปรี หัวท้ายแหลม เนื้อเยื่อตรงกลางโปร่งใส มีขอบ แผลฉ่้าน้้า ถ้าเป็นมากแผลจะมีขนาดใหญ่ ท้าให้ใบหักพับลง แล้วใบ หอมทั้งใบจะเหี่ยวมีสีเขียวอมเทาเหมือนถูกน้้าร้อนลวก ต่อมา เปลี่ยนเป็นสีน้้าตาลแห้งตายในที่สุด

การป้องกันก้าจัด  พ่นป้องกันด้วยสารพวกคาโนรอน อัตราตามฉลากทุก 7-10 วัน ถ้า ระบาดมากให้พ่นทุก 3-5 วัน รดแปลงกล้าด้วยน้้าปูนใสจะช่วยให้ กล้าแข็งแรงทนทานต่อโรค

3. โรคใบจุดสีม่วง สาเหตุ เกิดจากเชื้อรา Alternaria porri ลักษณะอาการ อาการเริ่มแรกใบหอมจะเป็นจุดขาวเล็กๆ ต่อมา กลายเป็นแผลใหญ่รูปไข่ สีน้้าตาลปนม่วง ซึ่งมีสปอร์สีด้าเป็นผง ละเอียดอยู่บนแผล ขอบแผลมีสีเหลืองขนาดของแผลไม่แน่นอน ใบที่ เป็นแผลจะมีปลายใบแห้ง ระบาดมากในฤดูหนาว

การป้องกันก้าจัดโดยการปรับปรุงดินด้วยปูนขาวและปุ๋ยอินทรีย์ พ่นยาป้องกันก้าจัดพวกเดอโรซาน บาวีสติน แมนเซทดี อย่างใดอย่างหนึ่ง ถ้าการระบาดรุนแรงควรใช้รอฟรัลฉีดพ่นโดยใช้อัตราตามฉลากไม่ควรใช้ติดต่อกันนาน ควรใช้สลับกับพวกเดอโรซาน บาวีสติน จะได้ผลดี

4. โรครากเน่าโคนเน่า สาเหตุ เกิดจากเชื้อรา Sclerotium rolfsii ลักษณะอาการ อาการใบเหลือง เหี่ยว ชะงักการเจริญเติบโต ต่อมาใบแห้งจากปลายใบ แล้วลามแห้งหมดทั้งต้น กาบใบและรากเน่า เมื่อถอนต้นจะหลุดจากดินได้ง่าย บริเวณโคนต้นพบเส้นใยหยาบสีขาวของเชื้อราสาเหตุโรค และเม็ดสีขาวหรือสีน้ำตาลเข้มจนเกือบดำ คล้ายเมล็ดผักกาดปนอยู่กับเส้นใย จึงมักเรียกว่า ราเม็ดผักกาด

การป้องกันก้าจัด  คลุกเมล็ดหอมก่อนปลูกด้วยยาคลุกเมล็ด เช่น เอพรอน 35 หรือได เทน เอ็ม 45 (ชนิดสีแดง)  หว่านเมล็ดให้บางๆ และไม่ควรรดน้้าแฉะเกินไป  สารป้องกันกำจัดโรคพืช เช่น คาร์บอกซิน 75% WP อัตรา 15 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร หรือ โทลโคลฟอส-เมทิล 50% WP อัตรา 20 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร หรือ อีไตรไดอะโซล 24% EC อัตรา 20 มิลลิลิตรต่อน้ำ 20 ลิตร หรือ อีไตรไดอะโซล + ควินโตซีน 6% + 24% EC อัตรา 40 มิลลิลิตรต่อน้ำ 20 ลิตร หรือ ไอโพรไดโอน 50% WP อัตรา 50 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร โดยรดสารทุก 5 วัน อย่างน้อย 2 ครั้ง

5. โรคราด้า สาเหตุ เกิดจากเชื้อรา Aspergillus niger ลักษณะอาการ จะพบโรคนี้ในโรงเก็บเพราะหอมที่เก็บเกี่ยวเมื่อเก็บ ไว้ในที่ๆ อากาศชื้นมักจะมีราสีด้าเป็นก้อนใหญ่ ขึ้นระหว่างกาบหัว หรือระหว่างกลีบของหัวหอมเส้นใยรามีหัวสีด้า ซึ่งจะฟุ้งกระจายได้ ง่าย เมื่อมีการกระทบกระเทือนเนื้อเยื่อที่ขึ้นราจะเน่าเปื่อยกินลึกเข้า ไปทีละน้อย และขยายวงกว้างออกไปไม่มีขอบเขตจ้ากัด ส่วนมากเชื้อ ราจะเจริญเข้าไปทางแผลที่เกิดจากการตัดใบ ซึ่งยังไม่แห้งสนิท (เพราะเก็บก่อนแก่จัด) เป็นช่องทางให้โรคเข้าท้าลายได้ง่าย หอมหัวใหญ่ที่เป็นโรคจะเน่าเสียหาย และระบาดลุกลามในระหว่าง การเก็บรักษาและจ้าหน่าย

แมลงศัตรูหอมหัวใหญ่

1. เพลี้ยไฟ เป็นแมลงศัตรูหอมที่มีขนาดเล็ก ล้าตัวยาวประมาณ 2 มิลลิเมตร สีน้้าตาลอ่อนถึงเข้ม ตัวแก่มีปีก แผลที่เกิดจากการท้าลาย ของเพลี้ยไฟมักจะเป็นช่องทางให้เกิดโรคราสีม่วงเข้าท้าลายได้พลี้ยไฟมักจะระบาดช่วงท้ายของการปลูกประมาณเดือนกุมภาพันธ์- เมษายน การป้องกันก้าจัด ควรตรวจแปลงบ่อย ๆ ถ้าพบเพลี้ยไฟมากให้ใช้สารฆ่าแมลง ได้แก่ สไปนีโทแรม 12% SC อัตรา 30 มล./ น้ำ 20 ลิตร ไซแอนทรานิลิโพรล 10% OD  อัตรา 40 มล./ น้ำ 20 ลิตร คลอร์ฟีนาเพอร์ 10% EC อัตรา 40 มล./ น้ำ 20 ลิตร สไปโรมีซเิฟน 24% SC อัตรา 30 มล./ น้ำ 20 ลิตร

2. หนอนกระทู้หอม มีลักษณะล้าตัวอ้วน หนัง ล้าตัวเรียบตามปกติแล้วมีหลายสี ตั้งแต่เขียวอ่อน เทา หรือน้้าตาล สังเกตดูด้านข้างจะมีแถบสีขาวข้างละแถบ พาดตามยาวของล้าตัว หนอนกระทู้หอมจะเข้าท้าลายโดยกัดกินใบยอด กาบใบ

การป้องกันก้าจัด

หนอนมักจะออกมากัดกินใบหอมในเวลากลางคืนจนถึงเช้า ส่วนตอนกลางวันหนอนจะหลบแดดอยู่ใต้วัสดุคลุมดิน ใช้สารฆ่าแมลงที่ได้ผลจะพ่นในช่วงเวลาเย็นหรืออุณหภูมิสูงไม่เกิน 28-30 องศาเซลเซียส  เมื่อพบกลุ่มไข่เฉลี่ย 0.5 กลุ่ม/1 ตรม. โดยการสุ่มนับ แบบทแยงมุม 25 จุด/ไร่ พ่นจนกว่าการทำลายจะลด ต่ำลงกว่า 10% ควรหลีกเลี่ยงการปลูกพืชซ้้าและพืชอาหารที่หนอนชอบ จะป้องกัน การระบาดได้ดี  การใช้เชื้อจุลินทรีย์ เอ็น พี วี (NPV) ของหนอนกระทู้หอมหรือ Bt. สารฆ๋าแมลงได้แก่ โทลเฟนไพแรด 16% EC อัตรา 30 มล./ น้ำ 20 ลิตร คลอร์ฟีนาเพอร์ 10% SC อัตรา 40 มล./ น้ำ 20 ลิตร ฟลูเบนไดอะไมด์ 20% WG อัตรา 6 กรัม/ น้ำ 20 ลิตร คลอแรนทรานิลิโพรล 5.17% SC อัตรา 20 มล./ น้ำ 20 ลิตร อินดอกซาคาร์บ 15% EC อัตรา 30 มล./ น้ำ 20 ลิตร

การเก็บเกี่ยว

ประเทศไทยมีการปลูกหอมหัวใหญ่และให้ผลผลิตได้เพียง 1 ครั้ง ในรอบปี โดยจะเริ่มปลูกช่วงเดือน ปลายตุลาคม- ต้นพฤศจิกายน และเก็บเกี่ยวผลผลิต ตั้งแต่ธันวาคม-เมษายน หลังจากนั้นจะเก็บรักษาผลผลิตตั้งแต่เดือนพฤษภาคมถึงตุลาคมไว้ใช้บริโภคจนถึงฤดูปลูกใหม่ สังเกตว่าเมื่อหอมหัวใหญ่เริ่มแก่ซึ่ง ใบจะเริ่มถ่างออกทั้งสองด้าน ใบหอมหัวใหญ่เปลี่ยนเป็นสีเขียวปนเทา และเริ่มมีสีเหลือง สีของเปลือกหุ้มหัวเป็นสีน้้าตาล แสดงว่าหอมหัวใหญ่ เริ่มแก่จัดสามารถท้าการเก็บเกี่ยวได้ เหตุที่ต้องเก็บหอมหัวใหญ่มีอายุแก่ จัดนั้นเพราะจะท้าให้สามารถเก็บรักษาได้นาน รากจะไม่งอก และมีการ แทงยอดขึ้นมาเร็วกว่าปกติ

เมื่อถอนขึ้นมาแล้ว ควรน้ามามัดจุกไว้ ผึ่งในที่ร่มให้แห้ง สนิทไม่ควรตัดต้นหอมหัวใหญ่ขณะที่ต้นและใบยังสดอยู่เด็ดขาด เพราะจะท้าให้เชื้อโรคเข้าทางแผลได้ ควรตัดต้นหอมเมื่อใบและต้น หอมหัวใหญ่แห้งดีแล้ว โดยตัดตรงคอหอมให้สูงจากหัวประมาณ 2-3 เซนติเมตร ส่วนการตัดรากนั้นควรตัดให้ชิดกับหัวเมื่อรากแห้งแล้ว ส้าหรับหอมหัวใหญ่ที่จะต้องแขวนเก็บไว้นั้น ควรเก็บไว้ในชายคาบ้าน หรือโรงเรือนที่มีอากาศถ่ายเทได้ดีหลังการเก็บเกี่ยว หอมหัวใหญ่จะ ถูกบรรจุใส่ภาชนะ แล้วล้าเลียงไปยังแหล่งคัดบรรจุ การเก็บเกี่ยวและ การปฏิบัติหลังการเก็บเกี่ยวทุกขั้นตอน ต้องกระท้าด้วยความ ระมัดระวัง เพื่อไม่ให้เกิดบาดแผล หรือกระทบกระแทกชอกช้้า เก็บ รักษาในห้องเย็น (cold storage) อุณหภูมิที่ใช้ในการแช่เย็น หอมหัวใหญ่ควรควบคุมให้อยู่ระหว่าง 0 to 2 องศาเซลเซียส ความชื้นสัมพัทธ์ 65-75% การเก็บหอมหัวใหญ่ที่ความชื้นสัมพัทธ์ สูงจะท้าให้หอมหัวใหญ่เสื่อมเสียได้ง่าย ราขึ้น และงอกอย่างรวดเร็ว

ประเทศไทยยังไม่สามารถผลิตเมล็ดพันธุ์ได้  ผลผลิต/ไร่ 4,282 กิโลกรัม มีต้นทุนการผลิต 6,440 บาท/ตัน ราคาที่เกษตรกรขายได้เท่ากับ 9,780 บาท/ตัน  ผลตอบแทนสุทธิ 3,340 บาท/ตัน

การปรับปรุงพันธุ์หอมหัวใหญ่

1. ลักษณะที่สำคัญของหอมใหญ่ ได้แก่ สีสัน รูปทรง ปริมาณของแข็งที่ละลายน้ำได้ รสชาติและความฉุน ระยะการเก็บรักษา และคุณค่าทางโภชนาการ

2. คุณลักษณะของพืชทั่วไป คือ ความทนทานต่อการเกิดโรค แมลงศัตรูพืช และส่วนของก้านดอก

3.การผลิตเมล็ดพันธุ์หอมหัวใหญ่มีคุณลักษณะที่สำคัญ ได้แก่ การออกดอกสม่ำเสมอ มีก้านดอกแข็งแรง มีเกสรเพศผู้เป็นหมันคงที่ และปริมาณของเมล็ดพันธุ์

ด้านนโยบาย

1.มีคณะอนุกรรมการจัดการการผลิตและตลาดกระเทียม หอมแดง หอมหัวใหญ่ และมันฝรั่ง โดยมีปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์เป็นประธาน เลขานุการสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร และผู้ช่วยเลขานุการกรมวิชาการเกษตร

2.การเปิดตลาดสินค้าเมล็ดพันธุ์หอมหัวใหญ่ ตามข้อผูกพันองค์การการค้าโลก (WTO) ปี 2567-2569 ปริมาณในโควต้า 3.15 ตัน อัตราภาษีในโควต้าร้อยละ 0 และอัตราภาษีนอกโควต้าร้อยละ 218 และชุมนุมสหกรณ์ผู้ปลูกหอมหัวใหญ่แห่งประเทศไทย จำกัด เป็นผู้นำเข้าในโควต้าแต่เพียงผู้เดียว

การบริหารจัดการ

1. กำหนดให้หอมหัวใหญ่เป็นสินค้าควบคุม โดยคณะกรรมการกลางว่าด้วยราคาสินค้าและบริการ ได้ออกประกาศควบคุมการขนย้ายหอมหัวใหญ่ที่นำเข้าจากต่างประเทศตั้งแต่ 400 กิโลกรัมขึ้นไป โดยทางบกหรือทางทะเล เข้าหรือออกจากจังหวัดที่กำหนด 52 จังหวัด ต้องขนอนุญาตขนย้าย

2. เข้มงวดตรวจสอบการลักลอบการนำเข้าร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยเฉพาะในช่วงผลผลิตออกสู่ตลาด

3.กรมศุลกากรติดตาม ตรวจสอบ และเข้มงวดการลักลอบนำเข้า การประเมินราคา และการตรวจปล่อยสินค้า

4.กรมส่งเสริมสหกรณ์และกระทรวงพาณิชย์ ช่วยระบายผลผลิตออกนอกแหล่งผลิต

5.กระทรวงพาณิชย์สุ่มตรวจสอบสต๊อกสินค้าของผู้นำเข้า และป้องปรามการกักตุนสินค้าเพื่อเก็งกำไร

6. เชื่อมโยงการซื้อขายระหว่างผู้ประกอบการ ผู้รวบรวมส่งห้างค้าปลีก-ค้าส่งกับกลุ่มเกษตรกรโดยใช้สัญญาข้อตกลงมาตรฐานของกรมการค้าภายใน

7.การปรับปรุงพันธุ์หอมหัวใหญ่ให้ได้มาตรฐาน

The post หอมหัวใหญ่ appeared first on ฐานข้อมูลพันธุกรรมพืชสวน.

ชื่อสามัญ Stink bean
ชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Parkia speciosa Hassk.
วงศ์ Mimosaceae

   สะตอไม้ยืนต้น รสชาติดีมีเอกลักษณ์เฉพาะ สามารถปรุงอาหารได้หลากหลาย และมีการนำมาแปรรูปแช่แข็งเพื่อส่งออกจำหน่ายต่างประเทศ ได้แก่ มาเลเซีย สิงคโปร์ และอินโดนีเซีย ซึ่งมีปริมาณความต้องการผลผลิตสะตอปีละ 20-30 ล้านบาท และมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น 15-20 ล้านบาท  คุณค่าทางอาหารสูง ประกอบด้วย โปรตีน 8.0 กรัม ไขมัน 8.1 กรัม คาร์โบไฮเดรต 11.4 กรัม แคลเซียม 76.0 มิลลิกรัม ฟอสฟอรัส 83.0 มิลลิกรัม เหล็ก 0.7 มิลลิกรัม เมื่อเทียบกับเมล็ดสะตอ 100.0 กรัม ปี 2565 มีพื้นที่ปลูก 31,879 ไร่ ผลผลิตรวม 11,705 ตัน การจำหน่ายในประเทศ ราคาขาย ฝักสด 10- 20 บาทต่อฝัก เมล็ดสดแช่เย็น ราคา 250-350 บาทต่อกิโลกรัม มีการส่งออกไป มาเลเซีย อินโดนีเซีย สิงคโปร์ โดยเมล็ดแช่แข็งมีมุลค่า 15-20 ล้านบาท ส่วนเมล็ดสดแช่เย็น 1,000 ตันต่อปี มูลค่า 262 ล้านบาทต่อปี

การปลูก  ใช้ระยะปลูกระหว่างต้น x แถว เท่ากับ 8 x 8 หรือ 8 x 9 หรือ 9 x 9 เมตร การค้ำกิ่ง

พันธุ์ : พันธุ์พื้นเมือง

พันธุ์ตรัง 1  มีเมล็ด 15 เมล็ดต่อฝัก เมล็ดเรียงชิดกัน มีกลิ่นน้อย ที่อายุ 10 ปี ให้ผลผลิต 153 ฝัก นอกฤดูให้ผลผลิต  55 ฝัก

สะตอพันธุ์ ตง 10 ให้ผลผลิตเร็วกว่าพื้นเมือง 4 ปี หลังปลูก ทรงพุ่มเตี้ย 4-5 เมตร ให้ผลผลิต มิย.-กย และ มค.-มีค รสชาติหวานมัน กลิ่นฉุนน้อย ความหวาน 4.51 ความมัน 3.93 กลิ่น 3.80  ที่อายุ 10 ปี ให้ผลผลิตในฤดู  53 ฝัก นอกฤดู 53 ฝัก

การขยายพันธุ์  การเพาะแมล็ดและการติดตา  การเจริญเติบโตในระยะแรกมีลักษณะเอนเอียงไปด้านข้างใดข้างหนึ่ง  ดังนั้นต้องใช้หลักค้ำกิ่งช่วยให้ตั้งตรงเพื่อให้การเจริญเติบโตขึ้นตรง

การตัดยอดและจัดทรงพุ่ม  เมื่อต้นสะตอสูง 1.3 – 1.5 เมตร  (5 – 6 เดือนหลังปลูก) ตัดยอดที่ความสูง 0.8 – 1.0 เมตร เพื่อให้มีการแตกกิ่ง แขนง เลือกไว้กิ่งแขนงทุกทิศทางใหมความสมดุลกัน 4 – 5 กิ่ง  เพื่อให้เจริญเติบโตเป็นกิ่งหลักของสะตอ และเพื่อให้ผลผลิตมีทรงพุ่ม สมดุลกันทุกด้าน

การปฏิบัติดูแลรักษา

การให้น้ำ  ในระยะแรกรดน้ำ 2 – 3 ครั้งต่อสัปดาห์

การใส่ปุ๋ย  ระยะก่อนการให้ผลผลิต อายุ 1 – 3 ปีหลังปลูก ใส่ปุ๋ยสตร 15-15-15 อัตรา 200 – 400 กรัมต่อต้นต่อปี โดยแบ่งใส่ 2 ครั้งต่อปี

ศัตรูพืช

หนอนเจาะฝักสะตอ ปลวก และหนอนชอนเปลือก (หนอนชอน เปลือกขนาดใหญ่ C. cossus.  และหนอนชอนเปลือกชนิดเล็ก Microchlora sp.)

การเก็บเกี่ยวผลผลิต  สามารถเก็บเกี่ยวผลผลิตได้ 2 ช่วง คือ  ในฤดู เดือนมิถุนายน – เดือนกันยายน และนอกฤดู เดือนมกราคม – เดือนเมษายน

ปัญหาสะตอไม่ติดฝัก คือ ไม่ควรปลูก 1-2 ต้น ควรปลูกมากๆ เพื่อให้เกสรตัวผู้และตัวเมีย มีความอุดมสมบรูณ์ เนื่องจากเป็นพืชผสมข้าม หรือการใช้สารควบคุมการเจริญเติบโตเข้ามาช่วยในการเพิ่มเกสรตัวผู้และตัวเมีย เมื่อติดฝักช่วงแรกมักจะเกิดฝักร่วง ต้องมีการทำให้ขั้วเหนียว ซึ่งใน 1 ช่อจะมีประมาณ 4-5 ฝัก

ลักษณะคุณภาพของสะตอ ดูลักษณะฝัก ความแน่นเนื้อ รสชาติ (ความหวาน และความมัน) กลิ่น ปริมาณผลผลิต

The post สะตอ appeared first on ฐานข้อมูลพันธุกรรมพืชสวน.

The post ผักร๊อคเก็ต appeared first on ฐานข้อมูลพันธุกรรมพืชสวน.

ชื่อวิทยาศาสตร์: Rauvolfia tetraphylla 

ชื่อภาษาอังกฤษ: Fourleaf Devilpepper

ชื่อจีน : Sì yè luó fú mù 四叶萝芙木

ชื่อวงศ์ Apocynaceae

เป็นไม้พุ่มใบเรียงเป็นวง จำนวนวงไม่เท่ากัน ก้านใบสี่ใบพัดขนาดแตกต่างกันดอกเกิดในซอกใบ เกิดที่ยอดมีสีขาวแกมเขียวขนาดเล็ก ผลแบบเมล็ดเดียวแข็ง ผลจากสีเขียวเป็นสีแดงเป็นสีดำเมื่อสุก

สรรพคุณสำหรับอาเจียน, ท้องร่วง, เสมหะ, ขับปัสสาวะ, ผลไม้สามารถใช้เป็นหมึกและย้อมสีดำ

 การเพาะปลูกในมณฑลกวางตุ้งกวางสีและยูนนาน

การกระจาย อเมริกากลาง อเมริกาใต้ หมู่เกาะเวสต์อินดีส ในบริเวณทุ่งหญ้าสะวันนา

The post ระย่อม tetraphylla appeared first on ฐานข้อมูลพันธุกรรมพืชสวน.

สถานการณ์การผลิตและการตลาดโลก :

ปี 2565 (ม.ค.-ก.ย.) มีการนำเข้าหอมหัวใหญ่สด ปริมาณ 39,814 ตัน มูลค่า 509.38ล้านบาท เพิ่มขึ้นจาก 31,119 ตัน มูลค่า 433.48 ล้านบาท ในช่วงเวลาเดียวกันของปี 2564 ร้อยละ 27.9 และ17.5 ตามลำดับ สำหรับการส่งออก ปี 2565 (ม.ค.-ก.ย.) มีการส่งออกหอมหัวใหญ่สด ปริมาณ 5,379 ตัน มูลค่า91.23 ล้านบาท เพิ่มขึ้นจาก 2,499 ตัน มูลค่า 38.93 ล้านบาท ในช่วงเวลาเดียวกันของปี 2564 ร้อยละ 115.2และ 134.3 ตามลำดับ

ผลผลิตหอมหัวใหญ่ของโลกในช่วง 5 ปีที่ผ่านมา (ปี 2552-2556) เพิ่มขึ้นเฉลี่ยร้อยละ 3.14 โดยในปี 2556 มีผลผลิต 84.76 ล้านตัน เพิ่มขึ้นจากปี 2552 มีผลผลิต 73.77 ล้านตัน

The post หอมหัวใหญ่ appeared first on ฐานข้อมูลพันธุกรรมพืชสวน.

หน่อไม้ฝรั่งเป็นพืชดั้งเดิมที่มีการปลูกในเขตติดต่อระหว่างทวีปเอเชียและยุโรป ชาวกรีกและชาวโรมันเป็นผู้บุกเบิกรู้จักนำมาบริโภคเมื่อ พ.ศ. 343 เพราะเชื่อว่าเป็นอาหารสุขภาพ กินแล้วร่างกายแข็งแรง และกำลังกายดี ชาวจีนนำมาใช้เป็นยาดองกับเหล้าดื่มบำรุงกำลัง ในยุคล่าอาณานิคมชาวยุโรปเป็นผู้นำเมล็ดพันธุ์ไปปลูกในทวีปอเมริกาและออสเตรเลีย ประเทศไทยเกษตรกรนิยมปลูก และมีแนวโน้มความต้องการสูง ทั้งตลาดส่งออกในรูปหน่อสดและอุตสาหกรรมแปรรูป หน่อไม้ฝรั่งที่พบเห็นทั่วไปมี 2 ประเภท ได้แก่ ชนิดหน่อสีเขียวใช้รับประทานและการส่งออก และชนิดหน่อสีขาวใช้ในการแปรรูป การปลูกหน่อไม้ฝรั่งจะให้หน่อสีเขียวหรือสีขาวขึ้นอยู่กับวิธีการปฏิบัติในการปลูก แหล่งปลูกหน่อไม้ฝรั่งได้แก่ นครปฐม ราชบุรี กาญจนบุรี สุพรรณบุรี ประจวบคีรีขันธ์ เพชรบูรณ์ นครราชสีมา และกาฬสินธุ์

1. พันธุ์ : หน่อไม้ฝรั่งที่เกษตรกรนิยมปลูกเชิงการค้ามีพันธุ์หลัก ได้แก่ พันธุ์ยูซี 152 พันธุ์บร็อคอิมพรู๊ฟ และสายพันธุ์จากการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ

หน่อไม้ฝรั่งมีอายุได้ 3 เดือน โดยใน 1 เดือนแรกเป็นระยะการเจริญเติบโต และออกดอก ติดผล เก็บหน่อได้ 2 เดือน การเก็บผลผลิตจะเริ่มปลูกด้วยเมล็ดแล้วเลี้ยงกอให้ครบ 8-9 เดือน จากนั้นจึงเริ่มเก็บหน่อ การเก็บหน่อจะเก็บ 2 เดือน แล้วจะพักต้น 1 เดือน เลี้ยงต้น 4-5 ต้นในการสร้างกอ หน่อไม้ฝรั่งจะมีทั้งดอกเพศผู้ เพศเมีย และกระเทย

การเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ

-เมื่อย้ายต้นหน่อไม้ฝรั่งที่ได้จากการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ ไปเลี้ยงต่อบนอาหารที่มี NAA และอยู่ในที่สว่าง 3,000 หรือ 10,000 ลักซ์ ก่อนนำออกปลูก จะทำให้ต้นกล้ามีอัตราการรอดตาย 95-100%

-การย้ายปลูกหน่อไม้ฝรั่งพันธุ์ UC500W และ UC711 จากการเพาะเลี้ยงข้อที่มีตา 1 ตาและมีรากยาว 4-6 เซนติเมตร ลงใน jiffy7 peat แล้วย้ายลงในกระบะพ่นหมอกอีก 5-8 วัน จากนั้นนำไปไว้ข้างนอกอีก 4 สัปดาห์ พบว่าหน่อไม้ฝรั่งมีอัตราการรอดตาย 89%

2. การเพาะกล้า

2.1 การเพาะกล้าในแปลง

The post หน่อไม้ฝรั่ง appeared first on ฐานข้อมูลพันธุกรรมพืชสวน.

สถานการณ์การผลิตหอมแดง ปลูกในเขตพื้นที่ภาคเหนือ ได้แก่ จังหวัดเชียงใหม่ เชียงราย พะเยา อุตรดิตถ์ เพชรบูรณ์ และภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ได้แก่ จังหวัดศรีสะเกษ ยโสธร อุบลราชธานี สุรินทร์ บุรีรัมย์ ชัยภูมิ

ราคาหอมแดงสดคละที่เกษตรกรขายได้เฉลี่ยเดือนมกราคม – มีนาคม 2565 กิโลกรัมละ11 บาท และราคาหอมแดงใหญ่มัดจุก (อายุ 7-15 วัน ) อยู่ที่กิโลกรัมละ 28.56 บาท ลดลงจากช่วงเวลาเดียวกันของปี 2564 ที่ขายได้กิโลกรัมละ 14.98 บาท และ 34.82 ตามลำดับ หรือลดลงร้อยละ 26.57 และ 18.00 ตามลำดับ

ปี 2565 (ม.ค.-ก.ย.) มีการนำเข้าหอมแดงสดหรือแช่เย็น ปริมาณ 13,086 ตัน เพิ่มขึ้นจากช่วงเดียวกันของปี 2564 ร้อยละ 3.10 ขณะที่มูลค่า 120.91 ล้านบาท ลดลงจากช่วงเดียวกันของปี 2564 ร้อยละ31.90 สำหรับการส่งออก ปี 2565 (ม.ค.-ก.ย.) มีการส่งออกหอมแดงสดหรือแช่เย็น ปริมาณ 10,745 ตัน มูลค่า248.35 ล้านบาท ลดลงจาก 16,025 ตัน มูลค่า 356.60 ล้านบาท ในช่วงเวลาเดียวกันของปี 2564 ร้อยละ 33และ 30.40 ตามลำดับ

ปี 2564 หอมแดงมีพื้นที่เพาะปลูก 59,754 ไร่  เนื้อที่เก็บเกี่ยว 59,345 ไร่ ผลผลิต 159,869 ตัน ผลผลิตต่อไร่ 2,694 กิโลกรัม

ปี 2563 หอมแดงมีพื้นที่เพาะปลูก 51,924 ไร่  เนื้อที่เก็บเกี่ยว 51,789 ไร่ ผลผลิต 134,655 ตัน ผลผลิตต่อไร่ 2,600 กิโลกรัม

ปี 2559 หอมแดงมีพื้นที่เพาะปลูก 48,685 ไร่ ผลผลิต 88,160 ตัน ต้นทุนการผลิตไร่ละ 22,158.11 บาท หรือกิโลกรัมละ 9.34 บาท

ตลาดต่างประเทศที่นำเข้าหอมแดงจากไทย ได้แก่ อินโดนีเซีย มาเลเซีย และสิงคโปร์ ตลาดคู่แข่งได้แก่ ประเทศเวียตนาม อินเดีย และจีน ปี 2560 จะมีผลผลิตเพิ่มขึ้น 99,000 ตัน เนื่องจากราคาดีอยู่ที่ 15.33 บาท

การวิเคราะห์ SWOT

ความได้เปรียบของหอมแดง

1. เกษตรกรนิยมปลูกมากเนื่องจากมีรายได้ดีกว่าพืชอื่นๆ หลายชนิด เป็นพืชอายุสั้น 45 – 75 วัน เกษตรกรสามารถปลูกปีละหลายครั้งเพื่อสร้างรายได้เกษตรกรไม่ต้องดูแลรักษามาก เมื่อเทียบกับพืชชนิดอื่นๆ

2. คุณภาพหอมแดงของไทยมีรสชาติดีเป็นที่นิยมและความต้องการของผู้บริโภคทั้งใน ประเทศและต่างประเทศ ได้แก่ ประเทศอินโดนีเซีย มาเลเซีย และสิงคโปร์

ข้อเสียเปรียบของหอมแดง

1. พันธุ์หอมแดงในประเทศมีน้อย ค่าพันธุ์มีราคาแพง ผลผลิตกระจุกออกสู่ตลาดพร้อมกันทำให้มีปัญหาราคาตกต่ำต้องแทรกแซงตลาด รัฐเสียเงินไปเป็นจำนวนมาก เนื่องจากมีน้ำมาก?โรคหอมแดง เช่น หอมเลื้อย หรือแอนแทรกโนส การแปรรูปหอมแดงมีน้อย

2. ?เกษตรกรเก็บพันธุ์มาปลูกอย่างต่อเนื่อง ทำให้ผลผลิตและคุณภาพต่ำ ยังไม่มีเครื่องจักรกลใช้แทนแรงงานคนเพื่อลดต้นทุนการผลิต

3. เกษตรกรยังไม่ค่อยมีการเข้าร่วมแปลง GAP สหกรณ์หอมแดงยังไม่มีความเข้มแข็ง ไม่สามารถดำเนินธุรกิจด้านตลาดได้

4. อายุการเก็บรักษาได้ไม่ยาวนาน ปัญหาเน่าเสียระหว่างการขนส่งมากเนื่องจากหอมแดงมีน้ำมากทำให้เป็นภาระต้น ทุนกับพ่อค้าและผู้ส่งออกการนำเข้าหอมแดงมาขายแบ่งกับตลาดภายใน ทำให้ราคาตกต่ำ ต้นทุนการผลิตยังสูงเมื่อเทียบกับผู้แข่งขัน

หอมแดงในฤดูอายุเก็บเกี่ยว 60 วัน และหอมซิ่งอายุเก็บเกี่ยว 45 วัน (ปลูกก่อนฤดูกาล) ห้วพันธุ์หอมแดงกิโลกรัมละ 200 บาท

หอมแดงที่ปลูกเดือนธันวาคมจะให้ผลผลิตมาก และลดลงเมื่อปลูกเดือนถัดไป

ศัตรูพืชและการป้องกันกำจัด

1.โรคแอนแทรคโนส หรือโรคหอมเลื้อย (หรือโรคหมานอน)

อาการใบเน่า พบแผลรูปรี เนื้อแผลยุบเล็กน้อย บนแผลมีหยดของเหลวสีชมพูอมส้ม เมื่อแห้งจะเห็นเป็นตุ่มเล็กๆสีน้ำตาลดำ เรียงเป็นวงรีซ้อนกันหลายชั้น ถ้าแผลขยายใหญ่หรือหลายแผลมาชนกันจะทำให้ใบหักพับ แห้งตาย หรือเน่าตายทั้งต้น ทำให้ผลผลิตลดลง

อาการต้นเลื้อย พบอาการต้นแคระแกร็น ใบบิดเป็นเกลียว ไม่ลงหัว หรือหัวลีบยาวบิดโค้งงอ ส่วนคอมักยืดยาว มีระบบรากสั้นกว่าปกติ มักพบแผลอาการใบเน่าที่บริเวณใบ โคนกาบใบ คอ หรือส่วนหัว

การป้องกันกำจัด

ก. ถอนต้นที่เป็นโรคเผาทำลาย แล้วพ่นต้นที่เหลือด้วยสารไดฟีโนโคนาโซล 25% อีซี อัตรา 20 มิลลิลิตรต่อน้ำ 20 ลิตร หรือ โพรคลอราช 50% ดับเบิ้ลยูพี อัตรา 20 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร หรือคาร์เบนดาซิม 50% เอสซี อัตรา 15 มิลลิลิตรต่อน้ำ 20 ลิตร ชนิดใดชนิดหนึ่ง สลับกับ แมนโคเซบ 80% ดับเบิ้ลยูพี อัตรา 40-50 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร เพื่อป้องกันการดื้อยา หากโรคยังคงระบาดพ่นซ้ำ ทุก 5 วัน

ข. ในแปลงที่เกิดโรค ก่อนปลูกฤดูปลูกต่อไป ควรไถตากดิน 2-3 แดด และใส่ปูนขาว ปุ๋ยคอก หรือปุ๋ยอินทรีย์เพื่อปรับสภาพดิน หรือปลูกพืชอื่นที่ไม่ใช่สกุลหอมกระเทียมสลับ อย่างน้อย 2 ปี

ค. ก่อนปลูกแช่หัวพันธุ์ด้วยเชื้อราไตรโคเดอร์มา อัตรา 10-20 กรัม ต่อหอมแดง 1 กิโลกรัม หรือ สารโพรคลอราช 50% ดับเบิ้ลยูพี อัตรา 30-40 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร นาน 15-20 นาที

2. โรคใบจุดสีม่วง พบจุดฉ่ำน้ำขนาดเล็ก เมื่อแผลแห้งเปลี่ยนเป็นจุดแผลสีขาวต่อมาแผลขยายออกเป็นวงกลมรี ตามขนาดใบ เนื้อเยื่อยุบตัว แผลสีม่วงเข้มหรือสีน้ำตาลอมม่วง ตรงกลางซีดจางกว่าเล็กน้อย มีแถบสีขาว หรือสีเหลืองส้มล้อมรอบ ถ้าอากาศชื้นจะพบสปอร์สีดำที่แผล หากระบาดรุนแรงใบจะแห้งตายหมด ผลผลิตลดลง

การป้องกันกำจัด

ก. ตรวจแปลงสม่ำเสมอ เมื่อพบโรค พ่นด้วยสารไดฟีโนโคนาโซล 25% อีซี อัตรา 2๐ มิลลิลิตรต่อน้ำ 2๐ ลิตร หรือ ไอโพรไดโอน 5๐ % ดับเบิ้ลยูพี อัตรา 20 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร หรือ โพรคลอราช 5๐% ดับเบิ้ลยูพี อัตรา 2๐ กรัมต่อน้ำ 2๐ ลิตร ชนิดใดชนิดหนึ่ง สลับกับ แมนโคเซบ 80% ดับเบิ้ลยูพี อัตรา 40-50 กรัมต่อน้ำ 2๐ ลิตร เพื่อป้องกันการดื้อยาของเชื้อสาเหตุ
ข. เก็บซากพืชที่เป็นโรคไปเผาทำลาย
ค. ฤดูปลูกถัดไป ก่อนปลูกควรใส่ปูนขาว ปุ๋ยคอก หรือปุ๋ยอินทรีย์เพื่อปรับสภาพดิน
ง. ก่อนปลูกควรแช่หัวพันธุ์ด้วยสารป้องกันกำจัดโรคพืช เช่น ไดฟีโนโคนาโซล 25% อีซี อัตรา 30-40 มิลลิลิตรต่อน้ำ 20 ลิตร หรือ ไอโพรไดโอน 50% ดับเบิ้ลยูพี อัตรา 30-40 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร นาน 15-20 นาที
จ. ปลูกพืชชนิดอื่นที่ไม่ใช่สกุลหอมกระเทียมสลับ

3. หนอนกระทู้หอม กัดกินทำลายใบ

การป้องกันกำจัด
1. เก็บกลุ่มไข่และหนอนทำลายช่วยลดการระบาด
2. ในระยะหนอนขนาดเล็กและมีการระบาดน้อย พ่นด้วยเชื้อแบคทีเรียบาซิลลัส ทูริงเยนซิส Bacillus thuringiensis (Bt) อัตรา 100 มิลลิลิตรต่อน้ำ 20 ลิตร
3. สารฆ่าแมลงที่มีประสิทธิภาพในการป้องกันกำจัด เช่น คลอแรนทรานิลิโพรล 5.17% เอสแอล อัตรา 40 มิลลิลิตรต่อน้ำ 20 ลิตร หรือ ฟลูเบนไดอะไมด์ 20% ดับเบิ้ลยูจี อัตรา 6 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร หรือ คลอฟีนาเพอร์ 10% เอสซี อัตรา 40 มิลลิลิตรต่อน้ำ 20 ลิตร หรือ โทลเฟนไพแร็ด 16% อีซี อัตรา 30 มิลลิลิตรต่อน้ำ 20 ลิตร หรือ อินดอกซาคาร์บ 15% เอสซี อัตรา 30 มิลลิลิตรต่อน้ำ 20 ลิตร หรือสไปนีโทแรม 12% เอสซี อัตรา 40 มิลลิลิตรต่อน้ำ 20 ลิตร

หอมแดงเกณฑ์การคัดเลือก ฤดูปลูกมี 2 ช่วง ตค-พย. เมย.-พค หัวใหญ่  ทรงกลม หยดน้ำ อายุการเก็บเกี่ยวเร็ว 1 สัปดาห์ อายุการเก็บรักษา 90 วัน เปรียบเทียบพันธุ์ราษีไศล ที่อายุ 90 วัน จะมีสูญเสีย 30 เปอร์เซนต์จะทำให้สูญเสีย 20 เปอร์เซนต์ เกษตรกรศรีสะเกษนิยมพันธุ์จากราษีไศล

The post หอมแดง appeared first on ฐานข้อมูลพันธุกรรมพืชสวน.

ชื่อวิทยาศาสตร์ Lactuca sativaL.

ชื่อวงศ์ Asteraceae

ชื่อสามัญ Lettuce

ชื่ออื่นๆ -

1.พันธุ์พันธุ์ของผักกาดหอมที่นิยมปลูกในบ้านเราและสามารถปลูกได้ทั้งปี คือ ลิ๊ฟ (Leaf) หรือ ลูสลี๊ฟ (Loose leaf) และพันธุ์แกรนด์ แรปปิด (Grand Rapid) หรือเรียกว่า พันธุ์ใบ หรือผักกาดหอมใบหยิก นิยมปลูกมากในบ้านเรา (ตราศรแดง, ตราเครื่องบิน)

2. การเตรียมดินไถดิน ตากแดดประมาณ 7 วัน ใส่ปุ๋ยคอก หรือปุ๋ยอินทรีย์ ไถพรวน ชักร่อง รดน้ำให้ชุ่ม พ่นยาคลุมหญ้าด้วย อะลาคลอ หรือเพนดิเมทาริน ทิ้งไว้ 1 คืน

3. การปลูกผักกาดหอมใบหยิกหยอดเมล็ดลงไปบนร่อง เป็นแถวเป็นแนว ระยะ ระหว่างต้น x ระหว่างแถว ประมาณ 30 x40 เซนติเมตร หลุมละ 2-5 เมล็ด พอขึ้นมามีใบจริง 2-3 ใบ ควรแยกให้เหลือหลุมละ 1 ต้น ให้น้ำอย่างสม่ำเสมอ หากปลูกหน้าร้อน ควรคลุมด้วยฟางข้าว

4. การรดน้ำควรรดน้ำเช้า-เย็น อย่างสม่ำเสมอ ด้วยระบบสปริงเกอร์ เรือรดน้ำ หรือลากสายยาง รดด้วยฝักบัว

5. การใส่ปุ๋ยนิยมใส่ปุ๋ยคอกก่อนปลูก โดยคลุกกับดิน และใส่ปุ๋ยเคมีสูตร 13-13-21 เมื่อผักกาดหอมอายุได้ 15-20 วัน อัตรา 30 กก.ต่อไร่ และหมั่นสังเกตว่าหากผักกาดหอมเจริญเติบโตไม่ค่อยดีก็ทำการใส่ปุ๋ยซ้ำได้ อย่าลืมรดน้ำให้ชุ่ม

6. โรคและแมลงที่สำคัญ เนื่องจากผักกาดหอมไม่ค่อยมีโรคและแมลงรบกวน จึงไม่จำเป็นต้องฉีดพ่นสารกำจัดแมลง และสารป้องกันกำจัดโรคพืช

7. การเก็บเกี่ยวพันธุ์ใบหยิก อายุประมาณ 40-50 วัน ก็เริ่มตัดต้นขายได้ เมื่อตัดควรเด็ดใบสีเหลืองทิ้งแล้วล้างยางสีขาวออก ใส่ถุง หรือเข่ง ส่งตลาด

By สัจจะ ประสงค์ทรัพย์ (Satja Prasongsap)
Professional Research Scientist
Horticulture Research Institute
E-mail : herbdoa@gmail.com

The post ผักกาดหอม appeared first on ฐานข้อมูลพันธุกรรมพืชสวน.

ชื่อวิทยาศาสตร์ Raphanus sativusLinn., Cv group Chinese radish

ชื่อวงศ์ Cruciferae

ชื่อสามัญ Chinese radish

ชื่ออื่นๆ หัวไชเท้า

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

หัวผักกาดขาวเป็นไม้ล้มลุกอายุปีเดียว สูง 0.3-1 ม. แตกกิ่งก้านที่โคนต้นจำนวนมาก มีรากสะสมอาหารขนาดใหญ่สีขาวอยู่ใต้ดิน ใบ เป็นใบเดี่ยว ออกเรียงสลับ รูปรียาว กว้าง 7-14 ซม. ยาว 10-30 ซม. โคนใบสอบ ปลายใบมนหรือแหลม ขอบใบเว้าลึกเป็นแฉกและจักเป็นฟันเลื่อย แผ่นใบสีเขียว มีขนเล็กน้อย ดอก ออกเป็นช่อกระจะที่ปลายกิ่ง ดอกสีขาวหรือสีม่วง กลีบเลี้ย 4 กลีบ สีเขียว กลีบดอกมี 4 กลีบ รูปไข่กลับ ปลายกลีบมน ผล เป็นฝักและคอดระหว่างเมล็ด เมล็ดหลายเมล็ด

1.พันธุ์พันธุ์ผักกาดหัวแบ่งได้ 2 กลุ่มคือ

1.1 กลุ่มพันธุ์ญี่ปุ่น ส่วนใหญ่เป็นพันธุ์หนัก และพันธุ์ปานกลางมีอายุปีเดียว และสองปี

1.2 กลุ่มพันธุ์จีน ส่วนใหญ่เป็นพันธุ์เบาและเป็นผักปีเดียว

พันธุ์ที่นิยมปลูกในประเทศไทยส่วนใหญ่เป็นพันธุ์เบา เช่นพันธุ์แม่โจ้, พันธุ์ม.ก1, พันธุ์เอฟเวอเรส ไอบริส, พันธุ์ซากาตะมิโน, ซัมเมอร์ครอบ ไฮบริด และลูกผสมของบริษัทต่างๆ เช่นตราเครื่องบินตรา ศรแดง ตราปลา เป็นต้น

2. การเตรียมดินไถดินตากไว้ 7-10 วัน ใส่ปุ๋ยคอกหรือปุ๋ยหมักที่สลายตัวดีแล้ว พรวนดิน ชักร่องขึ้นแปลง

3. การปลูกหลังจากเตรียมดินขึ้นแปลงแล้ว หยอดเมล็ดพันธุ์ผักกาดหัวลงดิน ระยะปลูกระหว่างต้นประมาณ 25 เซนติเมตร ระยะระหว่างแถวประมาณ 30 เซนติเมตร คลุมด้วยฟางข้าว รดน้ำให้ชุ่ม จนกว่าต้นกล้างอกมีใบจริง 2-3 ใบ ถอนแยกให้เหลือจุดละ 1 ต้น

4. การให้น้ำควรให้น้ำผักกาดหัวอย่างพอเพียงเช้าและเย็น ตั้งแต่เริ่มปลูกไปจนกระทั่งผักกาดหัวได้อายุเก็บเกี่ยว เพราะถ้าผักกาดหัวขาดน้ำ จะทำให้ขนาดและคุณภาพของหัวด้อยลงไป

5. การใส่ปุ๋ยผักกาดหัวจะแบ่งการใส่ปุ๋ย เป็น 2 ครั้ง คือ หลังจากถอนแยกใส่ปุ๋ยเคมีสูตร 15-15-15 อัตรา 30 กิโลกรัมต่อไร่ และครั้งที่สองเมื่ออายุได้ 30 วัน ใส่ปุ๋ยเคมีสูตร 13-13-21 อัตรา 50 กิโลกรัมต่อไร่

6. การกำจัดวัชพืชวัชพืชที่ขึ้นมาต้องคอยถอนออกอยู่เสมอ เพื่อไม่ให้วัชพืชแย่งน้ำ และอาหารตลอดจนเป็นพืชอาศัยของแมลงศัตรู

7. การเก็บเกี่ยวปกติพันธุ์ผักกาดหัวพันธุ์เบาจะเก็บเกี่ยวได้เมื่ออายุ 42-50 วัน พันธุ์กลางอายุประมาณ 60-70 วัน และพันธุ์หนักอายุประมาณ 70-90 วัน โดยถอนด้วยมือตัดใบพร้อมก้านให้เหลือประมาณ 10 นิ้ว ล้างน้ำให้สะอาดก่อนถอนผักกาดหัวควรสังเกตหัวไม่อ่อนไม่แก่จนเกินไป

8. โรคและแมลงศัตรูผักกาดหัวโรคและแมลงศัตรูผักกาดหัวตลอดจนสารป้องกันกำจัดเหมือนกับกะหล่ำปลี คะน้า และพืชตระกูลกะหล่ำอื่นๆ

สรรพคุณ

หัว มีรสเฝื่อนฉุน คั้นน้ำกินเป็นยาบำรุงประสาท แก้อาการผิดปกติของหลอดลมและทรวงอก แก้อาเจียนเป็นโลหิต รากทำให้สุกเป็นยาระลาย สมานลำไส้ บำรุงม้าม ขับลม เรียกน้ำลาย บำรุงเลือด แก้คัน แก้โรคริดสีดวงทวาร แก้โรคเกี่ยวกับทางเดินปัสสาวะ

ทั้งต้น มีรสเฝื่อนขม ช่วยเจริญอาหาร แก้ท้องอืดเฟ้อ แก้เจ็บคอ ขังเสมหะ ต่อมน้ำนมบวม น้ำนมคั่ง ขับปัสสาวะ เป็นยาระบาย

ใบสด มีรสเฝื่อนขม คั้นน้ำทาแก้ผิวหนังเป็นผื่นคัน แผลมีน้ำเหลือง

ดอก มีรสขม ช่วยขับน้ำดี

เมล็ด มีรสเผ็ดชุ่มสุขุม ช่วยระบายท้อง ย่อยอาหาร แก้ท้องอืดแน่น แก้บิด แก้บวม แก้หอบ ขับเสมหะ ขับปัสสาวะ ละลายก้อนนิ่ว

By สัจจะ ประสงค์ทรัพย์ (Satja Prasongsap)
Professional Research Scientist
Horticulture Research Institute
E-mail : herbdoa@gmail.com

The post ผักกาดหัว appeared first on ฐานข้อมูลพันธุกรรมพืชสวน.

ชื่ออื่นๆ : เนียมฤาษี ม่านแผลน ว่านนางครวญ พิลพลูสี มังกรดำ ดีงูหว้า ว่านพังพอน ว่านหัวฬา ดีปลาช่อน คลุ้มเสีย ม้าถอนหลัก ละเบ๊าะบูเก๊ะ เนระพูสีไทย

ชื่อวงศ์ : TACCACEAE

ชื่อสามัญ : Tacca J.R.& G. Forst

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Tacca chantriri Andre

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ : ไม้ล้มลุกมีเหง้าใต้ดินสูง 50-60 ซม. ใบเดี่ยว สีเขียวเข้ม แผ่นใบแผ่รูปหอกแกมรอบขนาน กว้าง 7-15 ซม. ยาว 20-60 ซม. ก้านใบยาว 15-30 ซม. ดอก – ดอกเป็นช่อลักษณะเป็นกลุ่ม มี 4-6 (25) ดอก ก้านช่อดอกยาว 30-50 ซม. สีเขียวเข้ม ผล – ลักษณะเป็นม้วนรูปสามเหลี่ยมมีสัน 6 สัน ผลแก่กว้าง 1-2.5 ซม. ยาว 2.5-5 ซม. ไม่หลุดล่วงง่าย

การนำไปใช้ประโยชน์ : ทางอาหาร ใบยอดอ่อน เผาไฟ ลวกต้มกินกับป่น ลาบ ทางยา หัวหั่นแว่นดองเหล้า เป็นยาบำรุงกำลัง (มูเซอใช้ต้น ใบ ราก ต้มกินแก้มะเร็ง) การใช้สอยอื่น ไม้ประดับ

การขยายพันธุ์ : แยกกอ

การปลูกและการดูแล : วิธีการปลูก หากเป็นพื้นที่สามารถทำเป็นแปลงได้ ให้ขุดดินลึกประมาณ 1 หน้าจอบ ตากแดดทิ้งไว้ 7 วัน แล้วมาย่อยให้ร่วน ผสมกับปุ๋ยหมักหรือปุ๋ยคอก คลุกเคล้าให้เข้ากัน จากนั้นนำหัวลงฝังดิน ไม่ต้องลึกมากนัก เอาแค่เพียงมิดเหง้าเป็นพอ ระยะห่างประมาณ 10 นิ้วต่อ 1 เหง้า หากชิดเกินไปก้านใบจะแน่นแออัดแลดูไม่สวย และเป็นการแย่งอาหารกันเองอีกด้วย ซึ่งเป็นผลต่อการให้ดอกด้วยก้านดอกอาจจะอ่อนแอไม่ชูตั้งตรง

สำหรับการปลูกในกระถาง ใช้ดินสำเร็จที่มีจำหน่ายในตลาดต้นไม้ ใส่ลงกระถางขนาดพอเหมาะกับพื้นที่ และเหง้า 1 กระถาง ควรใช้เพียงเหง้าเดียวก็พอ ปลูกแล้วนำไปวางในที่ร่ม รอการตั้งตัวประมาณ 7 วัน จึงนำมาประดับในจุดที่ตั้งใจไว้ แต่ให้รดน้ำวันละ 2 ครั้ง ประมาณเดือนกุมภาพันธ์ถึงเดือนสิงหาคม ค้างคาวดำจะให้ดอก ซึ่งจะสวย และแปลกไปอีกแบบหนึ่ง คือ ดอกจะออกไปทางสีม่วงดำ หรือ ไม่ก็เขียวเข้มเป็นช่อ ๆ ลักษณะเป็นกลุ่ม กลุ่มหนึ่งจะมีประมาณ 4-6 ดอก มีใบประดับดอก 2 คู่ สีเขียวเข้มหรือไม่ก็สีม่วงอมดำ อยู่ ตรงข้ามใบประดับคู่นอก นอกจากนี้ยังมีใบประดับดอก ลักษณะเป็นเส้นกลมยาวโค้ง ทิ้งตัวลงสู่เบื้องล่างแบบเว้าโค้งของพระจันทร์ครึ่งเสี้ยวส่วนบนประมาณ 5-25 อัน เป็นสีม่วง หรือไม่ก็ม่วงอมไปทางเขียวเข้ม ยาวประมาณ 10-20 เซนติเมตร ก้านดอกยาวประมาณ 30-50 เซนติ เมตร สามารถตัดมาปักแจกันประดับโต๊ะ เพื่อความสวยงามในบ้านได้ และหากปล่อยไว้กับต้นพร้อมดูแลบำรุงดีหน่อย โดยการให้น้ำวันละ 2 เวลา และปุ๋ยสูตร 15-15-15 ทุก 1 อาทิตย์ อย่างสม่ำเสมอ ดอกจะติดก้านชูคอเด่นสวยไม่น้อยกว่า 30-45 วัน

สรรพคุณ

- เหง้า เป็นยาบำรุงกำลังสตรีมีครรภ์ แก้โรคความดันเลือดต่ำ บำรุงกำลังทางเพศ

- ทั้งต้น ต้มอาบน้ำรักษาผื่นคัน

โดย สัจจะ ประสงค์ทรัพย์
Satja Prasongsap (Research Scientist)
Horticultural Research Institute

by Satja Prasongsap

The post ค้างคาวดำ appeared first on ฐานข้อมูลพันธุกรรมพืชสวน.