ชื่อวิทยาศาสตร์ Centella asiatica (L.) Urban

ชื่อสามัญ Asiatic Pennywort

ชื่อวงศ์ UMBELLIFERAE

ชื่ออื่น ปะหนะเอขาเด๊าะ (กะเหรี่ยง-แม่ฮ่องสอน)

ผักแว่น (Penninsular) ผักหนอก (ภาคเหนือ)

สถานการณ์ พื้นที่ปลูกทั้งประเทศประมาณ 16,144 ไร่ ผลผลิต 24,216 ตัน มูลค่า 484 ล้านบาท ผลผลิตเฉลี่ยประมาณ 2,960 กิโลกรัมต่อไร่ต่อปี ราคาขายบัวบกสด กิโลกรัมละ 18 บาท พื้นที่ปลูกที่สำคัญคือ จังหวัดนครปฐม นครศรีธรรมราช และนนทบุรี

1. ลักษณะของพืช

เป็นพืชล้มลุก ลำต้นสั้น มีไหล หรือส่วนของลำต้น

ที่แตกแขนงทอดนอนไปตามพื้นดินที่เรียกว่าไหล มีรากงอกออกตามข้อของลำต้น ใบเดี่ยว แผ่นใบรูปไต หรือค่อนข้างกลม งอกออกจากข้อตั้งตรง สูงประมาณ 10-15 ซม. ก้านใบสีเขียว ใบเดี่ยว รูปร่างกลม ฐานใบโค้งเว้าเข้าหากัน ขอบใบเป็นคลื่นหยักดอกขนาดเล็ก สีม่วงมัน สารสำคัญในบัวบก ในลำต้นและใบมีสารที่สำคัญคือ กรดมาดีคาสสิค (madecassic acid), กรดเอเชียติก (Asiatic acid) สารเหล่านี้จะมีฤทธิ์ในการสมานแผล ช่วยในการฆ่าเชื้อแบคทีเรียที่เป็นสาเหตุทำให้เกิดเชื้อเป็นหนองในได้อีกด้วย

2. สภาพพื้นที่ปลูก

- ควรเป็นพื้นที่ที่มีความลาดเอียงต่ำ

- เป็นดินเหนียวถึงดินเหนียวปนดินร่วน มีความอุดมสมบูรณ์สูง

- เป็นพืชที่ต้องการน้ำมาก แต่ไม่ท่วมขัง มีความชื้นแฉะสูง

- สามารถขึ้นได้ดีทั้งในที่ร่ม และที่โล่งแจ้ง

3. พันธุ์

3.1 การเลือกพันธุ์

1.เลือกพันธุ์ที่ให้ผลผลิตสูง กิ่งใบที่สมบูรณ์

2.เป็นพันธุ์ที่ถูกต้องตรงตามความต้องการของตลาด โดยเฉพาะการบริโภคสด

3. เลือกพันธุ์บัวบกที่ปลอดจากโรค ไม่มีโรคและแมลงติดมากับไหลที่ใช้ขยายพันธุ์

3.2 พันธุ์ที่นิยมปลูกเพื่อผลิตเชิงการค้า ได้แก่ สายพันธุ์เชียงราย มหาสารคาม และนครศรีธรรมราช

4. การปลูก

4.1 การเตรียมดิน : เตรียมแปลงให้ดินร่วนซุย จากนั้นยกร่องแปลงให้สูงเหนือดินเพื่อป้องกันความชื้นและน้ำขัง เพราะใบบัวบกเป็นพืชคลุมดินหากไม่ยกแปลงขึ้นเวลามีน้ำขังหรือความชื้นมากเกินไปอาจทำให้ใบเน่าหรือเกิดเชื้อราได้ โดยแปลงกว้างประมาณ 1-2 เมตร ส่วนความยาวตามความเหมาะสมของพื้นที่ พรวนดินและกลับหน้าดินตากทิ้งไว้ 7 วัน จากนั้นก็ให้พรวนดินพร้อมกับทำการใส่ปุ๋ยคอก หรือปุ๋ยอินทรีย์ อัตรา 1-2 กิโลกรัม/ตารางเมตร

4.2 การเตรียมพันธุ์ : ใช้เมล็ด หรือไหล การใช้ไหลเป็นวิธีที่ง่าย สะดวก และรวดเร็วกว่าการใช้เมล็ด โดยตัดแยกไหลที่มีต้นอ่อนและราก ไปเพาะในกระบะเพาะประมาณ 1-2 สัปดาห์ จึงย้ายกล้านำไปปลูกในแปลง โดยรดน้ำแปลงให้ชุ่มก่อนปลูก หรือใช้ไหลปลูกลงในแปลงปลูกได้โดยตรง

4.3 วิธีการปลูก : นำไหลของต้นบัวบกมาปักลงในแปลง ระยะห่าง 10 x 10 เซนติเมตร โดยในระยะแรกที่ลงปลูกใหม่ๆ ควรนำสแลนหรือวัสดุทางการเกษตรมาพรางแสงไว้ประมาณ 7-10 วัน เนื่องจากที่แดดที่ร้อนจัดในช่วงกลางวัน ส่งผลให้ต้นกล้าที่ลงแปลงใหม่ๆ ใบไหม้ และอาจเฉาตายได้ หลังจาก 1 สัปดาห์เมื่อรากเดินดีแล้วให้นำแสลนออก หรือบางแห่งนิยมปลูกโดยใช้สแลน เพื่อลดความร้อนจากแสงแดด

5. การดูแลรักษา

5.1 การให้น้ำ : การให้น้ำบัวบกมี 2 วิธี คือ การให้น้ำระบบมินิสปริงเกลอ เปิดให้น้ำเช้าและเย็น ครั้งละ 10-15 นาที หากเป็นการใช้สายยางเดินฉีดน้ำให้รดจนกว่าจะชุ่ม

5.2 การใส่ปุ๋ย : ใช้ปุ๋ยคอก หรือปุ๋ยอินทรีย์ อัตรา 1-2 กิโลกรัม/ตารางเมตร ทุก 6 เดือน หรือปุ๋ยเคมี จะใส่ปุ๋ย 2 ครั้ง ตลอดฤดูการปลูกบัวบก คือ ครั้งแรกใส่ปุ๋ยหลังจากปลูก 15 – 20 วัน โดยใส่ปุ๋ยสูตร 16-20-0 อัตรา 5 กิโลกรัมต่อไร่ หรือปุ๋ยสูตร 25-7-7 อัตรา 3 – 4 กิโลกรัมต่อไร่ การใส่ปุ๋ยครั้งที่สองจะห่างจากการใส่ครั้งแรก 15 – 20 วันโดยเปลี่ยนเป็นใส่ปุ๋ยสูตร 46-0-0 อัตรา 3 กิโลกรัมต่อไร่ ซึ่งเมื่อใส่ปุ๋ยเสร็จแล้วจะต้องรดน้ำให้ชุ่ม ถ้าใช้ปุ๋ยคอกหรือปุ๋ยหมัก ให้แบ่งใส่ครั้งละ 1 กิโลกรัมต่อตารางเมตร

5.3 การกำจัดวัชพืช : กำจัดวัชพืชโดยการใช้แรงงานถอนวัชพืชออกจากแปลงปลูก

5.4 โรคและแมลง

โรคที่สำคัญ ได้แก่

โรคโคนเน่า หรือโรคราเมล็ดผักกาด เกิดจากเชื้อรา Sclerotium rolfsii เป็นโรคที่พบเป็นหย่อมๆ ในแปลงปลูก

การป้องกันกำจัด

1. ใช้เชื้อจุลินทรีย์ปฏิปักษ์ เช่น Trichoderma harzianum ใส่ในแปลงปลูก

2. ถอนต้นที่เป็นโรคออกจากแปลงปลูก เผาทำลายทิ้ง

3. ขุดดินบริเวณที่เป็นโรคออกจากแปลง และใช้ปูนขาวโรยรอบหลุม และตากดินไว้

โรคใบจุดที่เกิดจากเชื้อรา Septoria sp. พบระบาดรุนแรงในช่วงฤดูฝน

การป้องกันกำจัด

1. เก็บใบที่เป็นโรคออกจากแปลง และเผาทำลายทิ้ง

2. ใช้สารป้องกันกำจัดเชื้อรา เท่าที่จำเป็น

โรคใบจุดสีแดง พบระบาดรุนแรงในช่วงฤดูหนาวและฤดูแล้ง แต่ไม่พบในฤดูฝน

การป้องกันกำจัด ยังไม่ทราบชนิดของเชื้อสาเหตุโรค

แมลงที่สำคัญ

หนอนกัดกินใบ หนอนชนิดนี้จะกัดกินใบจนเหลือแต่ก้านใบ ถ้าระบาดมากจะทำความเสียหายทั่วแปลง ตัวเต็มวัยเป็นผีเสื้อกลางคืน ขนาดเล็ก ลำตัวยาวประมาณ 1.2 เซนติเมตร เมื่อกางปีกเต็มที่กว้างประมาณ 2 เซนติเมตร หัวสีน้ำตาล ลำตัวสีน้ำตาลอ่อน ปลายปีกหน้าและปีกหลังมีสีน้ำตาลอมเทา

การป้องกันกำจัด ถ้าพบจำนวนไม่มากเก็บตัวหนอนออกไปทำลายทิ้ง หรือนำเมล็ดลางสาดจำนวน 1-5 กิโลกรัม บดผสมน้ำประมาณ 20 ลิตร หมักทิ้งไว้ 12 ชม. กรองเอาแต่น้ำฉีดพ่นให้ทั่วแปลง นอกจากนี้ยังนำต้นมะเขือเทศมาหั่นให้ละเอียดประมาณ 100 กรัม ใส่ในน้ำร้อนจำนวน 2 ลิตร หมักทิ้งไว้ 5 ชม. กรองเอาแต่น้ำฉีดพ่นทั่วแปลง

6. การเก็บเกี่ยว

6.1 ระยะเก็บเกี่ยวที่เหมาะสม : เริ่มเก็บเกี่ยวผลผลิตได้หลังจากปลูกประมาณ 5-6 เดือน แต่บางแห่งเก็บเกี่ยวได้หลังจากปลูก 90 วัน และเก็บเกี่ยวได้อย่างต่อเนื่อง โดยเก็บเกี่ยวใบในรอบต่อไปได้ภายใน 2-3 เดือน และให้ผลผลิตได้นานหลายปี ประมาณ 2-3 ปี

6.2 วิธีการเก็บเกี่ยว : ใช้มีดตัดต้นเหนือจากพื้นดินประมาณ 2-3 เซนติเมตร หรือเก็บเกี่ยวทั้งต้นโดยใช้เสียมเหล็กขุดเซาะบริเวณโคนต้น แล้วดึงเอาต้นบัวบกออกมาทำความสะอาด

7. การปฏิบัติหลังการเก็บเกี่ยว

7.1 การแปรรูปหลังการเก็บเกี่ยว : มีทั้งในรูปแบบที่ไม่แปรรูป และแปรรูป

7.1.1 สภาพที่ไม่แปรรูป มีทั้งที่เป็นพืชสด ใช้เป็นผัก หรือคั้นน้ำทำเป็นเครื่องดื่ม และพืชแห้ง ใช้เป็นวัตถุดิบเริ่มต้นของการผลิตเป็นผลิตภัณฑ์

- นำบัวบกมาล้างน้ำ และทำความสะอาดเก็บใบเหลือง และใบที่เป็นโรค หรือโดนแมลงทำลาย แยกออกทิ้ง หลังจากนั้นนำมามัดรวมกันเป็นกำ บรรจุใส่ภาชนะเพื่อขนส่งจำหน่ายโดยระหว่างการขนย้ายนำผ้าชุบน้ำปิดภาชนะบรรจุบัวบกเพื่อรักษาความสดใหม่

- การทำให้แห้ง หลังจากล้างบัวบกให้สะอาด นำมาหั่น แล้วอบหรือตากให้แห้ง อุณหภูมิที่ใช้อบประมาณ 40-50 องศาเซลเซียส จนแห้งสนิท ประมาณ 48 ชั่วโมง ให้มีความชื้นไม่เกินร้อยละ 14.0 โดยน้ำหนัก

7.1.2 สภาพแปรรูป เป็นสารสกัด ทั้งสารสกัดหยาบ และสารสกัดบริสุทธิ์ ใช้ในผลิตภัณฑ์อาหารเสริมเพื่อสุขภาพ ผลิตภัณฑ์เครื่องสำอาง และยา โดยการสกัดด้วยเอธานอล หรือน้ำ และต้องให้ได้สารสกัดตามข้อกำหนดมาตรฐานของสมุนไพรบัวบก

7.2 การเก็บรักษา :

- ควรเก็บรักษาวัตถุดิบให้สะอาดตามหลักสุขอนามัย และเหมาะสมกับการใช้ประโยชน์

- นำเข้าจัดเก็บที่ห้องที่มีอากาศถ่ายเทดี ป้องกันแสงแดด ระวังไม่ให้มีเชื้อราหรือแมลงเข้าไปทำให้คุณภาพไพลลดลง

- การเก็บใบสด ควรใส่ตู้เย็น หรือในที่ที่ให้ความเย็นและควบคุมอุณหภูมิได้อย่างสม่ำเสมอ การทิ้งบัวบกสดให้แห้งเหี่ยวจะทำให้สารสำคัญบางชนิด เช่น ascorbate มีปริมาณลดลงตามระยะเวลา โดยจากรายงานพบว่าใน 4 ชั่วโมง ปริมาณลดลง 30% ถ้าปล่อยไว้นาน 12 ชั่วโมง จะลดลง 58% และเมื่อนาน 24 ชั่วโมง ลดลง 80%

8. สุขลักษณะและความสะอาด

- ควรรักษาแปลงปลูกสมุนไพรให้ถูกสุขลักษณะและสะอาดอยู่เสมอ

- กำจัดวัชพืช เพื่อไม่ให้แข่งขันกับพืชหลัก หรือเป็นแหล่งเพาะศัตรูพืชซึ่งอาจติดไปกับผลผลิต

- หลังการตัดแต่ง ควรนำเศษพืชไปทิ้งนอกแปลง หรือทำลายเสีย

- หลังการพ่นสารป้องกันกำจัดศัตรูพืช ต้องทำความสะอาดอุปกรณ์ที่ใช้เผากำจัดวัสดุเหลือใช้ และกำจัดภาชนะบรรจุให้ถูกวิธี

- เก็บรักษาวัสดุทางการเกษตร เช่น ปุ๋ย สารป้องกันกำจัดศัตรูพืช เครื่องมือ เครื่องใช้ ในการทำการเกษตรกรรมให้เรียบร้อยปลอดภัย อยู่ในสภาพพร้อมใช้งาน

9. การบันทึกข้อมูล

ในการผลิตเกษตรดีที่เหมาะสมของไพล ควรมีการบันทึกข้อมูลการปฏิบัติในขั้นตอนการผลิตต่าง ๆ เพื่อสามารถนำไปใช้ในการตรวจสอบวิธีการผลิตได้โดยเฉพาะการนำไปใช้เป็นวัตถุดิบคือสารออกฤทธิ์ ดังนั้นการบันทึกข้อมูลจะเป็นสิ่งที่ช่วยในการผลิตวัตถุดิบให้ได้สารออกฤทธิ์ที่มีคุณภาพตรงตามมาตรฐานและหากมีข้อผิดพลาดหรือบกพร่องเกิดขึ้น จะได้สามารถแก้ไขหรือปรับปรุงวิธีการผลิตได้ทันทีรายละเอียดที่ควรบันทึกได้แก่

1. บันทึกขั้นตอนการผลิต เช่น รายละเอียดการใส่ปุ๋ย ให้น้ำ การใช้สารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืช โดยเฉพาะปุ๋ยซึ่งมีผลต่อปริมาณสารสำคัญ และสารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืช ซึ่งหากมีสารพิษตกค้างจะทำให้คุณภาพของสมุนไพรไม่เป็นไปตามมาตรฐาน

2. บันทึก วันปลูก วันออกดอก วันเก็บเกี่ยว การเก็บเกี่ยว วิธีการบรรจุ การขนส่ง และชื่อผู้ปฏิบัติงาน ฯลฯ เพื่อใช้ตรวจสอบคุณภาพของวัตถุดิบสมุนไพร เช่น ถ้าเก็บเกี่ยวในช่วงเวลา/อายุ ที่ไม่เหมาะสมจะมีผลทำให้คุณภาพต่ำ ข้อมูลที่บันทึกไว้จะสามารถนำมาใช้ปรับปรุงแก้ไขวิธีการผลิตให้ได้วัตถุดิบสมุนไพรที่มีคุณภาพดีตามมาตรฐาน

3. บันทึก วัน เดือน ปี และวิธีการปฏิบัติงานเพื่อใช้ตรวจสอบ และวางแผนการป้องกันและแก้ไขปัญหา

สรุปข้อกำหนดมาตรฐานของสมุนไพรบัวบก

ที่มา สถาบันวิจัยสมุนไพร กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข

The post GAP บัวบก appeared first on ฐานข้อมูลพันธุกรรมพืชสวน.

ชื่ออื่นๆ : เครือเขาฮอ จุ่งจิง เจตมูลหนาม เถาหัวด้วน หางหนู ตัว เจตมูลย่าน บอระเพ็ดตัวเมีย จุ่งจริงตัวเมีย เครือขอฮอ

ชื่อวงศ์ : MENISPERMACEAE

ชื่อสามัญ : -

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Tinospora crispa Miers ex Hook.f.& Thoms

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ : เป็นไม้เถา พาดพันไปตามต้นไม้ใหญ่ เถากลม ผิวมีเม็ดตุ่มๆ ถี่ๆ ตลอดเถา มีรากเล็กกลมยาว สีน้ำตาลเข้มใบเดี่ยว รูปหัวใจปลายแหลมเรียบสีเขียว ดอกช่อสีเหลือง

การนำไปใช้ประโยชน์ : ใช้ครั้งละ 2 คืบ (30-40 กรัม) ตำคั้นเอาน้ำดื่มหรือต้มกับน้ำดื่มก่อนอาหาร วันละ 2 ครั้ง เช้าและเย็น หรือเวลามีอาการ

การขยายพันธุ์ : ใช้เถาปักชำ

การปลูกและการดูแล : การปลูก ตัดเถาแก่ยาวประมาณ 1 คืบ ชำลงในดินให้เอียงเล็กน้อย ลึกประมาณ 10 ซม. รดน้ำให้ชุ่มทันที เมื่อแตกใบและรากมากพอควร จึงย้ายไปปลูกโดยมีค้างสำหรับให้บอระเพ็ดเลื้อยได้ด้วยตัดเถาแก่ยาวประมาณ 1 คืบ รอให้ผลแห้ง ชำเถาลงดินให้เอียงเล็กน้อยลึก 10 ซม. รดน้ำให้ชุ่ม เมื่อแตกใบและรากมากพอสมควรจึงย้ายไปปลูก ควรทำค้างให้บอระเพ็ดเลื้อยโดยไม่ต้องรดน้ำบ่อย นานๆครั้ง

สรรพคุณ

เถา แก้ไข้ ขับเหงื่อ แก้กระหายน้ำ แก้ร้อนใน เจริญอาหาร แก้ไข้กาฬ โรคไข้เหนือ

ใบ รักษาพยาธิ

ผล รักษาไข้พิษอย่างแรง

The post บอระเพ็ด appeared first on ฐานข้อมูลพันธุกรรมพืชสวน.

ชื่ออื่นๆ : บัว สัตตบงกช สัตตบุษบ์ อุบล ปทุมชาติ

ชื่อวงศ์ : NELUMBONACEAE

ชื่อสามัญ: Sacred Lotus, Egyptian Lotus

ชื่อวิทยาศาสตร์: Nelumbo nucifera Gaertn. (Nelumbrum speciosum Willd.)

บัว ไม้น้ำที่มีความผูกพันกับวัฒนธรรมและความเชื่อของชนชาติต่างๆ มาเป็นระยะเวลานานกว่า 5,000 ปี สมัยอียิปต์โบราณ เมื่อบัวเริ่มแพร่พันธุ์ริมฝั่งแม่น้ำไนล์ที่ชาวอียิปต์นับถือดุจเทพเจ้า ชาวอียิปต์จึงเปรียบบัวเป็นดั่งสัญลักษณ์ของความศักดิ์สิทธิ์และความสมบรูณ์ ในอินเดียบัวเป็นดอกไม้ประจำชาติที่มีความหมายพิเศษต่อศาสนาพราหมณ์ โดยได้มีการกำหนดให้พระหรหมทรงสถิตประทับเหนือบัว ส่วนตำนานในพุทธประวัติของชาวพุทธก็ยังกล่าวไว้ว่า ในวันที่พระพุทธเจ้าประสูตินั้นได้มีดอกบัวหลวงมารองรับขณะที่พระองค์ทรง เริ่มดำเนิน บัวจึงได้ชื่อว่าเป็นดอกไม้ประจำพุทธศาสนาที่ใช้สำหรับสักการะพระพุทธรูปและ ประกอบพิธีกรรมทางศาสนา บัวมรกตดอกสีน้ำเงิน บัวโคเบนดอกสีขาว

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ : ต้น: เป็นพันธุ์ไม้น้ำ ใบ: มีลักษณะกลมและมีขนาดใหญ่ ใบกว้างยาวชูขึ้นบนผิวน้ำ ใบสีเขียว ดอก: มีกลีบดอกซ้อนกันหลายชั้น ดอกทั่วๆไปมีสีชมพูอมม่วงและสีขาว ถ้าลอกเอากลีบดอกออกหมดจะเห็นรูปร่างคล้ายกรวยจะมีเมล็ดบัวอยู่และเจริญเติบโตเป็นผล: ที่เรียกว่าฝักบัว

บัวหลวง แบ่งเป็น 4 กลุ่ม

1. บัวหลวงปทุม หรือบัวแหลมแดง ดอกสีชมพู-แดง กลีบดอกไม่ซ้อน มีกลีบดอกไม่เกิน 20 กลีบ โคนกลีบดอกและปลายเรียว ตรงกลางกว้าง เป็นดอกสมบูรณ์เพศ และมีกลิ่นหอมอ่อนๆ ดอกค่อนข้างดก

2. บัวหลวงปุณฑริก หรือบัวหลวงขาว ดอกสีขาว กลีบดอกไม่ซ้น มีกลีบดอกไม่เกิน 20 กลีบ โคนกลีบดอกและปลายเรียว  ตรงกลางกว้าง เป็นดอกสมบูรณ์เพศ และมีกลิ่นหอมอ่อนๆ ดอกค่อนข้างดก

3. บัวหลวงสัตตบงกช หรือบัวฉัตรแดง ดอกสีชมพู-แดง กลีบดอกซ้อนมากไม่น้อยกว่า 80 กลีบ กลีบดอกป้อม ตรงกลางกว้าง โคนและปลายยาวเรียว เกสรเพศผู้มีไม่มาก กลิ่นหอมไม่เท่าพวกบัวแหลม ดอกดก

4. บัวหลวงสัตตบุษย์ หรือบัวฉัตรขาว ดอกมีสีขาวนวล ปลายกลีบสีขาวเหลือบเขียวอ่อนๆ มีกลีบดอกซ้อนไม่น้อยกว่า 80 กลีบ กลีบดอกป้อม ตรงกลางกว้าง โคนและปลายยาวเรียว เกสรเพศผู้มีไม่มาก มีกลิ่นหอมไม่เท่าพวกบัวแหลม ดอกค่อนข้างดก

บัวสายแบ่งออกเป็น

การนำไปใช้ประโยชน์ : ทางยา เกสรรสฝาดสมาน กลิ่นหอมบำรุงหัวใจ ทำให้ชุ่มชื่น บำรุงตับปอด คุมธาตุ แก้ลม บำรุงครรภ์ แก้ไข้ปฐวี ธาตุพิการ ราก รสมัน แก้ไข้พิษร้อน แก้ร้อนในกระหายน้ำ ชูกำลัง แก้เสมหะน้ำลายเหนียว แก้ไอ เป็นยาเย็นแก้พิษอักเสบ แก้พิษฝีต่างๆ แก้ปอดบวม เมล็ดรสมัน บำรุงกำลัง บำรุงครรภ์รักษา

การขยายพันธุ์ : แยกหน่อหรือไหล

การปลูกและการดูแล : ชอบดินเหนียวที่ชุ่มเย็น มีอินทรียวัตถุสูงแสงแดดตลอดวัน แยกหน่อหรือไหลมาปลูกในดิน อัดดินให้แน่นไม่กลบยอดและรากไม่ลอยไม่นานก็จะผลิใหม่

สรรพคุณ : เกสร ใช้ปรุงเป็นยาหอม ทำให้ชื่นใจ และเป็นยาชูกำลัง

ราก จะมีรสหวานและมีกลิ่นหอมให้เด็กกิน เพื่อระงับอาการท้องร่วง หรือธาตุไม่ปรกติ นอกจากจะทำยาแล้วยังใช้เป็นอาหารได้

เหง้าและเมล็ด จะมีรสหวาน มันเล็กน้อย ใช้เป็นยาบำรุงกำลัง รักษาอาการร้อนในกระหายน้ำ รักษาราก รักษาดี รักษาเสมหะ และอาการพุพอง นอกจากจะใช้ทำเป็นยาแล้ว ยังใช้เหง้าและเมล็ด เป็นอาหารได้ ส่วนเมล็ดนั้นจะมี embryo ซึ่งเป็นสีเขียว บ้านเราเรียกกันว่าดีบัว ซึ่งจะมีรสขมจัด ดีบัวจะมีสารประกอบด้วยอัลกาลอยด์หลาย ชนิดด้วยกัน ซึ่งจะมีฤทธิ์ในการขยายหลอดเลือดที่ไปเลี้ยงกล้ามเนื้อของหัวใจ (Coronary artery)

ใบแก่ แก้ไข้ สูบแก้ริดสีดวงในจมูก บำรุงโลหิต

ดอก แก้ไข้ ทำให้คลอดบุตรง่าย บำรุงครรภ์ บำรุงหัวใจ

ฝัก แก้ท้องเดิน สมานแผลในมดลูก แก้พิษเห็ดเมา

การประกวดบัว กลุ่มบัวสายก้านอ่อน ได้แก่

เกณฑ์การประกวดบัว 

1. พิจารณาจากดอกบัว จากรูปทรง สีและความดก ร้อยละ 50

2. พิจารณาจากใบบัว จากรูปร่างและความมีเสน่ห์ ร้อยละ 15

3. พิจารณาจากความประทับใจทั่วไปของบัว จากภาพรวมที่เห็น ร้อยละ 15

4. ลักษณะเด่นเฉพาะของบัว จากลักษณะเด่นที่ไม่เคยปรากฏมาก่อนในบัวประดับ ร้อยละ 20

5. ในแต่ละสิ่งประกวดจะต้องมีจำนวนอย่างน้อย 5 อ่างการประกวด คณะกรรมการจึงจะพิจารณาตัดสิน

The post บัว appeared first on ฐานข้อมูลพันธุกรรมพืชสวน.

ชื่ออื่นๆ : จำปาเครือ กะบังนอก มัณฑูละบรรณี เตียกำเช่า ฮมคัก ปะหนะ ผักแว่น ผักหนอก เอบาเด๊าะ

ชื่อวงศ์ : UMBELLIFERAE

ชื่อสามัญ : Asiatic Pennywort

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Centella asatica (L.) Urb.

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ : เป็นไม้เถาเล็กๆ ทอดไปตามพื้นดิน ใบเดี่ยวทรงกลม ขอบจักเล็ดน้อย ดอกช่อคล้ายร่ม สีม่วงแดง เกิดตามที่ลุ่มชื้นแฉะ ในป่าดงดิบทั่วไป และปลูกเป็นอาหาร

การนำไปใช้ประโยชน์ : ทางอาหาร ทั้งต้นกินเป็นผักสด หรือลวกกินกับอาหารหลายอย่าง เช่น ป่น แจ่ว ลาบ ส้มตำ นำไปประกอบอาหารได้ เช่น แกงหวาย แกงเลา ยำกับปลาแห้ง ใส่กับมะพร้าวขูดคั่วน้ำตาล ทางยา ทั้งต้นนำมาต้มน้ำดื่ม แก้ฟกช้ำได้ ลดอาการอักเสบได้ดี ทำครีมทาผิวหนัง แก้อักเสบเป็นเครื่องดื่มแก้ร้อนใน

การขยายพันธุ์ : ปักชำไหล เมล็ด

การปลูกและการดูแล : บัวบกปลูกลี้ยงง่ายชอบดินชุ่มชื้นไม่แฉะ อินทรีย์วัตถุสูง และมีแสงรำไร นำส่วนข้อต้นที่กำลังแตกรากมาปักชำ หรือนำเมล็ดมาเพาะ การดูแล ระวังอย่าให้น้ำขังแฉะ เพราะจะทำให้ต้นเน่าตายได้

การปลูกบัวบกในระบบ plant factory เพาะเมล็ดบัวบกลงในวัสดุเพาะฟองน้ำ พบว่าเปอร์เซ็นความงอกของเมล็ดบัวบกอยู่ที่ 75 – 80 % และเริ่มมีใบพร้อมย้ายกล้าประมาณ 20 วัน นำต้นกล้าบัวบกขึ้นชั้นปลูกในตู้คอนเทรนเนอร์ระบบ Plant factory ทำการให้แสงหลอดไฟ LED ที่ 14 ชั่วโมงต่อวัน ค่าแสง 150-200 µmol m^-2 s^-1 ให้ปุ๋ยสารละลาย AB ค่า EC เท่ากับ 0.7 -0.8  mS/cm และทำการเพิ่มค่า EC 1.2 mS/cm หลังจากปลูกไปแล้ว 20 วัน ค่า pH เท่ากับ 5.5-6.5 รักษาระดับค่า EC และ ค่า pH ทุกวัน เพื่อให้อยู่ในระดับที่คงที่ อุณหภูมิ 25-27 องศาเซลเซียส ความชื้นสัมพัทธ์ 65-75 เมื่อบัวบกอายุ 40 – 45 วัน สามารถแยกไหลย้ายลงถ้วยปลูกเพิ่มจำนวนต้นบัวบกได้ ความยาวก้าน 8-10 เซนติเมตร ความกว้างใบ 4-5 เซนติเมตร ความยาวใบ 4-6 เซนติเมตร จำนวนใบ 20-32 ใบต่อกอ น้ำหนัก 40-60 กรัมต่อกอ

สรรพคุณ : ใบและเถา รับประทานเป็นผลสด น้ำคั้นจากใบบัวบกสด ทำเป็นเครื่องดื่ม ช่วยแก้ ร้อนชื้น บวม พิษไข้ ปวดท้อง ท้องอืด ท้องเสีย บิด ดีซ่าน ตกเลือด อาเจียนเป็นเลือด ตาแดง แผลบวมอักเสบมีหนอขับปัสสาวะ บำรุงหัวใจ บำรุงกำลัง แก้ช้ำใน แก้ตับอักเสบ

เมล็ด แก้บิด แก้ไข้ แก้ปวดศีรษะ

ทั้งต้น บำรุงหัวใจ บำรุงกำลัง แก้ช้ำใน ขับปัสสาวะ รักษาบาดแผล แก้ร้อนใน

งานวิจัยบัวบก

โครงการวิจัยและพัฒนาบัวบกเพื่อการผลิตเครื่องสำอาง ปี 2554-58

 1 วิจัยและพัฒนาพันธุ์

1.การคัดเลือกพันธุ์บัวบกที่ให้ผลผลิตและสารสำคัญสูงในพื้นที่ภาคกลาง ภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และ ภาคภาคใต้
- รวบรวมพันธุ์บัวบก ศึกษาลักษณะทางสัณฐานวิทยา วิเคราะห์สารสำคัญ  คัดเลือกพันธุ์ วิเคราะห์สารสำคัญพันธุ์ที่นำไปทดสอบ สรุปและรายงานผล

2 วิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีการผลิตบัวบก

2.1 ศึกษาการป้องกันกำจัดโรคใบไหม้และโคนเน่าบัวบกรวมทั้งโรคที่สำคัญอื่น ๆ
- สำรวจ  จำแนก  และพิสูจน์โรคของบัวบกที่ทำความเสียหายทางเศรษฐกิจสูง ในแต่ละสภาวะแวดล้อม แหล่งผลิตต่างๆ และทดสอบหาวิธีป้องกันกำจัดโรคสำคัญแบบผสมผสาน โดยใช้ สารสกัดจากพืช สารเคมี และสารอื่นๆ ตามความจำเป็นและหรือการปลูกพืชหมุนเวียน บันทึกผลผลิต สารสำคัญ สารตกค้าง และจุลินทรีย์ปนเปื้อน ตลอดจนบันทึกช่วงเวลาปลูกที่เหมาะสมที่มีการระบาดของโรคน้อยที่สุด

2.2 ศึกษาการป้องกันกำจัดแมลงศัตรูสำคัญบัวบก
- ศึกษาหาวิธีการที่เหมาะสมในการป้องกันกำจัดแมลงศัตรูสำคัญของบัวบก ใช้วิธีการแบบผสมผสานโดยเปรียบเทียบวิธีการในการป้องกันกำจัดด้วยสารสกัดจากพืช สารเคมี และสารอื่น ๆ หรือการปลูกพืชหมุนเวียน บันทึกผลผลิต สารสำคัญ สารตกค้าง และจุลินทรีย์ปนเปื้อน ตลอดจนบันทึกช่วงเวลาปลูกที่เหมาะสมที่มีการระบาดของแมลงน้อยที่สุด

2.3 ผลของปลูกพืชตระกูลถั่วสลับและการพรางแสงที่มีผลต่อการควบคุมวัชพืชในแปลงปลูกบัวบก

- ปลูกพืชตระกูลถั่วได้แก่ ปอเทือง ถั่วเขียว และถั่วซีรูเรียม ไถกลบแล้วปลูกบัวบก และศึกษาการพลางแสงโดยใช้ตาข่ายไนล่อนวางแผนการทดลองแบบ Split Plot Design โดยใช้การพรางแสงและไม่พรางแสงเป็นMain Plot และ ใช้พืชตระกูลถั่วและไม่ปลูกพืชตระกูลถั่วเป็น Sub Plot เก็บข้อมูลชนิดและปริมาณของวัชพืชที่เจริญเติบโตในแปลง ข้อมูลผลผลิตและสารสำคัญ

2.4 อิทธิพลของปุ๋ยอินทรีย์ที่มีต่อการเจริญเติบโตผลผลิตและสารสำคัญบัวบก

-วางแผนการทดลองแบบ RCB มี 6 กรรมวิธี 3 ซ้ำแต่ละซ้ำมี 20 ต้น  มีกรรมวิธีดังนี้ กรรมวิธีที่ 1 ไม่ใส่ปุ๋ย         กรรมวิธีที่ 2 ใส่ปุ๋ยมูลไก่ กรรมวิธีที่ 3 ใส่ปุ๋ยมูลวัว  กรรมวิธีที่ 4 ใส่ปุ๋ยมูลไก่ ผสมแกลบ กรรมวิธีที่  5 ใส่ปุ๋ยมูลสุกร   กรรมวิธีที่ 6 ปุ๋ยหมักกากทะลายปาล์มน้ำมัน ปลูกบัวบก และทดลองตามกรรมวิธีที่กำหนด วิเคราะห์ปริมาณสารสำคัญในใบและต้น สรุปและรายงานผล

2.5 ผลของระยะปลูกและการเก็บเกี่ยวที่มีต่อการเจริญเติบโตผลผลิตและสารสำคัญบัวบก

- วางแผนการทดลองแบบ Split Plot Design โดยใช้ระยะปลูกเป็น Main Plot มี 5  กรรมวิธี ดังนี้1. ระยะปลูก 5×5 เซนติเมตร      2. ระยะปลูก 10×10 เซนติเมตร 3. ระยะปลูก 15×15 เซนติเมตร 4. ระยะปลูก 20×20 เซนติเมตร และอายุการเก็บเกี่ยวเป็น Sub Plot มี 4  กรรมวิธี ดังนี้ 1. เก็บเกี่ยวอายุ 30 วัน หลังปลูก 2. เก็บเกี่ยวหลังจากแตกไหลรุ่นที่ 1 3. เก็บเกี่ยวหลังจากแตกไหลรุ่นที่ 2   4. เก็บเกี่ยวหลังจากแตกไหลรุ่นที่ 3

2.6  ผลของการให้น้ำที่มีต่อการผลิตบัวบก

- วางแผนการทดลองแบบ RCB มี 4 กรรมวิธี 4 ซ้ำ โดยกำหนดการให้น้ำบัวบกทุกครั้งเมื่อวัดค่าการระเหยน้ำสะสมครบ 80มิลลิเมตร ดังนี้ 1. ให้น้ำ 5 ลิตร/พท.ปลูก 1 ตร.ม      2. ให้น้ำ 10 ลิตร/พท.ปลูก 1 ตร.ม 3. ให้น้ำ 20 ลิตร/พท.ปลูก 1 ตร.ม    4. ให้น้ำ 30 ลิตร/พท.ปลูก 1 ตร.ม เตรียมแปลงทดลองขนาด 1×2 เมตร ปลูกบัวบก ให้น้ำตามกรรมวิธีที่กำหนด บันทึกการเจริญเติบโต ลักษณะและขนาดใบ  สีของใบ การแตกราก จำนวนไหลและวิเคราะห์หาปริมาณสารสำคัญในใบและก้านแห้ง  สรุปและรายงานผล

2.7 ผลการควบคุมการให้น้ำก่อนการเก็บเกี่ยวที่มีต่อปริมาณสารสำคัญในบัวบก

วางแผนการทดลองแบบ RCB มี 4 กรรมวิธี 4 ซ้ำ มีกรรมวิธีดังนี้ 1. ให้น้ำด้วยสปริงเกอร์เช้า และเย็นทุกวัน 2. ให้น้ำด้วยสปริงเกอร์เช้า และเย็นวันเว้นวัน 3. ให้น้ำด้วยสปริงเกอร์เช้า และเย็น 2 วัน เว้น 1 วัน 4. ให้น้ำด้วยสปริงเกอร์เช้า และเย็น 3 วัน เว้น 1 วัน ปลูกบัวบกในแปลงทดลอง ให้น้ำระบบสปริงเกอร์ จากนั้นในช่วงเดือนที่สามจะเริ่มงดน้ำตามกรรมวิธีกำหนดจนกระทั่งเก็บเกี่ยว บันทึกการเจริญเติบโต ลักษณะและขนาดใบ  สีของใบ การแตกราก จำนวนไหล  วิเคราะห์หาปริมาณสารสำคัญในบัวบก สรุปและรายงานผล

3 วิจัยและพัฒนาด้านวิทยาการหลังการเก็บเกี่ยวและการแปรรูป

3.1  ศึกษาการแปรรูปและวิทยาการหลังการเก็บเกี่ยวใบบัวบก
- วางแผนการทดลองแบบ 4×3 Factorial in RCBD ประกอบด้วย 12  กรรมวิธี  4  ซ้ำ  โดยใช้ส่วนต่าง ๆ ของบัวบกเป็นกรรมวิธี ดังนี้  ปัจจัยที่ 1 ประกอบด้วย  4  ระดับ จากส่วนต่าง ๆ ของใบบัวบก คือ 1)ใบอ่อนและยอดอ่อน 2)ใบแก่ 3)ใบทั้งหมดและกิ่งก้านทั้งหมด 4) กิ่งก้านที่เหลือจากการเอาใบออกแล้ว ปัจจัยที่ 2 กรรมวิธีการทำแห้ง ประกอบด้วย  3  ระดับ  คือ 1) การผึ่งแดดโดยตรง 2) การผึ่งแดดโดยคลุมด้วยผ้าขาวบาง 3) การอบแห้งที่อุณหภูมิ 60 องศาเซลเซียส 36 ชั่วโมง การผลิตใบบัวบกผงบรรจุแคปซูลและการเก็บรักษาผลิตภัณฑ์

-การผลิตใบบัวบกผงบรรจุแคปซูลและการเก็บรักษาผลิตภัณฑ์  ทำการทดลองโดยวางแผนการทดลองแบบ RCBD ประกอบด้วย 5  กรรมวิธี  4  ซ้ำ โดยใช้ส่วนของใบบัวบกที่มีสารสำคัญสูงสุด บรรจุในแคปซูลขนาดเบอร์ 0 และใช้ภาชนะบรรจุเป็นกรรมวิธี  ดังนี้ 1) ขวดพลาสติกสีขาวทรงกระบอกฝาเกลียว ขนาดบรรจุ 50 แคปซูล 2)ขวดพลาสติกสีขาวทรงสี่เหลี่ยม ขนาดบรรจุ 80  แคปซูล 3 ถุงซิป ขนาด 4 x 6 นิ้ว บรรจุ 100 แคปซูล 4) ถุงอลูมิเนียมฟอล์ย ขนาด 4 x 6 นิ้ว บรรจุ 100  แคปซูล 5) ถุงลามีเนต (สุญญากาศ) ขนาด 4 x 6  นิ้ว  บรรจุ  100  แคปซูล การแยกใบออกจากกิ่งก้านและคำนวณเปอร์เซ็นต์ของส่วนที่ใช้ได้ (% recovery)  เมื่อทำเป็นผลิตภัณฑ์ผงจากใบบัวบกวิเคราะห์สารสำคัญในส่วนต่าง ๆ  ของใบบัวบก วิเคราะห์ตามมาตรฐานขององค์การอาหารและยา (อย.)  เช่น เชื้อจุลินทรีย์ชนิดต่าง ๆ โลหะหนัก  เช่น  แคดเมียม  สารตะกั่ว  และอื่นๆ

4 การพัฒนาชุดเทคโนโลยีการผลิตบัวบกที่มีประสิทธิภาพและปลอดภัยจากสารพิษตกค้างและจุลินทรีย์ปนเปื้อน

4.1 การทดสอบพัฒนาชุดเทคโนโลยีการผลิตบัวบกที่ถูกต้องเหมาะสมปลอดภัยจากสารพิษตกค้างและจุลินทรีย์ปนเปื้อน
- นำกรรมวิธีต่าง ๆ ที่ดีที่สุด จากการวิจัยและพัฒนาข้างต้น มาออกแบบเป็นชุดเทคโนโลยีเดียวกัน ทดสอบในพื้นที่เกษตรกร โดยเปรียบเทียบกับวิธีเกษตรกร ใช้แผนการทดลองแบบ TVE (Technology Verification Experiment) เก็บข้อมูลทางเกษตรศาสตร์ ผลผลิตและองค์ประกอบผลผลิต

The post บัวบก appeared first on ฐานข้อมูลพันธุกรรมพืชสวน.

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Pentapetes phoenicea Linn.

ชื่อเรียกอื่น : เส้งใบเล็ก เส้งใหญ่ ปอเส้ง

ชื่อจีน : Wǔshí huā 午时花

ชื่อวงศ์ : STERCULIACEAE

The post บานเที่ยง appeared first on ฐานข้อมูลพันธุกรรมพืชสวน.

The post บุก appeared first on ฐานข้อมูลพันธุกรรมพืชสวน.

ชื่ออื่นๆ : สารภีดอย ก่ำก้อ ก๊าก่อ ปะนาคอ นากบุต

ชื่อวงศ์ : GUTTIFERE

ชื่อสามัญ : Gangaw, Mesua, Iron-wood

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Mesua ferrea L.

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ : ต้น เป็นพันธุ์ไม้ยืนต้นสูงประมาณ 8-12 ซ.ม เท่าต้นมะพร้าว ทรงพุ่ม เป็นรูป สามเหลี่ยมตรงโคนจะกว้าง ปลายยอดแหลม

ใบ ใบเดี่ยวหนาทึบ สีเขียวรูปไข่ยาวเรียวแคบ สีเทาเป็นมัน ยาว 7-15 ซม.

ดอก ออกเป็นกระจุกๆ 2-3 ดอก โตเท่าดอกเทียน สีขาวนวล

เกสร เกสรตัวผู้เป็นฝอยสีเหลืองมีจำนวนมาก กลับรองดอกหนาแข็ง

ผล เป็นรูปไข่ และแข็ง

การนำไปใช้ประโยชน์ : ทางยา เปลือกในให้ยางมากเป็นยาฝาดสมาน มีกลิ่นหอมเล็กน้อย ต้มรวมกับขิงกินเป็นยาขับเหงื่อ ใบ ตำเป็นยาพอกโดยรวมกับน้ำนมและน้ำมันมะพร้าวใช้สุมหัวแก้ไข้หวัดอย่างแรง ดอก มีกลิ่นหอมมาก เป็นยาฝาดสมาน บำรุงธาตุ แก้ไอ ขับเสมหะ หรือบดผสมเนยเหลวพอกแก้ริดสีดวงทวาร ผล กินเป็นยากระตุ้นการทำงานของร่างกาย แก้น้ำเหลืองเสีย และแก้ทางเดินปัสสาวะอักเสบ เมล็ด ให้น้ำมันเป็นยาถูนวด แก้รูมาติซึม แก้บาดแผลเล็ก ๆ น้อย แก้ผดผื่นคันและหิด

การขยายพันธุ์ : การขยายพันธุ์ ตอน เมล็ด

การปลูกและการดูแล : การปลูก การตอนกิ่ง ให้เลือกกิ่งที่ไม่อ่อนและไม่แก่จนเกินไปอาจสังเกตได้จากสีของกิ่งที่เราเลือกนั้นสีเข้มใกล้เคียงกับสีลำต้นและควรเป็นกิ่งที่ตั้งตรง ให้ควั่นต่ำกว่าใบไม้หรือกิ่งแยกประมาณ 1 ซม. จากนั้นให้ควั่นรอยทีสองห่างจากรอยควั่นที่หนึ่งเท่ากับเส้นรอบวงของกิ่งที่เราเลือก ลอกเอาเปลือกออกถ้าเปลือกหนาให้ขุดเนื้อเยื้อออกให้หมดถ้าเปลือกบางไม่จำเป็นต้องขุด หมั่นให้ความชื้นที่ควั่นแผลประมาณ 2-6 เดือนขึ้นอยู่กับชนิดของไม้หอม การตัดกิ่งลงมาชำให้สังเกตดูที่รากออกมาถ้าเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลแสดงว่าตัดได้ แต่ต้องระวังถ้ากิ่งหนา ยังมีใบอ่อนอยู่ไม่ควรตัดต้องรอให้ใบแก่ก่อนนำไปปลูก การทาบกิ่ง ให้เลือกกิ่งเหมือนกับการเลือกกิ่งตอน ต้นตอที่ใช้ควรเป็นไม้หอมตระกูลเดียวกันหรือใกล้เคียงกันมีขนาดเท่าๆกับกิ่งที่จะทาบ ให้ปาดกิ่งทาบและต้นลึกประมาณ 1 ใน 3 ส่วน ให้แผลที่เท่าๆกัน จากนั้นนำแผลที่ปาดไว้มาประกบให้สนิทที่สุดแล้วพันทับด้วยเทปใสสำหรับพันทาบกิ่ง หมั่นรดน้ำที่ต้นตอรอไปเลื่อยๆ จนกระทั่งแผลที่ทาบกิ่งและต้นตอประสานกันดีแล้วจึงตัดกิ่งทาบลงมา การดูแลรักษา ต้องให้น้ำวันเว้นวันและอาจมีหนอนเจาะลำต้นบ้างใช้สารสะเดาฉีดก็ได้การบำรุงก็หมั่นใส่ปุ๋ยคอกฉีดน้ำสกัดชีวภาพ 15 วัน ครั้งก็พอ ส่วนสารเคมีห้ามใช้เด็ดขาด

สรรพคุณ : ราก ขับลมในลำไส้ แก้รัตตะบิดตะโรค บำรุงโลหิต แก้กลิ่นเหม็นสาบในร่างกาย แก้โลหิตกำเดา แก้ไข้สำประชวร

เปลือก ฟอกน้ำเหลือง แก้พิษงูกัด แก้ฟกช้ำ กระจายหนอง

แก่น แก้เลือดออกตามไรฟัน แก้ลักปิดลักเปิด ขับลมในลำไส้ บำรุงโลหิต แก้โลหิตกำเดา ชูกำลัง

กระพี้ แก้สะอึก

ใบ แก้บาดแผลที่ถูกหอก ถูกดาบ แก้แผลสด คุมกำเนิด

ดอก บำรุงโลหิต แก้ไข้ แก้ลมทางเรอ แก้อ่อนเพลีย แก้อาเจียน แก้ร้อน แก้กระหายน้ำ

ผล มีฤทธิ์ขับเหงื่อ

เมล็ด แก้ปวดตามข้อ แก้โรคผิวหนัง รักษาแผล

เกสร บำรุงครรภ์ ทำให้หัวใจชุ่มชื้น แก้ไข้

The post บุนนาค appeared first on ฐานข้อมูลพันธุกรรมพืชสวน.

ชื่ออื่นๆ : บุหงาแต่งงาน บุหงาบาหลี

ชื่อวงศ์ : VERBENACAEA

ชื่อสามัญ : Fiddle wood

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Citharexylum spinosum Linn.

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ : ต้น ไม้เนื้ออ่อนสูง 3-10 ซม. พุ่มใบหนา ผลัดใบ โตเร็ว

ใบ ใบเดี่ยวมีกลิ่นเหม็นเขียว เรียงตรงข้าม ก้านใบสีส้ม ใบมนรีรูปกหอก โคนใบแหลม แผ่นใบเรียบ

ดอก ออกเป็นช่อขนาดเล็ก สีขาวห้อยตามปลายยอด ดอกมีกลีบ 5 กลีบ หอมแรงในตอนกลางคืน ออกตลอดปี

การนำไปใช้ประโยชน์ : ปลูกเป็นไม้ดอกไม้ประดับ

การขยายพันธุ์ : การปักชำ และการตอนกิ่ง

การปลูกและการดูแล : บุหงาส่าหรีเป็นไม้กลางแจ้ง ต้องการแสงแดดจัด ปลูกง่ายขึ้นได้กับดินทุกชนิด ต้องการน้ำปานกลาง

สรรพคุณ : แก้ไข้ บำรุงกำลัง

The post บุหงาส่าหรี appeared first on ฐานข้อมูลพันธุกรรมพืชสวน.

ชื่ออื่นๆ : ประยงค์บ้าน พยง ปะยง ปะยม ปะยงค์ หอมไกล

ชื่อวงศ์ : MELIACEAE

ชื่อสามัญ : Chinese Rice Flower

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Aglaia odorata Lour.

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ : เป็นไม้พุ่ม สูงประมาณ 2-5 เมตร กิ่งก้านสาขามาก ใบประกอบใบย่อยรูปไข่กลับปลายป้านโคนเล็กน้อย ก้านใบมีจุดหนามเล็กๆ สีดำ สั้นจึงดูเป็นกระจุกดอกเล็กๆ เป็นฝอยสีเหลืองกลม ออกเป็นช่อเล็กๆ ปลุกเป็นไม้ประดับ

การนำไปใช้ประโยชน์ : ทางยา รากรับประทานเป็นยาทำให้อาเจียนเพื่อถอนพิษเบื่อเมา แก้ไข้ ทางอาหาร ดอกใช้แต่งกลิ่นใบชาเรียก ชากลิ่นราก ใช้กินถอนพิษเบื่อเมา เป็นยาทำให้อาเจียน

การขยายพันธุ์ : เพาะเมล็ด และตอนกิ่ง

การปลูกและการดูแล : ประยงค์สามารถขึ้นได้ดีในสภาพดินฟ้าอากาศเกือบทุกชนิดและมีความอดทน ต่อความแห้งแล้งได้ดีมาก

สรรพคุณ : ใบ,ก้าน รสเฝื่อน พอกแก้ฟกช้ำ แผลฝีหนอง

ดอก รสขมเฝื่อนเล็กน้อย แก้ไอ วิงเวียนศีรษะ ทำให้หูตาสว่าง ลดการอึดอัดแน่นหน้าอก แก้เมาค้าง ดับร้อน แก้กระหายน้ำ

ราก รสเย็นเฝื่อน ทำให้อาเจียน ถอนพิษยาเบื่อยาเมา

พุ่ม แก้เสมหะ เป็นยากวาดเด็ก

ด่าง แก้ลมอัมพาต แก้หืดไอ แก้ลมจุกเสียด แก้ผอมเหลือง

The post ประยงค์ appeared first on ฐานข้อมูลพันธุกรรมพืชสวน.

This post is password protected. To view it please enter your password below:

Password:

The post Protected: ปัญจขันธ์ appeared first on ฐานข้อมูลพันธุกรรมพืชสวน.